Explanatio ſancti Thome

¶ Conſequēter cum dicit. Et omne nomen qd̓ nominatur ⁊c. oſtendit xp̄m exaltatū eſſe cōmuniter ſupra omnēcreaturā ſpiritualē. dixerat enim ſupra xp̄m eſſe exaltatū ſuper omnes creaturas ſpirituales que a poteſtate denominant̉. Sed quia preter illos angeloꝝ ordines in ſacra ſcriptura quidā alij ordines celeſtiū ſpirituū inueniūtur. ſcꝫ ſeraphin. Eſaie. 6. ⁊ cherubin. Ezech. 10. ⁊. 1ι. ⁊41. ⁊ throni. in p̄s. Et de iſtis nō fecerat mentionē. ideooſtendit xp̄m ẜm ꝙ homo ſupra omnes huiuſmōi ordines eſſe exaltatū. ꝓpter quod ſubiūgit dicens. Et ſuperomne nomen ⁊c. id eſt nō ſolū ſuper principatus ſed ſuꝑomne nominabile. ¶ Sciendū eſt em̄ ꝙ nomen imponitur ad cognoſcendū rem. vnde ⁊ ſignificat rei ſubſtantiācū ſignificatū nominis ſit diffinitiua ratio rei. Cum ergodicit. Et oē nomen qd̓ noīat̉ dat intelligere ꝙ exaltatꝰeſt ſupra omnē ſubſtantiaꝫ de qua poteſt haberi noticia⁊ nomine cōprehendi. Qd̓ dico vt excludat̉ ſubſtantiadiuinitatis que incōprehenſibilis eſt. Unde glo. dicit.Supra omne nomē .i. nomīabile. Et ne intelligat̉ ꝙ ſitſupra nomen dei. ideo ſubdit. Quod nominat̉. Naꝫ maieſtas diuina nullo noīe cōcludi vel nomīari poteſt. Addit aūt non ſolū in hoc ſeculo ſed etiā in futuro. qꝛ multa fiūt in hoc ſeculo que noticia cōprehendimus ⁊ nominamus. quedā tamen ſunt in futuro ſeculo que hic comprehendi nō poſſunt: nec etiā nominari: quia vt dicit̉. 1ºcorinth. 13º. Exparte cognoſcimꝰ ⁊ exparte ꝓphetamꝰ.Nominant̉ tamē hec a beatis que ſunt in futuro ſeculo.Huiuſmodi autē ſunt de quibus dicit apl̓s. 2º. corinth.12. ꝙ audiuit audiuit archana verba que nō licet homini loqui. Et tamen ſuper hec omnia exaltatus eſt xp̄us.Phil̓. 2. Dedit illi nomen qd̓ eſt ſuper omne nomen.Lectio octaua.T omnia ſubiecit ſub pedibus eiꝰ:⁊ ip̄m dedit caput ſupra omneꝫ eccleſiam qui eſt corpus ip̄ius ⁊ plenitudo eius qui oīa in omnibus adimplet̉.Supra egit apl̓us de exaltatione xp̄i et quantū ad eiustranſitū de morte ad vitā in illa particula. Suſcitās illū⁊c. ⁊ de eius exaltatiōe ad gloriā altiſſimā. in illa particula. Et cōſtituens ad dexterā ⁊c. hic agit de eius exaltatiōe quantū ad poteſtatē maximā. Circa quod duo facit. qꝛ primo agit de xp̄i poteſtate reſpectu totius creature. Scd̓o de eius poteſtate reſpectu eccleſie. ibi. Et ip̄mdedit ⁊c. Dicit ergo ꝙ reſpectu totius creature habetvniuerſalē poteſtatē quia omnia ſubiecit. ſcꝫ deus paterſub pedibus eius. ¶ Ubi ſciendū eſt ꝙ hoc quod dicit.Sub pedibus. poteſt accipi dupliciter. Uno modo vt ſitlocutio figuratiua et ſimilitudinaria. vt ſcꝫ per hoc detintelligi ꝙ omnis creatura totaliter eſt ſublecta poteſt ati xp̄i. Illud em̄ eſt a nobis omnino ſubiectū quod pedibus cōculcamus. Et de iſta poteſtate dicit̉ Math. vlti.Data eſt mihi oīs poteſtas in celo ⁊ in terra. Heb. 2. Ineo em̄ ꝙ ei omnia ſubijciunt̉ nihil dimiſit nō ſubiectū eiAlio modo vt ſit locutio methaphorica. Naꝫ per pedesintelligit̉ infima pars corporis. per caput vero ſupremaLicet autē in xp̄o diuinitas ⁊ humanitas nō habeāt rationē partis. tamen diuinitas que eſt ſupremū in xp̄o intelligit̉ per caput. Fͤ. corinth. 11. Caput vero xp̄i deus.humanitas vero que infima eſt intelligit̉ per pedes p̄s.Adorabimꝰ in loco vbi ſteterūt pedes eius Eſt ergo ſenſus ꝙ oīa creata nō ſolū ſubiecit pater xp̄o inquantū eſtdeus cui ab eterno oīa ſunt ſubiecta ſed etiā humanitatieius. Aduertendū eſt autē hic ꝙ xp̄o ſubijciunt̉ aliquadupliciter. quia quedā voluntarie ⁊ quedā inuolūtarie.Hoc autē origenes nō intelligens ſumpſit ex hoc verbo

apoſtoli occaſionē erroris dicēs. ꝙ omnia que ſubijciūtur xp̄o participāt ſalutē quia ip̄e eſt vera ſalus. Et ideodixit ꝙ om̄es demones ⁊ dānati aliquādo ſaluabunt̉ vtſubijciant̉ ſub pedibus xp̄i. hoc autē eſt cōtra ſententiādn̄i. Math. 25º. Diſcedite a me maledicti in ignē eternū qui paratus eſt dyabolo ⁊ angelis eius. ⁊ cōcludit infine capituli. Ibūt hi in ſuppliciū eternū. Dicendū eſt exgo ꝙ omnia ſubiecit ſub pedibus eius. ſed quedā voluntarie tanꝙͣ ſaluatori: puta iuſtos qui in vita preſenti implent voluntatē dei. ⁊ iſti ſubijciunt̉ ei vt impleat eoruꝫde ſideriū ⁊ voluntatē expectantes illud qd̓ dicit̉ de honis Prouer. 10. Deſideriū ſuū iuſtis dabit̉. Quedā vero ſubijciunt̉ ei inuite tanꝙͣ iudici vt xp̄s de his ſuā voluntatē faciat. Et iſti ſunt mali de quibus poteſt intelligi illud Luce. 19. Uerūtamen inimicos meos illos quinoluerūt me regnare ſuper ſe. adducite huc ⁊ interficitecorā me. ¶ Deinde cū dicit Et ip̄m dedit caput ⁊c. agitde poteſtate xp̄i reſpectu eccleſie. Circa qd̓ tria facit. qꝛprimo ponit habitudinē xp̄i ad eccleſiā. Secūdo habitudinē eccleſie ad xp̄m. Tercio exponit illaꝫ habitudinē.Quantū ad primū dicit. Et ip̄m dedit deus pater caputſuper omnē eccleſiā ſcꝫ tam militantē que eſt hominū inpreſenti viuentiū ꝙͣ triumphantē que eſt ex hominibus⁊ angelis in patria. xp̄us enim ẜm quaſdā cōmunes ratiōes caput eſt etiā angeloꝝ. Col̓. 2. Qui eſt caput omnis principatus ⁊ poteſtatis. ſed ẜm ſpeciales rationeseſt xp̄us caput hominū ſpiritualiter. Nam caput triplicem habitudinē habet ad mēbra. Primo quidē quo adpreeminentiā in ſitu. Secūdo quo ad diffuſionē virtutūquia ab eo omnes ſenſus deriuant̉ in mēbra. Item quoad ꝯformitatē in natura. Sic ergo quantū ad preeminētiā ⁊ quantū ad diffuſionē xp̄us eſt caput angeloꝝ. Nāxp̄us preeſt angelis etiā ẜm humanitatē. Heb. 1. Tanto melior angelis effectus quāto pre illis differētius nomen hereditauit. Item xp̄s etiā ẜm ꝙ homo angelos illūinat ⁊ in eis influit vt dyoniſius ꝓbat ex verbis Eſaie63. ſcꝫ. Quis eſt iſte qui venit de edō ⁊c. dicēs hec verba eſſe ſupremoꝝ angeloꝝ. Quod autē ſequit̉. Ego quiloquor iuſticiā. dicit eſſe verba xp̄i eis immediate reſpōdentis. Ex quo dat̉ intelligi ꝙ non ſoluꝫ inferiores ſedetiā ſuperiores angelos xp̄us illuminat. Quantū auteꝫad nature conformitatē xp̄s non eſt caput angeloꝝ quianō angelos apprehendit ſed ſemen abrae. vt dicit̉ Heb.1º. Sed eſt caput hominū tantū. Canti. 4º. Uulneraſticor meū ſororⁱ mea. ſcꝫ per naturā ⁊ ſponſa per gratiam.Quantū ad habitudinē eccleſie ad xp̄um dicit. Que eſtcorpus eius. ſcꝫ inquantū eſt ei ſubiecta et recipit ab eoinfluentiā ⁊ habet naturā conformē cū xp̄o. 5ᵉ. corint. 12Sicut em̄ corpus vnuꝫ eſt ⁊ habet multa mēbra: omniaautē membra corporis cū ſint multa vnuꝫ corpus ſunt:ita ⁊ xp̄us. vt em̄ in vno ſpiritu omnes nos vnū corpusbaptizati ſumus. ¶ Exponit autē quod dixit que eſt corpus ip̄ius ſubdens. Et plenitudo eius ⁊c. Querēti em̄cur in corpore naturali ſint tot mēbra. ſcꝫ manus pedesos ⁊ huiuſmodi. reſpondet̉ hoc eſſe ideo vt deſeruiāt diuerſis operatiōibus anime. quarū ip̄a poteſt eſſe cauſa ⁊principiū et que ſunt virtute in ip̄a. Nam corpus eſt factū ꝓpter animā ⁊ non ecōuerſo. Vnde ẜm hoc corpusnaturale eſt quedā plenitudo anime. niſi em̄ eſſent mēbra cū corpore cōpleta nō poſſet anima ſuas operas plene exercere. Similiter itaqꝫ eſt hoc de xp̄o ⁊ de eccleſia.Et quia eccleſia eſt inſtituta ꝓpter xp̄m dicit̉ ꝙ eccleſiaeſt plenitudo eius ſcilicꝫ xp̄i. id eſt vt omnia que virtuteſunt in xp̄o quaſi quoddāmodo membris ipſius eccleſieimpleant̉ duꝫ ſcꝫ om̄es ſenſus ſpirituales ⁊ dona ⁊ quicquid poteſt eſſe in eccleſia que oīa ſuperabundāter ſunt