Explanatio ſancti Thome
conſtructione quattuor requiruntur. Primo edificij fundatio. Secundo cōſtructio. Tertio augmētatio. Quarto conſumatio: Que quidem breuiter tangit cum dicit:In quo ſcꝫ fundamēto qui chriſtus ē principaliter ⁊ doctrina apoſtolorum ⁊ prophetarum ſecundario: quia vtdicit̉ pͥme Coꝝ. 3. Fundamentū aliud nemo poteſt ponere p̄ter id ⁊c. Secundo vero tangit ſecundum cum dicitOmnis edificatio conſtructa. Et quidem ſi intelligaturallegorice deſignat ipſam eccleſiā: que tunc conſtruiturquādo homines ad fidem conuertunt̉. Si autē moraliter intelligatur ſignificat animā ſanctam ⁊ tunc eiuſmodi edificatio conſtruitur qn̄ bona opera ſuꝑedificātur ſuper xp̄m. Prouerb̓. 14. Sapiens mulier edificat domūſuā. pͥme Coꝝ. 3. Unuſquiſqꝫ videat quomō ſuꝑedificet.In hoc ergo fundamēto. ſcꝫ chriſto omnis edificatio ſpiritualis conſtruit̉ iudeorū vel gentilium a deo ꝑ auctoritatē. p̄s. Niſi dominꝰ edificauerit domum. ⁊cͣ. Heb̓. 3.Omnis nanqꝫ domus fabricatur ab aliquo: qui autē omnia creauit deus ē. Sed inſtrumentaliter conſtruit̉ edificium vel ab homine qui ſeip̄m edificat vel a p̄latis. Tertium tangit cum dicit. Creſcit in templum ⁊cͣ. qd̓ qͥdemſit quando multiplicant̉ qui ſalui fiunt. Act̉. 6. Uerbuꝫdomini creſcebat ⁊ multiplicabat̉ numerus diſcipulorūin hieruſalem valde. Creſcit etiam quādo homo creſcitin bonis operibꝰ. Et in gratia creſcit quantuꝫ ad hoc ꝙſit templū ſanctū. Templū em̄ a deo inhabitat̉ ⁊ iō oportet ꝙ ſit ſanctū. p̄s Sanctificauit tabernaculū ſuū altiſſimus. Et quia nos debemus inhabitari a deo vt deus innobis habitet: ad hoc nos parare debemus vt ſancti ſimus. pͥme Coꝝ. 3. Neſcitis quia templū dei eſtis ⁊ ſpūsdei habitat in vobis. Apoc̄. 12. Ecce tabernaculum deicum hominibus ⁊ habitabit cum eis. Sed nunqͥd ſtatiꝫa principio cū charitatem habemus templū dei ſumus.Reſpondeo dicendū ē ꝙ ſic. Et quātomagis proficimꝰ.tanto magis deus habitat in nobis. Et ideo ad hoc edificiū Quarto requirit̉ ꝑfectio ⁊ conſūmatio qd̓ oſtēdit cūdicit. In domino. ¶ Cōſequēter cū dicit. In quo ⁊ vos⁊cͣ. oſtendit quomo gentiles facti ſunt participes huiusedificij dicens. In quo ſcꝫ edificio nō ſolum ſuꝑedificātur iudei: ſed etiam vos epheſij edificamini .i. ad ſimilitn̄dinē aliorum edificamini. pͥme Pet̓. 2. Ad quē accedentes lapidē viuū ab hoībus quidē reprobatum: a deoautē electum ⁊ honorificatū ⁊ ip̄i tanꝙͣ lapides viui ſuꝑedificamini domos ſpūales. Et ideo ſubdit. In habitaculum dei. vt ſcꝫ deus in vobis inhabitet per fidem. infra. 3. Habitare xp̄m per fidem in cordibus veſtris. Hocautem nō poteſt fieri ſine charitate: quia qui manet ī charitate in deo manet ⁊cͣ. pͥme Io. 4. Charitas autē daturnobis per ſpūm ſanctū. Ro. 5. Charitas dei diffuſa ē incordibus noſtris per ſpūm ſanctū qui datus ē nobis. iōſubdit. In ſpiritu ſancto.Capitulum tertiū.Uius rei gratia ego paulus vinctus xp̄i ieſu pro vobis gentibuſſi tamen audiſtis diſpenſationēgr̄e dei que data eſt mihi in vobis qm̄ ſcd̓mreuelationē notū mihi factū eſt ſacramētuꝫſicut ſupra ſcripſi in breui ꝓut poteſtis legentes intelligere prudentiaꝫ meā in miniſterio xp̄i qd̓ alijs generatiōibus nō ē agnitum filijs hominū: ſicuti nunc reuelatū eſtſanctis apoſtolis eius ⁊ prophetis in ſpiri-
tu eſſe gentes coheredes ⁊ concorporales ⁊cōparticipes ꝓmiſſionis in chriſto ieſu pereuangelium.Supra cōmemorauit apoſtolus multa dei beneficia humano generi ⁊ ip̄is apoſtolis collata: hic cōmemorat ſpecialia beneficia ſibi tradita. Primo ergo proponit intentionem ſuā in generali. Secundo exponit ꝑ partes ī ſpeciali ibi. Quoniā ẜm reuelationē ⁊c. Circa pͥmum duofacit. Primo ponit ſuam conditionem ꝙͣtū ad patientia⁊ tribulationes quas ꝑtulit. Scd̓o quantū ad dona gretie que deus ſibi contulit ibi. Si tamen audiſtis ⁊c. Dicit ergo. Dixi in quo ⁊ vos coedificamini ⁊c. Huius reigratiā .i. vt edificemini ⁊ cōuertamini ad xp̄m: ego paulus qui tantus ſum: quia apl̓s ieſu xp̄i ⁊ magiſter getiuꝫin fide ⁊ veritate nunc vinctus ſum rome. Nam hāc epiſtolam de vrbe ſcripſit vbi in vinculis tenebat. 2. Thy.2. Laboro vſqꝫ ad vincula quaſi me operans. infra. 4.Obſecro vos itaqꝫ ego paulus vinctus in dn̄o. Ex quoapparet eius tribulatio ⁊ paſſio in ſqualore carceris. Sꝫquia pena nō facit martyrē ſed cauſa. ideo addit ſuarumtribulationū cām. Duplex ē autē cā pro qua quis martyrij cām proſequit̉. Una ſi patiat̉ pro fide xp̄i vel pro quacunqꝫ alia virtute. 1. Pet̓. 4. Nemo veſtrum patiaturquaſi homicida aut fur aut maledicus aut alienoꝝ appetitor: ſi autem vt xp̄ianus nō erubeſcat. Et ꝙͣtuꝫ ad hocdicit. Uinctus chriſti ieſu. Alia ſi patiat̉ ꝓ eccl̓ie vtilitate. Et quantum ad hoc ait. Pro vobis gentibꝰ .i. tantūintendo conuerſionē vr̄am ⁊ verbum ſalutis vobis predico ꝙ traditus ſuꝫ carceri. 2. Coꝝ. pͥmo. Tribulamurpro vr̄a exhortatione ⁊ ſalute. Col̓. pͥmo. Nunc gaudeoin paſſionibus pro vobis. ¶ Conſequenter cū dicit. Sitamen audiſtis ⁊c. ponit donū gratie ſibi cōmiſſū. Quaſi dicat. Dico ꝙ ſum ꝓ vobis gentibus vinctus. Si tamen audiſtis .i. intellexiſtis diſpenſationē gratie q̄ dataē mihi pro vobis. Qd̓ pōt intelligi dupliciter. Uno modo vt diſpenſatio accipiat̉ paſſiue: ⁊ ſit ſenſus: ſi tamē audiſtis diſpenſationem gratie ⁊c̄. i. ſi intellexiſtis ꝙ mihihoc donum ſcꝫ apl̓atus in gentibus ē diſpenſatum. Nāvt dicitur infra. 4. Unicuiqꝫ data ē gratia ẜm menſurādonationis xp̄i. At infra. Ipſe dedit quoſdam quidemapl̓os: quoſdam autem prophetas ⁊c. Vnde mihi diſpēſatū ē a domino xp̄o .i. venit in ſortem gratia dei hec vtin vobis fructum faciam. Col̓. pͥmo. Factus ſum ego miniſter ⁊c. Dico diſpenſationem dei que data ē mihi ī vobis. id eſt eorum diſpenſatio tradita ē mihi. Alio mō vtdiſpenſatio accipiat actiue vt ſit ſenſus. Si tn̄ audiſtisdiſpenſationē. ⁊c. i. ſi intellexiſtis ꝙ mihi datū ſit vt dona gr̄e diſpenſem ꝑ cōionem ſacramentoꝝ ⁊ hoc in vob̓pͥme Coꝝ. 4. Sic nos exiſtimet hō vt miniſtros xp̄i.¶ Conſequenter cū dicit. Quoniā ẜm reuelationeꝫ ⁊c.manifeſtat cōditionem ſuam per partes ⁊ in ſpāli. Circaqd̓ duo facit. quia primo ponit qd̓ pertinet ad dignitatēofficij ſcꝫ diſpenſationē gratie. Secundo fllud qd̓ pertinet ad experientiā patientie ſcꝫ tribulationes ibi. Quapropter peto ne deficiatis ⁊c. Prima iterū in duas. Primo oſtendit gratie diſpenſationem ꝙͣtum ad diuerſoruꝫmyſteriorū cognitionem. Secundo quantum ad lp̄lorūexecutionem ibi. Cuius factus ſum miniſter ⁊c. Primaiterum in duas. Primo ponit myſteriorum xp̄i ſibi datam cognitionem. Secundo exponit qd̓ ſit iſtud myſterium ibi. Eſſe gentes coheredes ⁊c. Circa cognitionemſuam tria ponit. Primo ꝙ ſit certa. Secūdo ꝙ ſit plenaTertio ꝙ ſit excellens. Certa quidem ē quia non ē perhumanā induſtriā nec ꝑ humanā intentionē q̄ falli pōt.Sap. 9. Cogitationes enim mortalium timide ⁊ incerte