Cepiſtolam ad Galathas IIII

¶ Quarto ꝑ onit tēporis cōgruitatē cum dicit: Vſqꝫ adp̄finitum tempus a patre: qꝛ ſicut heres ẜm determinationē patris p̄finito tēpore ſub tutoribus ē: ita ⁊ lex determinatū tempus habuit a deo ꝙͣdiu deberet durare ⁊ ꝙͣdiu heres ſcꝫ populus iudeorū eſſet ſub ea. Similiter etp̄finitum tempus fuit a pr̄e quo xp̄s non erat facturꝰ miracula ⁊ oſtenſurus dominiū ptātis diuine Io. 2. Nōdūvenit hora mea. Hanc ſimilitudinem adaptat cum dicitcōſequēter. Ita ⁊ nos ⁊c̄. Et primo adaptat eā quantuꝫad iudeos. Secundo quantū ad xp̄um ibi. At vbi venitplenitudo temporis. Dicit ergo. Dico ꝙ quanto tēporeheres paruulus ē ⁊c. Et ita nos iudei cum eſſemus paruuli in ſtatu legis veteris: ſub elementis mundi eramusſeruientes .i. ſub lege que tēporalia promittebat. Eſa. x.Si volueritis ⁊ audieritis me bona terre comedetꝭ. Etcōminabatur penas tēporales. Vel lex vetus dicitur elementū quia ſicut pueris qui ſunt inſtruendi ad ſcīam primo ꝓponunt̉ elemēta illius ſciētie per que manuducūtur ad illam ſcīam. ita lex vetus propoſita eſt iudeis perquā manuducerent ad fidem ⁊ iuſticiā. ſupra. 3. Lex pedagogus noſter fuit in xp̄o. Uel ſub elementis .i. corporalibus rerum ritibus quos ſeruabant. ſicut lunares dies neomenias ⁊ ſabbatū. Nec tamē inſtandū ē ꝙ ꝓpterhoc non differrent a paganis qui elemētis ſeruiebāt huius mundi cum eis nō ſeruirent iudei ſeu cultum impēderent: ſed ſub eis deo ſeruiebant ⁊ eum colebant. gentiles vero elementis ſeruientes eis diuinū cultum impēdebant. Ro. 2. Seruierunt creature potius ꝙͣ creatori.⁊c. Fuit autē neceſſarium ꝙ iudei ſub elementis huiusmundi deſeruirent deo qꝛ iſte ordo eſt congruus naturehumane vt a ſenſibilibꝰ ad intellectualia perducātur.Lectio ſecunda.T vbi venit plenitudo temporis:miſit deus filiū ſuū ſcm̄ ex mulierefactum ſub lege: vt eos qui ſub legeerāt redimeret: vt adoptionē filiorum reciperemus.Hic adaptat apl̓s ſimilitudinē ꝓpoſitā ad xp̄m. Et pͥmoponit̉ adaptatio. Secūdo finis rei in qua ſimilitudo adaptatur. ibi. Vt eos qui ſub lege erant ⁊c̄. Sciendū ē autēꝙ ſupra in ſimilitudine propoſita quatuor oſtendit ꝑ ordinem ſicut dictū eſt. Hic autem illa quattuor adaptansad chriſtum incipit ab vltimo .ſ. a determinatione temporis cuius ratio eſt quia idem tēpus fuit in quo chriſtꝰfuit humiliatus ⁊ in quo fideles fuerunt exaltati. Et iōdicit. At vbi venit plenitudo temporis id eſt poſtꝙͣ tempus qd̓ fuerat prefinitū a deo patre de mittendo filio ſuoerat completū. ⁊ hoc modo accipitur. Luc̄. 2. Impletiſunt dies ⁊c. Dicitur autem plenum tempus illud propter plenitudinem gratiarū que in eo dantur. ẜm illud.psͣ. Flumen dei repletum ē aquis. ⁊c. Item propter impletionē figurarū veteris legis. Mat. 5. Non veni ſoluere legē ⁊c. Item ꝓpter impletionē ꝓmiſſorū. Dan̄. 9.Confirmabit autē pactū multis hebdomadis vna. Hocautē qd̓ dicit. At vbi venit plenitudo temporis. ⁊c. ſimiliter ⁊ in alijs ſcripture locis vbi tempus circa chriſtumimpleri dicitur. non eſt referendum ad fatalem neceſſitatem ſed ad diuinā ordinationē de qua dicitur in p̄s. Ordinatione tua perſeuerant dies. ⁊cͣ. Aſſignat autem duplex ratio quare illud tempus p̄ordinatum eſt ad aduentum chriſti. Vna ſumitur ex magnitudine. Quia enimmagnus ē qui venturꝰ erat: oportebat ⁊ multis indicijs

⁊ multis p̄parationibus hoīes ad aduentū eiꝰ diſponi.Heb̓. pͥmo. Multifarie multiſqꝫ modis ⁊c. Alia ex conditione venientis Quia em̄ medicꝰ erat venturus oportebat ꝙ ante aduentum ſuū conuincerent̉ hoīes de morbo. ⁊ quantū ad defectū ſcīe in lege nature: ⁊ quantū addefectum virtutis in lege ſcripta. Et ideo oportuit vtrūqꝫ tempus. ſcꝫ ⁊ legē nature ⁊ legem ſcripture aduentūxp̄i precedere. Secundo adaptat quantū ad hereditariādignitatē cū dicit. Miſit deꝰ filiū ſuum ſcꝫ propriū ⁊ naturalē. Et ſi filius ergo ⁊ heres. Dicit autem filiū ſuumid ē proprium naturalem ⁊ vnigenitū non adoptiuum.Ioh. 3. Sic deus dilexit mundū vt. ⁊c. Miſit inꝙͣ eū nōa ſe ſeparatū. qꝛ miſſus ē per hoc ꝙ aſſumpſit humanaꝫnaturā. ⁊ tamē erat in ſinu pr̄is. Io. 1. Unigenitꝰ qͥ ē inſinu patris eternalit̓. Io. 3. Nemo aſcendit in celum niſiqui deſcendit de celo filius hominis qui ē in celo. Quilicet deſcenderit per aſſumptionem carnis. tamē ē in celo. Item miſit eum nō vt eēt vbi prius non erat; quia licet in propria venerit per preſentiam carnis in mūdo tn̄erat per p̄ſentiā deitatis: vt dicitur Io. 1. Similiter nonmiſit eū quaſi miniſtrū. quia ſua miſſio fuit aſſumptio carnis nō depoſitio maieſtatis. Miſit ergo deꝰ filiū ſuū adſanandū inꝙͣ deuiationē cōcupiſcibilis ⁊ ad illuminādūignorantiā rōnalis. p̄s. Miſit verbū ſuū ⁊c̄. Miſit etiaꝫad liberandā a ptāte demonis cōtra infirmitatē iraſcibilis. Eſa. 19. Mittet eis ſaluatorē qui liberet eos. Itē adremediū ab obligatione eterne mortis. Oſee. 13. De manū mortis liberabo eos: de morte redimā eos. Item adſaluandū ab eoꝝ peccatis. Io. 3. Nō miſit deus filiū ſuūin mundum vt iudicet mundū: ſed vt ſaluet̉ mundus ꝑipſum. ⁊c. ¶ Tertio adaptat ſimilitudinem quantum adparuitatem cum dicit. Factum ex muliere. Eſa. 9. Paruulus natus eſt nobis ⁊c. Philip. 2. Exinaniuit ſemetipſum ⁊c. Paruum ſe fecit non dimittendo magnitudinem: ſed aſſumendo paruitateꝫ. In hoc autē ꝙ dicit. Factum ex muliere: cauendi ſunt duo errores .ſ. fotini qͥ dicit. xp̄m purū hoīem eſſe ⁊ ex virgine principiū eſſendi ſūpſiſſe: ⁊ ideo ita dicit ip̄m factū ex muliere quaſi totaliterinitiū ex ea ſūpſerit. Sed hoc eſt falſum: qꝛ ē ꝯtra illudqd̓ dicitur Roma. pͥmo. Qui factus eſt ei ex ſemine dauid ẜm carnē non dicit ẜm perſonam que ē ab eterno .ſ.ipſa ypoſtaſis filij dei. Vnde ſicut cum ſcutum ſit albuꝫde nouo non oportet dicere ꝙ ip̄a ſubſtantia ſcuti de nouo fiat: ſed ꝙ ei de nouo albedo acceſſerit: ita ex hoc ꝙ filius dei de nouo carnem aſſumpſit non oportet dici ꝙperſona chriſti de nouo ſit facta: ſed ꝙ natura humanaei de nouo aduenit ſicut corpori cum abſqꝫ ſui mutatione quedam accidunt. Aliqua enim adueniunt alicui etimmutant ipſuꝫ ſicut forme ⁊ qualitates abſolute. Quedam vero abſqꝫ mutatione adueniunt ⁊ huiuſmodi ē aſſumptio carnis ẜm ꝙ dicit relationem. Vnde per hocperſona verbi in nullo mutatur. Et inde eſt ꝙ in diuinisvtimur his que relationem ſignificant etiam ex tempore. Unde dicimus. Domine refugium factus es nobis:⁊ ꝙ deus factus eſt homo. Non auteꝫ vtimur formis abſolutis. vt deus factus eſt bonus ſapiens ⁊ huiuſmodi.Item vitandus eſt error Hebeonis qui dicit chriſtuꝫ exioſeph ſemine eſſe natum motus ad hoc ponendum: perhoc quod dicitur ex muliere. Nam ẜm eum mulier corruptionem importat tantum. Sed hoc eſt falſum. quiahoc nomen mulier in ſacra ſcriptura deſignat etiam ſexum naturalem. ẜm illud Gen̄. 3. Mulier quam dediſtimihi ⁊cͣ. vocat enim eam mulierem que tamen adhucerat virgo. Per hoc etiaꝫ quod dicitur ex muliere factꝰdeſtruuntur duo errores ſcꝫ valentini dicentis chriſtuꝫnon ſumpſiſſe corpus de virgine ſed attuliſſe illud de ce-