Explanatio ſancti Thome
ē duplex triſticia Una ſeculi alia ẜm deū q̄ penitētiā in ſalutē operat̉. Apl̓us nō loquit̉ de pͥma ſed de ſcd̓a. Et dic̄ex hocip̄o ego ꝯſolabor ſi ꝯtriſto vos id eſt ſi īcrepādo reduco ad penitētiā: ſed ſi venirē et viderē vos nō peniterede peccatis tunc nullā conſolationē haberē. qꝛ nullꝰ contriſtat̉ ⁊ penitet ex me. id eſt mea correctiōe ⁊ increpatiōeCauſa autē quare hoc ſcribo vobis eſt. vt ita diſponatisvos: ꝙ quando venero nō habeā triſticiā de eo ꝙ viderīvos Tcorrectos ſuꝑ triſticiā quā habui qn̄ audiui vos peccaſſe. Et circa hoc duo facit. Primo pōit āmonitionem.Scd̓o ſpē de īpletiōe āmonitiōis on̄dit ibi. Cōfidēs ⁊cͣ.Ammonitio eſt iſta: Ideo ſcripſi vobis hoc ſcꝫ ꝙ triſtorde peccato vr̄o cōmiſſo. 2. Pe. 1. Iniqͥs oꝑbꝰ animā iuſti cruciabāt ⁊c̄. Vt paretꝭ ⁊ diſpoatis vos corrigendo vtcū venero ad vos nō habeā triſticiā d̓ pctīs de qͥbꝰ .ſ. vob̓oportuerat me gaudere id ē debebā letari et nō cōtriſtariſcꝫ de p̄ſentia vr̄a. Luc̄. 15. Gaudiuꝫ eſt angelis dei ⁊c.Qualē āt ſpem habeat de īpletiōe ſue āmonitōis ſubditdicens: Cōfidens ⁊c. quaſi dicat hāc fiduciā habeo de vobis talit̓ diſponi vos. vt cū venero oēs detis mihi materiam gaudij et hoc debetis libent̓ facere. qꝛ gaudiū meum⁊c. id eſt cedit ad gaudiū vr̄m. vel eſt ꝓpt̉ gaudiū veſtrūqd̓ habetis de recuꝑatiōe gratie .i. thi. 2. Quod eſt gaudiū meū ⁊c̄. Ro. 12. Gaudete cū gaudētibꝰ ⁊cͣ. Sꝫ qꝛ poſſet aliqͥs dubitar̄ d̓ hoc qd̓ dic̄. Ne cū venero triſticiā ſuꝑtriſticiā habeā ⁊ q̄rere quā triſticiā habuit d̓ eis id̓o ꝯn̄terhoc exponit dicēs. Nā ex multa tribulatione ⁊c. Et circahoc duo facit. Primo manifeſtat triſticiam iā dudū habitam. Secūdo reſpōdet cuidā tacite q̄ſtioni ibi. Nō vt contriſtemini ⁊c. Dicit ergo pͥmo. qꝛ haberē triſticiā ſi nō īuenirē vos correctos ſuꝑ triſticiā quā habui qn̄ peccaſtis⁊ oportuit me cōtriſtare vos redarguēdo dure. Nā ex ml̓ta tribulatiōe ⁊ anguſtia cordis ſcripſi pͥmā epl̓am ꝑ multas lachrymas quas fudi ꝓ vobis iā mortuis pctō. Iere.9. Quis dabit capiti meo aquas ⁊c. Ecc. 22. Confuſio ēpatri de filio indiſcipl̓īato. Eſa. 57. Iuſtꝰ perit ⁊ nō eſt qͥrecogitet ⁊cͣ. Sciendū eſt aūt ꝙ duo pōit ad exaggerationem triſticie. tribulationē ſcꝫ ⁊ anguſtiā. qꝛ vnū additumalteri aggrauat triſticiā. Nam aliqn̄ quis tribulat̉. ſed ſine anguſtia tunc ſcꝫ qn̄ aliqͣ aduerſitate quaſi acutiſſimotribulo pungit̉. ⁊ tn̄ videt ſibi patere vias euadendi. qͥa ſinon pateat tribulatiōi anguſtia iungit̉. Dicit ergo ex multa tribulatiōe qua pūgebar de malo veſtri ⁊ anguſtia cordis. qꝛ nō nō videbā vnde defacili poſſet poni remedium.Scripſi ⁊c. psͣ. Tribulatio ⁊ anguſtia īuenerūt me. Sedquia poſſent dicere. O apl̓e etiā hec ſcribis nobis vt triſtemur. et ideo hoc remouet dicēs: Non vt ꝯtriſtemī ſcilicet ſcribo vobis illa: ſed vt ſciatis quā charitatē habeā invobis. Duo em̄ ſunt ſigna dilectiōis ſcꝫ ꝙ gaudeat quisde bono alterius et triſtet̉ de malo eius: et hec ego habeoad vos infra. 5. Charitas xp̄i vrget nos. Habundantiꝰ ꝙͣcredatis. vel habundantius ꝙͣ ad alios.Lectio ſecunda.I quis cōtriſtauit me: nō me contriSIſtauit: ſed ex ꝑte vt nō onerē omnesvos. Sufficit illi qͥ eiuſmodi eſt obiurgatio hec que ſit a pluribꝰ. ita vt ecōtrario magis donetis ⁊ ꝯſolemini. ne forte abūdantiori triſticia abſorbeat̉ qͥ eiuſmodi eſt.Propter qd̓ obſecro vos. vt cōfirmetis in illū charitatē. Ideo em̄ et ſcripſi vobis vt cōgnoſcā experimentū vr̄m. an in omnibꝰ obe
diētes ſitis. Cui aūt aliquid donaſtis. ⁊ egoNam ⁊ ego qd̓ donaui. ſi quid donaui ꝓptervos in perſona xp̄i. vt non circūueniamur aſathana. Non em̄ ignoramꝰ cogitatiōes eiꝰ.Poſtꝙͣ apoſtolus inſinuauit cauſā dilatiōis ne ſcꝫ triſticiam inferret: et de eius ꝯtriſtatiōe tractauit: hic ꝯſequenter tractat de ꝯtriſtāte. Et circa hoc tria facit. Primo em̄exaggerat culpā cōtriſtātis. Secūdo penā eius ꝓ culpainflicta ibi. Sufficit illi ⁊c. Tertio hortat̉ eos habere miſericordiā ad ꝯtriſtātē ibi. Ita ⁊ ecōtrario ⁊cͣ. Dicit ergoPrimo ſcripſi vobis per multas lachrymas quas fudi ꝓpter triſticiā cōceptā ⁊ ꝓpter penaꝫ infligendā peccanti.Sed ſi quis contriſtauit me ille ſcꝫ fornicarius de quo dicitur .ī. coꝝ. 5. Om̄ino audit̉ int̓ vos fornicatio ⁊c. Iſteinꝙͣ et ſi cōtriſtauit nō ꝯtriſtauit me ſed ex ꝑte id eſt nonꝯtriſtauit me ſcꝫ ſolum ſed vos et nos. Nō om̄es ſed ex ꝑte. Et hoc dico nō vt onerē vos oēs id ē vt vob̓ hoc oībꝰnō īpōaꝫ. d̓riſorie loquēdo qͣſi dicat. nō ita eſtꝭ boni ⁊ diligitis me ꝙ ꝓ triſticia mea et pro peccato fratris oēs doleatis. Vel vt onerē omnes vos non tm̄ illos qͥ nō doluerunt de peccato. Vel aliter dicendū et melius. Nō me cōtriſtauit ſed ex ꝑte ⁊c̄. Sciendum eſt em̄ ꝙ aliqͥs aliqn̄ triſtatur totaliter et aliqn̄ nō totaliter Totalit̉ qͥdē triſtat̉ qͥsqn̄ pͦ triſticia abſorbet a dolore. et hec triſticia eſt q̄ mortēoperat̉ vt dicit̉ infra. 7. que qͥdē ẜm ph̓m nō cadit in ſapientē. Non totalit̓ aūt triſtatur qͥs qn̄ licet ex aliquo maloqd̓ patitur ſeu videt fieri triſtatur: tn̄ ex alijs cauſis bonisgaudet et iſta triſticia eſt ẜm deū ⁊ cadit in ſapiētē. Quiaergo apl̓us dicit ſe cōtriſtatū ne credat̉ totaliter a triſticiaabſorptus qd̓ non eſt ſapiētis. dicit ſe cōtriſtatū ex ꝑte qͣſinon totalit̓. Et ẜm hoc legit̉ ſic. Contriſtauit me ſcꝫ fornicarius ꝓpter peccatū ſuū: ſed nō me cōtriſtauit totalit̓. qͥꝛlicet in ipſo ꝓpter peccatū habuerim triſticiā: tamē in vobis ꝓpter multa bona q̄ facitis et in ipſo ꝓpter penitentiam quā fecit habeo gaudiū. Et dico ex ꝑte vt nō oneremomnes vos id eſt vt non īponā vobis hoc onus ꝙ ſcilicetcontriſtaueritis me. Sꝫ ne iſti ꝓpter triſticiā apl̓i adhucvellent eū magis punire oſtendit eis penā ſufficientē fuiſſe dicens Sufficit illi qui eiuſmodi eſt ꝙ ſcꝫ ꝯtriſtauit metam grauiter peccando: obiurgatio q̄ fit a pluribus id eſttam manifeſta ⁊ dura correctio ſcilicet ꝙ ſeparatꝰ fuit abomni cōmunione id eſt excōicatus ab eccl̓ia ⁊ traditus ſathane vt habet̉ .1. coꝝ. 5. Eſt ergo ſufficiens hec pena ꝓpter dictas cauſas. Vel poteſt dici ſufficiens nō ꝙͣtum addei iudiciū ſed ꝙͣtū expediebat tꝑi ⁊ ꝑſone. Meliꝰ em̄ eſtſic ſeruare lenitatis ſpiritū in corrigendo: vt per penitētiācorrectionis fructus ſequat̉. ꝙͣſi durius corrigāt̉ ⁊ deſperet peccās. ⁊ maioribꝰ pctīs īmergat. Et ideo dicit̉ Eccl̓.21. Obiurgatio ⁊ iniurie annullabūt ſubſtantiā. Quia ergo pena ſufficiens fuit et penitentiā egit. ideo conſequenter inducit eos ad miſerendum dicens. Ita vt ecōtra magis ⁊c. Vbi tria facit. Primo mandat vt ei ſcꝫ peccanti ꝑcant. Secundo huius rationeꝫ aſſignat ibi. Ne forte ⁊cͣ.Tertio inducit eos ad obſeruantiā huius monitiōis ibi.Propter qd̓ ⁊c. Dicit ergo pͥmo. Dico ꝙ ſufficiens peaeſt illi. ⁊ intātū vt velim vt ecōtrario magis donetis id eſtremittatis. Luc̄. 6. Dimittite et dimittetur vobis. Eph̓.4. Donantes inuicē ſicut ⁊ deus in xp̄o donauit vob. Etnon ſolū donetis ſed qd̓ plus eſt. conſolemini. ⁊ hoc ꝓponendo ſibi exempla peccantiū qui reſtituti ſunt ad ſtatumgratie. ſicut dicitur de dauid. petro. paulo. ⁊ magdalena.et per verba dei. Eze. 18. Nolo mortem peccatoris ⁊c. j.theẜ. vlti. Corripite inquietos. cōſolamini puſillanimes⁊c. Rationem autē huius ammonitionis ſubdit. Ne for-