Explanatio ſancti Thome

ſicut tempus apoſtolorum in principio: in quo temporedicit auguſtinus legalia mortua fuiſſe: ſed tamen nonmortifera iudeis conuerſis: dummodo ipſa ſeruantesſpem in eis non ponerent. ita ꝙ etiam ip̄i iudei ea ſeruantes tunc non peccarent. Si vero in eis ſpem poſuiſſent quicunqꝫ conuerſi ea ſeruantes peccaſſent mortaliter. quia ſi poſuiſſent in eis ſpem quaſi eſſent neceſſariaad ſalutem quantū in eis erat euacuaſſent gratiam xp̄i.Aliud tempus dicit eſſe poſt veritatem et gratiam xp̄idiuulgatam. ⁊ in iſto tempore dicit ea mortua ⁊ mortifera omnibus ea ſeruantibus. Ratio autem dictorum eſtquia ſi iudei ſtatim poſt conuerſionem fuiſſent prohibiti ab obſeruantijs legalium: viſum fuiſſet eos pari paſſu ambulare cum ydolatris: qui ſtatim ab ydolorū cultura prohibebant ⁊ legalia nō fuiſſe bona ſicut nec ydolatria. Et ideo inſtinctu ſpirituſſancti permiſſum eſt vtlegalia modico tempore ſeruarentur ea intentione quedicta eſt. vt per hoc oſtenderetur legalia tūc bona fuiſſe. Unde dicit Auguſtinus ꝙ per hoc oſtendebatur ꝙmater ſynagoga cum honore deducenda ad tumulumerat. dum non ſtatim poſt paſſionem xp̄i legalia prohibita ſunt. Quicūqꝫ vero non eo modo ip̄a ſeruaret nōhonoraret matrem ſynagogam: ſed eam extumularet.Secūdo diſcordant predicti hieronimus ⁊ auguſtinusde obſeruatione legalium quantuꝫ ad ip̄os apoſtolos.Hieronymus enim dicit ꝙ apoſtoli nunꝙͣ ſeruabant legalia ſed ſimulauerunt ſe ſeruare vt vitarent ſcandaluꝫfidelium: qui fuerant ex circumciſione. Et hoc quidemmodo dicit ſimulaſſe paulum: quando perſoluit votumin templo hieroſolymitano. vt habetur Act. 21º. quādo circumcidit tymotheū. vt habetur Actu. 16. Et quādo a iacobo monitus quedam legalia ſuſcepit. vt habetur Act. 15º. Et hoc quidem facientes non deludebantalios. quia faciebāt hoc non intendentes legalia ſeruare ſed propter aliquas cauſas ſicut ꝙ quieſcebāt in ſabbato non propter obſeruantiam legis ſed propter quietem. Item abſtinebant ab immūdis ſcd̓m legem non ꝓpter obſeruantiam legis ſed propter alias cauſas vtpote propter abominationeꝫ ⁊ aliquid huiuſmodi. Auguſtinus vero dicit ꝙ apoſtoli ſeruabāt ipſa legalia ⁊ hocintendentes ſed tamen non ponentes in eis ſpem quaſi eſſent neceſſaria ad ſalutem. Et hoc quidem licebateis quia fuerunt ex iudeis. Ita tamen ꝙ hec ſeruarentante gratiam diuulgatam. vnde ſicut eo tempore alij iudei conuerſi ſine periculo ſeruare poterant abſqꝫ eo ꝙin eis ſpem ponerent ita ⁊ ip̄i. Tercio diſcordāt de peccato petri. Nam hieronymus dicit in ſimulatione predicta petrum non peccaſſe. quia hoc ex charitate fecit ⁊non ex aliquo timore mundano vt dictum eſt. Auguſtinus vero dicit eum peccaſſe venialiter: tamen hoc propter indiſcretionem quam habuit nimis inherendo huic parti ſcilicꝫ iudeorū ad vitandum eorum ſcandalum.Et validius argumētum auguſtini contra hieronymūeſt quia hieronymus adducit pro ſe ſeptē doctores quorum quattuor ſcilicꝫ laudicenſem. alexandrum. origenem. ⁊ didimū excludit auguſtinus vtpote de hereſi infamēs. Alijs vero tribus opponit tres quos pro ſe ⁊ ꝓſua oppinione habet ſcilicꝫ. ambroſium. cyprianum. etip̄m paulum qui manifeſte dicit ꝙ reprehenſibilis eratpetrus. Si ergo nephas eſt dicere in ſcriptura ſacra aliquod falſum contineri non erit phas dicere petrum reprehenſibilem non fuiſſe. Et propter hoc verior eſt opinio ⁊ ſententia auguſtini quia cū dictis apoſtoli magis

concordat. Quarto diſcordant in reprehenſione pauli.Nam hieronymus dicit ꝙ paulus vere non reprehendit petrum: ſed ſimulatorie ſicut et petrus ſimulatorielegalia ſeruabat. vt ſcilicet petrus nolens ſcandalizareiudeos ſimulabat ſe legalia ſeruare: ita paulus vt nonſcandalizaret gētes oſtendit ſibi diſplicere quod petrusfaciebat ⁊ ſimulatorie eum reprehendit: facientes hocquaſi ex condicto vt vtriſqꝫ fidelibus ſibi ſubditis prouiderent. Auguſtinus vero dicit ſicut petrum vere ſeruaſſe legalia: ita dicit paulum eum vere reprehendiſſe⁊ non ſimulatorie. Sed ⁊ petrus quidem ſeruando peccauit. quia inde erat ſcandalum apud gentiles a quibus ſe ſubtrahebat. Paulus vero non peccauit reprehendendo: quia ex eius reprehenſione nullum ſcandalum ſequebatur.Lectio quarta.Os natura iudei ⁊ non ex gentibꝰpeccatores. Scientes auteꝫ ꝙ nonniuſtificatur homo ex operibus legis niſi per fidem ieſu chriſti ⁊ nos in chriſto iheſu credimus vt iuſtificemur ex fidechriſti et non ex operibus legis. Propterquod ex operibus legis nō iuſtificatur omnis caro.Supra oſtendit veritatem doctrine apoſtolice predicate per eum ex auctoritate aliorū apoſtolorum: hic oſtendit idem ex eorum conuerſatione et exemplo. Et circahoc duo facit. Primo oſtendit propoſitum per apoſtolorum conuerſationem. Secundo aduerſantium obiectionem. ibi. Ꝙ ſi querentes iuſtificare ⁊c. Circa primuꝫ tria facit. Primo premittit apoſtolorum conditionem. Secundo inſinuat eorum conuerſationem. ibi.Scientes autem ꝙ non iuſtificatur ⁊c. Tercio infert intentam concluſionem. ibi. Propter quod ex operibuslegis ⁊c. Conditio autem apoſtolorum et etiam ipſiusPauli hec eſt: ꝙ ſcd̓m naturalem originem ex iudeisproceſſerunt. Et hoc eſt quod dicit. Nos ſcilicet ego etapoſtoli alij ſumus natura. id eſt naturali origine iudeinon proſeliti. 2ᵉ. corinthioꝝ. 11. Hebrei ſunt ⁊ ego ⁊c.Et hec eſt magna laus quia vt dicitur Iohan. 4. Salus ex iudeis eſt. Et non ex gentibus peccatores. id eſtnon ſumus peccatores vt gentes ydolatre ⁊ immundeSed contra eſt quod dicitur. 2ᵉ. Iohānis. 1º. Si dixerimus quoniam peccatum non habemus ⁊c. ergo iudeiſunt peccatores. Reſpondeo. dicendum eſt ꝙ aliud eſtpeccantem eſſe aliud peccatorem. Nam primum denominat actum ſcd̓m vero promptitudinem ſiue habitumad peccandum. Vnde ſcriptura iniquos et grauibuspeccatorum ſarcinis oneratos peccatores appellare cōſueuit. Iudei ergo propter legem ſuperbientes: quaſiper eam coherciti a peccatis: gentes que ſine freno legis erant ⁊ ad peccandum prone peccatores vocabant.Epheſioꝝ. 4. Non circumferamur omni vento doctri1ne ⁊c̄. Cum ergo dicat apoſtolus: non ex gentibus peccatores exponitur. id eſt non ſumus de numero peccatorum qui ſunt inter gentiles ⁊c. ¶ Conſequenter cumdicit. Scientes autem ꝙ non iuſtificat̉ homo ⁊c. Po-