in epiſtolam ad Epheſios. I.

⁊ dominationē ⁊ omne nomen quod nominatur non ſolum in hoc ſeculo: ſed etiam infuturo.Enumeratis beneficijs que apoſtolus cōferenda optatepheſijs in futuꝝ: hic conſequēter ponit formā ⁊ exemplar. Sicut autem vita xp̄i eſt forma ⁊ exemplar iuſticienoſtre: ita ⁊ gloria ⁊ exaltatio xp̄i eſt forma et exemplatglorie ⁊ exaltatiōis noſtre. Ideo hic apoſtolus duo facitquia primo ꝓponit formā exaltatiōis beneficij ⁊ donoꝝin generali. Secūdo manifeſtat eam in ſpeciali. ibi. Suſcitans illū a mortuis ⁊c̄. Forma autē ⁊ exemplar operationis diuine in nos eſt operatio diuina in xp̄o. Et quantū ad hoc dicit. Scd̓m operationē. id eſt ad ſimilitudinēoperatiōis potentie virtutis eius. id eſt virtuoſe potentie dei quā operatus eſt in xp̄o exaltans caput illud. ſuꝑple ita virtuoſe operabit̉ ī nobis. Phil̓. 3º. Saluatorēexpectamus dn̄m noſtrū ieſum xp̄m qui reformabit corpus humilitatis noſtre ⁊cͣ. Nos autē exaltari ad ſimilitudinē exaltationis xp̄i frequēter legimus in ſcriptura.Rom̄. 8. Si cōpatimur et glorificemur. Item Apoc̄. 3.Qui vicerit dabo ei ſedere mecū in throno meo ſicut etego vici ⁊ ſedi cū patre meo in throno eius ¶ Conſequēter explicat formā ⁊ exemplar in ſpeciali: manifeſtans eaque pertinent ad exaltationē xp̄i. loquēdo de xp̄o inquātum eſt homo dicēs: Suſcitans illū ⁊c. Circa quod triabeneficia ponit exaltatiōis xp̄i. Primū eſt tranſitus demorte ad vitā. ⁊ quantū ad hoc dicit. Suſcitans illuꝫ amortuis. Secundū eſt exaltatio ad gloriam altiſſimā. etquantū ad hoc dicit. Conſtituens illū ad dexterā ſuam.Terciū eſt ſublimatio ad potentiā maximā. ⁊ quantumad hoc dicit. Et omnia ſubiecit ſub pedibus eius. Dicitergo quantū ad primū. dico ꝙ hoc erit ẜm operationē qͣoꝑatus eſt in xp̄o .ſ. deus pr̄ eadē virtute quā hꝫ cū xp̄oUnde ⁊ ipſe xp̄s ſeip̄m reſuſcitauit ⁊ deꝰ pr̄ eū reſuſcitauit. Ro. 3. Si ſpūs eius qui ſuſcitauit ieſum a mortuishītat in vobis: qͥ ſuſcitauit ieſuꝫ a mortuis viuificabit ⁊mortalia corpora veſtra. Quantū vero ad ſecundū dicitConſtituens illū ⁊c̄. Que quidē celſitudo glorie poteſttripliciter conſiderari. ſcꝫ per comparationē ad deū. percomparationē ad corporales creaturas. ⁊ per comparatione ad creaturas ſpūales. Si ergo conſideret̉ per conparationē ad deū. ſic ꝯſtitutꝰ eſt ad dexterā ſuā. que quidem dextera nō eſt intelligēda pars corporalis. quia vtdicit̉ Ioh. 4. Spiritus eſt deus. ſed metaphorice dicitur: vt ſicut per dexteraꝫ intelligit̉ nobilior ⁊ virtuoſiorpars homīs: ita cū dicimus xp̄m ieſum conſtitutū ad dexteram dei intelligat̉ ſcd̓m humanitatē cōſtitutus in potioribꝰ bonis patris. et ſcd̓m diuinitatē intelligat̉ equalis patri. Unde p̄s. Dixit dn̄s domino meo: ſede a dextris meis ⁊c. Item marci vlti. Et dn̄s quidē ieſus poſtꝙͣ locutus eſt eis aſſumptus eſt in celū ⁊ ſedet ad dexteram dei. In comparatiōe vero ad corporales creaturasdicit in celeſtibus. Nam corpora celeſtia tenēt ſupremūlocū in comparatiōe ad alia corpora. infra quarto. Quideſcendit ip̄e eſt ⁊ qui aſcēdit ſuper omnes celos. In cōpa ratiōe vero ad ſpirituales creaturas. Primo ſpecialiter. Secūdo quantū ad omnia cōmuniter. ibi. Et ſuperomne nomen ⁊c. ¶ A hoꝝ autem intelligentiā ſcienduꝫeſt ꝙ nouē ſunt ordines angeloꝝ: quoꝝ quatuor apoſtolus tangit hic. qui quidē ſunt medij. Nā ſupra eos ſunttres ſuperiores ſcꝫ throni cherubin ⁊ ſeraphin Sub eisautē ſunt duo inferiores ſcꝫ archangeli ⁊ angeli. Qui qͥdem nouē ordines diſtinguūtur in tres ierarchias. id eſtſacros principatus. In quaꝝ qualibet aſſignant̉ tres ordines. ſed in aſſignatiōe ordinū hierarchie prime cōuę-

niūt omnes doctores in hoc ſcꝫ ꝙ ſupremus ordo ip̄iusſit ſeraphin. ſecūdus cherubin. tertiꝰ throni. In aſſignatione vero ordinū aliarum duarū hierarchiarū ſcꝫ medie⁊ infime diſcordāt dyoniſius ⁊ gregorius. Nam dyoniſius in ſupremo ordine medie hierarchie ponit dominationes. In ſecūdo virtutes. In tercio poteſtates deſcendēdo. In ſupremo vero ordine infime hierarchie poſuitprincipatus. In ſecūdo archangelos. In tercio angelosEt hec aſſignatio ordinū concordat littere preſenti. Nāapoſtolus aſcendendo incipit a ſupremo infime hierarchie: qui eſt ſeptimus. Gregorius autem aliter ordinat.quia ponit principatus in medio dominationū ⁊ poteſtatū quod pertinet ad ſecūdum ordinē medie hierarchie.virtutes vero ponit in medio poteſtatū et archangelorūquod pertinet ad ſupremū ordinē infime hierarchie. Ethec aſſignatio etiā fulcimentū habet ex verbis apoſtoli.Col̓. 3. vbi dicit. Siue throni ſiue dominatōes ſiue principatus ſiue poteſtates. vbi illos ordines enumerat deſcendēdo. Sed reſeruata ordinatiōe gregorij vſquequolegamus epiſtolā ad col̓. ad preſens viā dyoniſij magiscompetentē preſenti littere ꝓſequemur. ¶ Ad cuiꝰ intellectū ſciendū eſt ꝙ poteſt cōſiderari tripliciter ordo rerum. Primo quidē ſcd̓m ꝙ ſunt in prima omniū cauſa:ſcꝫ in deo. Secūdo vero ſcd̓m ꝙ ſunt in cauſis vniuerſalibus. Tercio ſcd̓m determinationē ad ſpeciales effectꝰ⁊ quia omnia que fiūt in creaturis miniſtrant̉ per angelos. ideo ſcd̓m triplicē acceptionē ordinis rerum diſtinguūtur tres angelice hierarchie: ad quarū vnā pertinetaccipere ratiōes rerū in ip̄o rerum vertice ſcꝫ deo. ad aliam vero pertinet accipere ratiōes rerū in cauſis vniuerſalibus. ad aliā vero in ꝓprijs effectibus. Nam quantomentes angelice ſunt ſuperiores: tanto diuinā illuminationē in maiori vniuerſalitate recipiūt. Et ideo ad ſupremā hierarchiā pertinet adminiſtratio rerū in comparatione ad deū. Propter qd̓ ordines hierarchie iſtius denominant per comparationē ad deū. quia ſeraphin dicūtur ardentes ⁊ vniti deo per amorē. Cherubin vero quaſi lucētes inquantū ſupereminēter diuina ſecreta cognoſcunt. Throni vero inquantū in eis deus ſua iudicia exercet. De iſtis tribus ordinibus nullā facit hic apoſtolꝰmentionē. Ad mediā hierarchiā pertinet rerū admīſtratio per cōparationē ad cauſas vniuerſales. vnde denominant̉ ordines hierarchie illius nominibus ad poteſtatem pertinētibus cū cauſe vniuerſales ſint virtute ⁊ poteſtate in inferioribꝰ ⁊ particularibꝰ. Ad poteſtates autem que habēt vniuerſale regimen tria pertinent. Primo ꝙ ſit aliquis per imperiū dirigens. Secundo ꝙ ſintaliqui qui impedimēta executiōis repellant. Tercio ꝙſint aliqui qui ordinent qualiter alij imperiū exequant̉.Horū autem primū pertinet ad dominatiōes que vt dicit dyoniſius ſunt libere ab omni ſubiectiōe nec ad exteriora mittunt̉. ſed eis qui mittunt̉ imperāt. Secūduꝫ vero pertinet ad virtutes que prebent facilitatē ad imperium implendū. Terciū vero pertinet ad poteſtates imperiū exequentes. Ad infimā autē hierarchiā pertinet adminiſtratio rerū in comparatōe ad ſpeciales effectus. vn̄de nominibꝰ ad eos pertinētibus nuncupant̉. Vnde angeli dicunt̉ illi qui exequūtur ea que pertinēt ad ſaluteꝫſinguloꝝ. Archangeli vero qui exequūtur ea que pertinent ad ſalutem ⁊ vtilitatem magnoꝝ. Principatus vero dicunt̉ illi qui preſunt ſingulis prouincijs. ¶ His ergo expoſitis xp̄us ſuper omnes eſt. De his vero quattuor apoſtolus ſpecialē mentionē facit. Cuius ratio eſt: qꝛhoꝝ quattuor ordinū nomina a dignitate imponunt̉. etquia agit de dignitate xp̄i. ideo hic ſpecialiter eos nominat vt oſtendat xp̄m omnē dignitatē creatam excedere