epiſtolā II ad Corinthios XII
dum ꝙ modus naturalis humane cognitionis eſt vt cognoſcat ſimul per vim mentalē que eſt intellectus ⁊ corporalem que eſt ſenſus. Et inde eſt ꝙ homo nō habet incognoſcendo liberū iudicium intellectus niſi quādo ſenſus fuerīt in ſuo vigore bene diſpoſiti abſqꝫ aliquo ligationis impedimento: al̓s cum impediunt̉ etiā iudiciumintellectus impedit̉: ſicut in dormientibus patet. Tuncergo homo efficitur extra ſe ẜm cognitiuā quando remouetur ab hac naturali diſpoſitione cognitionis que ē vtintellectus ab vſu ſenſuum ⁊ ſenſibiliū rerū abſtractꝰ adaliqua videnda moueat̉. Qd̓ quidem contingit dupliciter. Vno modo per defectum virtutis vndecunqꝫ talisdefectus contingat: ſicut accidit in freueticis ⁊ alijs mēte captis. ⁊ hec quidē abſtractio a ſenſibus nō eſt eleuatio hominis ſed potius depreſſio: quia virtus eoꝝ debilitatur. Alio vero modo per virtutem diuinam ⁊ tūc proprie dicit̉ eleuatio qꝛ cum agens aſſil̓et ſibi patiens abſtractio que ſit virtute diuina ⁊ eſt ſupra hominē: ē aliquid altius ꝙͣ ſit hominis natura. Et ideo raptus ſic acceptus diffinitur ſic. Raptus eſt ab eo qd̓ eſt ẜm naturāin id qd̓ eſt ſupra naturā in vi ſuperioris nature eleuatio.In qua quidem diffinitione tangitur eius genus dū dicitur eleuatio. Cauſa efficiens quia vi ſuperioris nature.Et duo termini motꝰ .ſ. a quo ⁊ in quē cū dicit̉ ab eo qd̓ē ẜm naturā in id quod eſt ſupra naturā. Sic ergo patetde raptu. ¶ Sequitur de termino raptus .ſ. ad quem cūdicitur. Vſqꝫ in tertium celum. Notandum eſt autē ꝙtertium. celum tripliciter accipit̉. Vno modo ẜm ea queſunt infra animam. Alio modo ẜm ea que ſunt in animaTertio modo ẜm ea que ſunt ſupra animā. Infra animāſunt omnia corpora vt dicit Augꝰ. in libro de vera religione. Et ſic poſſumus accipere triplex celum cor poreūſcꝫ arreū ſydereum ⁊ empyrreum. Et hoc modo dicit̉ ꝙapl̓s erat raptus vſqꝫ ad tertium celum .i. vſqꝫ ad vidēdum ea que ſunt in celo empyrreo: non vt exiſteret ibi:quia ſic ſciret ſi fuiſſet ſiue in corpore ſiue extra corpus.Uel ẜm damaſcenum qui nō ponit celum empyrreū poſſumus dicere ꝙ tertiū celum ad qd̓ raptus ē apoſtoluseſt ſupra octauā ſperam vt .ſ. euidenter videret ea q̄ ſuntſupra totam naturā corporalem. Si autem accipiamꝰ celum ẜm ea que ſunt in ip̄a anima: ſic celū debemꝰ dicerealiquam altitudinem cognitionis que excedit naturaleꝫcognitionē humanā. ¶ Eſt aūt triplex viſio .ſ. corporalis per quā videmus ⁊ cognoſcimus corpora ſpiritualiaſiue imaginaria qua videmus ſimilitudines corporum.⁊ intellectualis qua cognoſcimus naturas rerum in ſeip̄is. Nam proprie obiectum intellectus eſt quod qͥd eſtHuiuſmodi autem viſiones ſi fiant ẜm naturalem modūputa ſi video aliquid ſenſibile ſi imaginor aliquid priusviſum ſi intelligo per fantaſmata nō poſſunt dici celum.Sed tunc quelibet iſtorum dicitur celum quando eſt ſupra naturalem facultatem humane cognitionis: puta ſialiquid vides oculis corporalibus ſupra facultatem nature: ſic es raptus ad primū celum. Sicut balthaſar raptus eſt videns manum ſcribentis in pariete. vt diciturDan̄. 5. Si vero eleueris per imaginationem vel ꝑ ſpiritum ad ad aliquid ſupernaturaliter cōgnoſcendum: ſices raptus ad ſecundū celum. Sic raptus fuit petrus qn̄vidit lintheum īmiſſum de celo. vt dicitur Act̉. 10. Sꝫſi aliqͥs videret ip̄a intelligibilia ⁊ naturas ip̄oꝝ nō perſenſibilia nec per fantaſmata ſic eſſet raptus vſqꝫ ad tertium celum. Sed ſciendum eſt rapi ad primum celū eſtalienari a ſenſibus corporalibus. Vnde cum nullus poſſit abſtrahi totaliter a ſenſibus corporeis: manifeſtum ēꝙ nullus pōt dici ſimpliciter raptus in primū celū ſꝫ ẜꝫ
quid. Inquantū contingit aliquādo aliquē ſic eſſe intentum ad vnum ſenſum ꝙ abſtrahitur ab actu aliorū. Rapi ad ſecundū celū ē quādo aliquis alienat̉ a ſenſu ad videndum quedam imaginabilia. vnde tales ſemper conſueuerunt fieri in extaſi Et iō Act̉. 10. Quādo petrꝰ vidit lintheū dicitur ꝙ factus fuit in extaſi. Paulus verodicitur raptus ad tertium celum qꝛ ſic fuit alienatꝰ a ſenſibus ⁊ ſublimatus ab omnibus corporalibus vt videretintelligibilia nuda ⁊ pura eo modo quo vident angeli etanima ſeparata: ⁊ quod plus eſt etiā ipſuꝫ deū per eſſentiam vt Auguſtinꝰ expreſſe dicit. 12. ſuper Gen̄. ad litteram ⁊ in glo. ⁊ ad paulinam in libro de videndo deum.Nec etiam eſt probabile: vt moyſes miniſter veteris teſtamenti ad iudeos viderit deum ⁊ miniſter noui teſtāmenti ad gentes ⁊ doctor gentium hoc dono fuerit pͥuatus. Vnde dicit ipſe ſupra 3. Si miniſtratio dānationisfuit in gloria ⁊c. De moyſe autē ꝙ viderit deū ꝑ eſſentiam patet. Nam ipſe a domino petiuit. Exo. 33. Oſtēdemihi faciem tuam. Et licet tunc negatū fuerit ſibi nō tn̄dicitur ꝙ dominus finaliter negauerit ei. Vnde dic̄ Auguſtinus ꝙ conceſſum fuit ei per hoc qd̓ dicitur Numeri. 12. Si quis fuerit inter vos propheta domini. ⁊cͣ. Arvero non talis ſeruus meus moyſes ⁊c. palam enīʳ ⁊ nōper enigmata videt deum. Sed nunquid fieri potuiſſetpaulo vt nō raptus videret deum. Dicenduꝫ ꝙ nō. Nāimpoſſibile eſt ꝙ deus videatur in vita iſta ab homīe nōalienato a ſenſibus: quia nulla imago nullū fantaſma eſtſufficiens mediū ad dei eſſentiā oſtendendā: ideo oportet ꝙ abſtrahat̉ ⁊ alienet̉ a ſenſibus. Tertio modo accipiendo celum ẜm ea que ſunt ſupra animam: ſic triplexcelum eſt triplex hierarchia angelorum: ⁊ ẜm hoc apoſtolus raptus fuit vſqꝫ ad tertium celum. id eſt ad hoc vtvideret eſſentiam dei: ita clare ſicut vident eum angeliſuperioris ⁊ prime hierarchie qui ſic vident deū ꝙ immediate in ip̄o deo recipiunt illuminationes ⁊ cognoſcuntdiuina myſteria. Et ſic vidit paulꝰ. Si ergo ſic vidit deieſſentiam ſicut angeli ſuperioris hierarchie. ergo bn̄ videtur ꝙ apl̓s fuerit beatus ⁊ ꝑ cōſequēs fuerit īmortal̓.Rn̄deo ꝙ licet viderit deū per eſſentiā nō tamē fuit beatus ſimpliciter ſed ſolū ẜm quid. Sciendū ē autē ꝙ viſio dei ꝑ eēntiā ſit per lumen aliquod .ſ. ꝑ lumē glorie: d̓quo d̓r in p̄s. In lumine tuo videbimus lumen. Sꝫ aliqd̓ lumē cōicatur alicui per modū paſſionis: alicui veroper modū forme inherentis: ſicut lumē ſolis inuenitur īcarbunculo ⁊ in ſtellis vt forma inherens .i. connatural̓effecta: ſed in aere inuenit̉ vt forma tranſiens ⁊ non permanēs qꝛ tranſit abeunte ſole. Sil̓iter ⁊ lumē glorie duplicit̓ mēti infūdit̉. Vno modo ꝑ modū forme cōnatural̓facte ⁊ ꝑmanentis: ⁊ ſic facit mentē ſimpliciter beatam.Et hoc modo infundit̉ beatis in patria: ⁊ ideo dicunturcōp̄henſores: ⁊ vt ita dicā viſores. Alio mō cōtingit lumen gl̓ie mentē hūanā ſicut q̄dam paſſio tranſiens: ⁊ ſicmens pauli fuit in raptu lumine gl̓ie illuſtrata. vn̄ etiamipſum nomen raptus oſtendit tranſeundo hoc eē factum⁊ ideo nō fuit ſimpliciter gl̓ificatus nec habuit dotē gl̓ecum illa claritas non fuerit effecta proprietas. Et propt̓hoc non fuit deriuata ab anima in corpus: nec in hoc ſtatu perpetuo permanſit. Vnde ſoluꝫ actum beati habuitin ipſo raptu ſed nō fuit beatus. Sic ꝑ hoc patet quidapoſtolus ſciuit in ſuo raptu. ſcilicet videntis conditionem viſionis tempus: et viſionis faſtigium. ¶ Sequitur quid neſciuit ſcilicꝫ vtrum eſſet in corpore vl̓ extra corpus: quod tamen dicit deū ſcire. Unde dicit. Siue in corpore ſiue extra corpus neſcio: deus ſcit. qd̓ quidam intelligere voluerūt vt raptus referat̉ ad corpus: