Explanatio ſancti Thome

Sed ꝙ aliquid debeat ſibi ⁊ ꝓximo hoc eſt ꝓpter deum.Ergo ſumma iuſticia eſt reddere deo qd̓ ſuum eſt. Nam ſireddas tibi vel ꝓximo quod debes ⁊ hoc nō facis ꝓpterdeum. magis es peruerſus ꝙͣ iuſtus cum ponas finem inhomine. Dei autem eſt quicquid eſt in homine et intellectus ⁊ voluntas ⁊ ipſum corpus. ſed tamen quodā ordine. qꝛ inferiora ordinant̉ ad ſuꝑiora. ⁊ exteriora ad interiora ſcꝫ ad bonuꝫ anime. ſupremū aūt in hoīe eſt mens. Etideo pͥmuꝫ in iuſticia hominis eſt ꝙ mens hoīs deo ſubdat̉. ⁊ hoc ſit ꝑ fideꝫ. 2. corin. 10. In captiuitatē redigētesomnē intellectum in obſequium xp̄i. Sic ergo dicendumeſt in omnibus ꝙ deus eſt primū principiū in iuſticia. ⁊ qͥdeo dat ſcꝫ ſummū qd̓ in eo eſt ſubdendo: perfecte eſt iuſtus. Ro. 8. Qui ſpū dei agunt̉. hi filij ſunt dei. Et ideodicit. Credidit abraaꝫ deo id eſt mentem ſuā deo ꝑ fidemſubdidit. Ecc̄. 2. Crede deo ⁊ recuperabit te ⁊c. Et infra.Qui timetis dominū credite illi ⁊c. Et reputatū eſt ei adiuſticiam id eſt ipſum credere ⁊ ipſa fides fuit ei ⁊ eſt omnibus alijs ſufficiēs cauſa iuſticie. ⁊ ꝙ ad iuſticiam reputer ei exterius ab hominibꝰ. ſed interius a deo qui eos qͥhabent fidem ꝑ charitatem operantē iuſtificat: eis peccata remittendo. Ex hac aūt auctoritate concludit minoreꝫꝓpoſitionē dicens. Cognoſcite ergo ⁊cͣ. Quaſi dicat. Exhoc aliquis dicit̉ filius alicuius ꝙ imitat̉ opera eius. ſi qͦvos filij eſtis abrae: opera abrae facite. Io. 8. Abraaꝫ aūtnon queſiuit iuſtificari ꝑ circumciſionē: ſed ꝑ fidem. ergo⁊ illi qͥ querunt iuſtificari ꝑ fidem ſunt filij abrae. Et hoceſt qd̓ dicit. Quia abraam iuſtus eſt ex fide: ꝑ hoc ꝙ deocredidit. ⁊ reputatum eſt ei ad iuſticiā. ergo cognoſcite ꝙilli qui ex fide ſunt id eſt qui ex fide credunt ſe iuſtificari⁊ ſaluari: hij ſunt filij abrae ſcꝫ imitatione ⁊ inſtructioneRo. 9. Qui filij ſunt ꝓmiſſionis eſtimant̉ in ſemine ⁊cͣ.Luc. 19. dicit̉ Lacheo. Hodie huic domui ſalus a deo facta eſt. eo ꝙ ⁊ ipſe ſit ſiliꝰ abrae ⁊c. Et Matth̓. 3. Potēseſt deus de lapidibꝰ iſtis id ē de gentilibus ſuſcitare filios abrae: inꝙͣtum ſcꝫ facit eos credentes. ¶ Conſeq̄ntercū dicit. Prouidens aūt ſcpͥtura ⁊cͣ. ponit maiorē que ſcꝫeſt ꝙ abrae̓ p̄nunciatū eſt ꝙ in ſemine ſuo benedicerenturoēs gentes. Et hoc eſt qd̓ dicit. Prouidens ſcpͥtura. Inducens deum loquentē abrae dicit Gen̄. 12. Ꝙ deus prenunciauit abrae ꝙ in te id eſt in his qͥ ad ſimilitudinē tuāfilij tui erunt imitatione fidei benedicent̉ omnes gentes.Matth̓. 8. Multi veniūt ab oriente ⁊ occidēte ⁊c. ¶ Cōſequenter cum dicit. Ergo qͥ ex fide ⁊c. Infert concluſionem ex premiſſis. Un̄ ſic poteſt formari argumentū. Deꝰpater nunciauit abrae ꝙ in ſemine ſuo benedicerent̉ oēsgentes. Sed illi qui querunt iuſtificari ꝑ fidē ſunt filij abrae. ergo q̄ ex fide ſunt id eſt qui querūt iuſtificari ꝑ fidembenedicent̉ cū fideli id ē credente abraam.Lectio quarta.Uicūqꝫ em̄ ex operibusⁱ legis ſuntſub maledicto ſunt: ſcriptum eſt em̄.q̄Maledictus omnis qui non ꝑmanſerit in omnibꝰ que ſcripta ſunt in libro legis:vt faciat ea. quoniā aūt ī lege nemo iuſtificatur apud deum. Manifeſtū eſt quia iuſtꝰ exfide viuit. Lex autē non eſt ex fide: ſed qͥ fecerit ea viuet in illis.Supra oſtendit apl̓us virtutem fidei: hic cōſequentr oſtēdit defectum legis. Et primo ꝑ auctoritatem legis. Scd̓oꝑ humanā conſuętudinē ibi. Fratres ẜm hoīem dico ⁊c̄.Circa primū tria facit. Primo oſtendit damnū occaſionaliter ex lege conſecutum. Secundo legis inſufficientiam

ad ipſum damnū remouendū ibi. Quicūqꝫ aūt in lege ⁊cͣTertio xp̄i ſufficientiā qua ipſum damnū eſt remotuꝫ ibi.Chriſtus aūt nos redemit ⁊c. Circa primū duo facit. Primo ꝓponit intentum. Secundo ꝓbat ꝓpoſitū ibi. Scriptum eſt em̄. Maledictus ⁊cͣ. Dicit gͦ. Quicūqꝫ em̄ ⁊cͣ.Nā qꝛ dixerat ꝙ qͥ ex fide ſunt benedicent̉ cū ſint filij abrae. Poſſet quis dicere ꝙ ꝓpter oꝑa legis ⁊ ꝓpter fideꝫbenedicunt. ⁊ ideo hoc excludens dicit. Quicūqꝫ ex operibus legis ſunt: ſub maledicto ſunt. Sed contra. Antiqͥpatres fuerunt in operibus legis. ergo ſunt maledicti: ⁊ ꝑꝯſequens damnati qd̓ eſt error manichei. Ideo hoc eſt ſane intelligendū. Et attendendū eſt ꝙ apl̓us nō dicit. quicūqꝫ ſeruant opera legis ſub maledicto ſunt. qꝛ hoc eſt falſuꝫ ꝓ tꝑe legꝭ. ſꝫ dic̄. Quicūqꝫ ſunt ex oꝑibꝰ legꝭ ⁊cͣ. i.qͣlitercūqꝫ in oꝑibꝰ legꝭ ꝯfidūt ⁊ putant ſe iuſtificari ꝑ ea.ſub maledictob ſunt. Aliud em̄ ē eē in oꝑibꝰ legꝭ: ⁊ aliudē ẜuare legē. Nā hoc eſt legē implere. Et qͥ eam implet:nō eſt ſub maledicto. Eſſe vero in operibꝰ legis eſt in eisꝯfidere ⁊ ſpem ponere. Et qͥ in eis hoc modo ſunt ſub maledicto ſunt ſcꝫ tranſgreſſionis. Quod qͥdem nō facit lex.qꝛ concupiſcentia nō venit ex lege: ſed agnitio peccati adquod proni ſumus: ꝑ concupiſcentiā ꝑ legē ꝓhibitā. Inꝙͣtum ergo lex cognitionē peccati facit ⁊ nō p̄bet auxiliuꝫcontra peccatum: dicunt̉ eſſe ſub maledicto. cum neq̄antillud ꝑ ipſa opera euadere. Sunt autē quedā opera legiscerimonialia: que in obſeruationibus fiebant. Alia ſuntopera que ꝑtinent ad mores. de quibꝰ ſunt mandata moralia. Vnde ẜm glo. hoc qd̓ hic dicit̉. Quicūqꝫ ex operibus legis ſunt ⁊c. intelligendum eſt de operibꝰ cęrimonialibus: ⁊ nō de moralibus. Uel dicendū ꝙ loquit̉ hic apoſtolus de omnibus operibꝰ tam cerimonialibus ꝙͣ moralibus. Opera em̄ non ſunt cauſa ꝙ aliquis ſit iuſtus apd̓deum: ſed potius executiones ⁊ manifeſtationes iuſticie.Nam nullus ꝑ opera iuſtificat̉ apud deum: ſed ꝑ habituꝫfidei. non quidē acquiſitū ſed infuſuꝫ. Et ideo quicūqꝫ exoperibꝰ iuſtificari querūt ſub maledicto ſunt. qꝛ ꝑ ea peccata non remouent̉ nec aliqͥs quo ad deum iuſtificat̉: ſꝫ ꝑhabitū fidei charitate informatū. Heb̓. 11. Hi om̄es teſtimonio fidei ⁊c. ¶ Conſequēter cum dicit. Scriptū eſt em̄⁊c. Probat ꝓpoſitū. ⁊ hoc primo quidē ẜm gloſam oſtēdit̉ ꝑ hoc ꝙ nullus poteſt legē ſeruare hoc modo quo lexprecipit. Deūt. 2ę. Ꝙ omnis qͥ non ꝑmanſerit in om̄ibꝰq̄ ſcripta ſunt in libro legis vt faciat ea id eſt qui non impleuerit totam legem ſit maledictus. Sed implere totamlegem eſt impoſſibile vt dicit̉ act̓. 15. Vt quid temptatisimponere iugū qd̓ neqꝫ nos neqꝫ patres noſtri portare potuimus. Ergo nullus eſt ex operibꝰ legis quin ſit maledictus. Poteſt etiam accipi hoc quod dicit̉. Scriptū eſt em̄⁊c. non vt ꝓbatio ꝓpoſiti: ſed vt oſtendat̉ eius expoſitio.qͣſi dicat. Dico ꝙ ſunt ſub maledicto: ſub illo ſcꝫ de qͦ dicit lex. Scriptum eſt em̄. Maledictus eſt om̄is ⁊c̄. Vt intelligat de peccato id eſt maledicto. Naꝫ lex imꝑat bonafacienda ſeu mala vitanda. ⁊ imperando obligat: ſed nondat virtutem obediendi. Et ideo dicit. Maledictus quaſimalo adiectus omnis nullum excipiendo. qꝛ vt dicit̉ act.Io. Non eſt ꝑſonarum acceptio apud deum. Qui non ꝑmanſerit vſqꝫ in finē. Math̓. 24. Qui ꝑſeuerauerit vſqꝫin finem. In omnibꝰ non in qͥbuſdā tantū. qꝛ vt dicit̉ Iac.2. Quicūqꝫ totam legem ſeruauerit offendat autē in vnofactus eſt oīm reus. Que ſcripta ſunt in libro legis vt faciat ea. Non ſoluꝫ vt credat ſeu velit tm̄: ſed vt opere imrpleat psͣ. Intellectus bonꝰ omnibꝰ facientibꝰ eum. Sancti autē patres ⁊ ſi in operibus legis erāt: ſaluabant tn̄ infide venturi. confidentes in eius gratia ⁊ ſaltem ſpūaliterlegeꝫ implētes. Moyſes em̄ vt in gloſa dicit̉ ml̓ta quidēp̄cepit que nullus implere potuit ad domandā iudeorum