Explanatio ſancti Thome
Superius apl̓s ꝓbauit reſurrectionē mortuoꝝ. hic oſtendit qualitate ⁊ modū reſurgentiū. Et circa hoc duo facit.Primo mouet queſtionē circa qualitatē reſurgentiū. Secūdo ſoluit ibi Inſipiēs tu. ⁊c. Circa reſurrectionē fuerūtduo errores. Quidā em̄ total̓r negabāt reſurrectiōꝫ mortuoꝝ futurā. Cū enī non cōſiderarēt niſi principia nature⁊ poſſe: ⁊ viderēt ꝙ ẜm principia nature ⁊ poſſe nullꝰ demorte poteſt redire ad vitaꝫ. nec cecus poteſt recuperareviſuꝫ. ideo totaliter negauerūt reſurrectionē ex quoꝝ perſona dicit̉ ſap̄. 2º. Umbre tranſitus eſt tempus noſtrū ⁊c.Et ibidē De nihilo nati ſumꝰ ⁊c. Iob. 14. Putaſne mortuus homo rurſuꝫ viuat ⁊c. Alij aūt dixerūt reſurrectionē mortuoꝝ futurā eſſe. ſed dicebāt ꝙ reſurgebāt ad eundē modū viuendi ⁊ ad eoſdē actus. Et hoc etiā poſuerūtquidā ph̓i qui dicūt poſt multa annoꝝ curricula plato adhuc reſurget ⁊ habebit eoſdeꝫ ſcolares athenis quos aliqn̄ habuit. Hoc etiā aſſerūt phariſei Ma. 22. de muliereſeptem viroꝝ. vnde dicebant: In reſurrectione cuiꝰ erit?Saraceni etiā fingunt ꝙ habebūt poſt reſurrectionē vxores et voluptates ⁊ delitias corꝑales. Iob. 20. Non videat riuū los flumīs torrentis mellis ⁊ butiri. Contra qͦsdicit̉ Mat. 22. ꝙ erūt ſicut angeli dei in celo. Has ergoduas queſtiōes mouet hic apl̓us primā cū dicit: Qūo reſurgūt mortui: qūo eſt poſſibile ꝙ mortui qͥ ſunt cinis poſſint reſurgere? Scd̓am cū dicit: quali aūt corꝑe venient?quaſi dicat: Nunquid cum tali corꝑe reſugernt cuꝫ qualiſumus modo. Has duas queſtiones ſoluit cū dicit: Inſipiēs ⁊c. Primo ſoluit ſcd̓am. Scd̓o vero ſoluit primamibi. Ecce myſteriū vobis dico ⁊c. Ad intellectū autē eoꝝque apl̓us ponit in prima parte oportet inueſtigare quidapl̓us intēdat. Intendit aūt in iſta parte apl̓us oſtendereꝙ mortui reſurgūt ⁊ ꝙ erit eadē ſubſtātia. Vbi primo ponit ſimilitudines. Scd̓o adaptat ibi. Sic etiā reſurrectiomortuoꝝ ⁊c. Tertio ꝓbat ibi. Si eſt corpꝰ aīale ⁊c. Circa primū duo facit. Primo ꝓponit ſil̓itudines in vna ſpecie. Scd̓o in diuerſis ſpeciebꝰ ibi. Non oīs caro eadē caro ⁊c. Circa primū ſciendū eſt ꝙ videmus in vna ⁊ eadeꝫſpecie ꝙ vna res in via generatiōis habet diuerſas qualitates ⁊ formas ſicut granū aliā formā ⁊ qualitatē habetqn̄ ſeminat̉. aliaꝫ qn̄ pullulat. aliā qn̄ iam eſt in herba. Etideo ex hac ſil̓itudine apl̓us intendit oſtendere qualitatēreſurgentiū. Vnde circa hoc tria facit. Primo cōparat ordinē ſeminatiōis ad pullulationē. Scd̓o differentiā qualitatis in ſemine ⁊ in pullulatiōe ibi. Tu qd̓ ſeminas ⁊c.Tertio cauſā qualitatis in pullulatiōe ibi. Deus aūt ⁊c.Dicit ergo inſipiens ⁊c. Sed cōtra. mat. 5º. Qui dixeritfratri ſuo racha ⁊c̄. Dicendū ꝙ dn̄s ꝓhibet dici fratri racha ſeu fatue ex ira: nō ex correctiōe. Cauſa aūt quare dicit inſipiēs eſt. qꝛ hec obiectio cōtra reſurrectionē ꝓceditex principijs humane ſapiētie que tamdiu eſt ſapiētia ꝙͣdiu eſt ſubiecta ſapiētie diuine. ſed qn̄ recedit a deo tuncvertit̉ in inſipientiā vnde cū contradicat ſapientie diuinevocat eū inſipientē. Quaſi dicat: Inſipiens nōne quottidie exꝑiris tu qꝛ qd̓ ſeminas in terra nō viuificat̉ .i. vegetat̉ niſi prius moriat .i. putreſcat. Io. 12. Niſi granū frumenti ⁊c. Ex hoc videt̉ apl̓us facere cōparationē ꝙ quādo corpus hoīs ponit̉ in ſepulchro in terra. tūc eſt quedāſeminatio. qn̄ vero reſurget tūc eſt quedā viuificatio. Unde ex hoc opinant̉ aliqui reſurrectionē mortuoꝝ eſſe naturalē ꝓpter hoc ꝙ apl̓us hic reſurrectionē cōparat pullulatiōi ſeminis que eſt naturalis. Opinant̉ em̄ in pulueribus reſolutis in quos reſoluūtur humana corꝑa eſſe quaſdā virtutes ſeminales actiuas ad corporū reſurrectionē.Sed iſtud nō videt̉ eſſe verū. Fit em̄ reſolutio corꝑis humani in elementa ſicut ⁊ alioꝝ mixtorū corpoꝝ. vnde pulueres in quos humana corꝑa reſoluūtur nullā aliā habēt
virtutē actiuā ꝙͣ alij pulueres: in quibꝰ cōſtat nō eſſe aliāvirtutē actiuā ad corꝑis humani conſtitutionē ſed ſolū inſemine hoīs. differūt autē pulueres in quos humana corpora reſoluūtur ab alijs pulueribus ſolū ẜm ordinationēdiuinā prout huiuſmōi pulueres ſunt ex diuina ſapiētiaordinati vt iterū ex eis humana corꝑa reintegrent. Und̓reſurrectiōis actiua cauſa ſolus deus erit ⁊ ſi ad hoc vtat̉mīſterio angeloꝝ ꝙͣtū ad puluerū collectionē. Propt̓ qd̓apl̓s īfra mod̓ reſurrectōis exponēs attribuit ſono tube ⁊sͣ attribuit xp̄o reſurgēti nō aūt alicui ꝟtuti actiue ī pulueribꝰ. Rō ergo intēdit h̓ ꝓbare apl̓s ꝙ reſurrectio ſit naturalis per hoc ꝙ ſemē naturaliter pullulat. ſed intēdit hicmanifeſtare per exēpla quedā ꝙ nō ſit eadē qualitas corpoꝝ reſurgentiū ⁊ corpoꝝ morientiū. ⁊ primo per hoc ꝙnō eſt eadē qualitas ſeminis ⁊ pullulatiōis vt ex ſequētibus manifeſte oſtendet̉. ¶ Nam cōſequēter cū dicit ⁊ qd̓ſeminas ⁊c. oſtendit qualitatē ſemīs differentē eſſe a qualitate pullulatiōis cū dicit ⁊ qd̓ ſeminas nō corpus qd̓ futurū eſt ſeminas .i. nō quale futuꝝ eſt ſeminas. Qd̓ exponens ſubdit. Sed nudū granū puta tritici vel alicuiꝰ ceteroꝝ ſcꝫ ſeminū qꝛ ſeminat nudū ſemen. pullulat aūt ornatū herba ⁊ ariſtis ⁊ huiuſmōi. Et ſimil̓r corpus humanū aliaꝫ qualitatē habebit in reſurrectiōe ꝙͣ nūc habet vtinfra exponet̉. Eſt tamē differētia inter reſurrectionē humani corꝑis ⁊ pullulationē ſeminis. nā ſurget idē corpusnumero ſed habebit aliā qualitatē ſicut infra dicit apl̓usꝙ oportet corruptibile hoc induere incorruptionem. EtIob. 19. dicit̉. Queꝫ viſurus ſum egoip̄e ⁊ nō alius. Sꝫin pullulatiōe nec eſt eadē qualitas nec idē corpus numero. ſꝫ ſolū idē ſpecie. Et id̓o ſignāter apl̓s d̓ pullulatōe loquēs dixit. nō corpꝰ qd̓ futuꝝ ē ſemīas. dās ītelligere ꝙnō ſit idē numero. Et in hoc opꝰ nature deficit ab oꝑe deiNā ꝟtꝰ nature reparat idē ſpecie ſꝫ nō idē numero. virtꝰaūt dei reparare poteſt etiā idē numero. Et ſic etiā ex hocqd̓ hic dicit̉ poteſt ſumi ꝓbatio ad hoc ꝙ reſurrectionemfuturā fieri nō eſt impoſſibile ſicut inſipiēs obijciebat. qꝛſi natura ex eo qd̓ mortuū eſt poteſt reꝑare idē ſpecie. multo magis deus pōt reparare idē numero. qꝛ ⁊ hocip̄m qd̓natura facit opus dei eſt. Habet eniꝫ hoc natura a deo ꝙhoc facere poſſit. Et ideo cōſequēter deſcribens qualitatem pullulatiōis attribuit eā: primū quidē deo. ſcd̓o proportiōi nature. Dicit aūt primo. Deus autē dat illi corpꝰſicut vult qꝛ ſcꝫ ex ordinatiōe diuine volūtatis ꝓcedit ꝙex tali ſemine talis planta producat̉. que quidē planta eſtquaſi corpus ſemīs. Ultimus em̄ fructus plante eſt ſemēEt hoc ideo attribuit operatiōi diuine qꝛ oīs oꝑatio nature eſt operatio dei. ẜm illud ſupra. 12. Ideꝫ aūt deus quioperat oīa in oībus. Et hoc ſic poteſt cōſiderari. Manifeſtum eſt em̄ ꝙ res naturales abſqꝫ cognitiōe operant̉ adfinem determinatuꝫ: alioquī nō ſemꝑ vel in maiori parteeūdem finem ꝯſequerent̉. Manifeſtū eſt etiā ꝙ nulla rescognitiōe carens in certū finem tendit niſi directa ab aliqͦcognoſcēte ſicut ſagitta tendit ad certū ſignū ex directiōeſagittātis. Sicut ergo ſi aliquis videret ſagittam directetendere ad certū ſignū ꝙͣuis ſagittantē nō videret cognoſceret ſtatim ꝙ dirigeret̉ a ſagittante. Ita cuꝫ videamusres naturales abſqꝫ cognitiōe tēdere ad certos fines pōſſimus pro certo cognoſcere ꝙ operant̉ ex volūtate aliculꝰdirigentis quē dicimus deū. Et ſic dicit apl̓s ꝙ deus datſemini corpus .i. ex ſemine ꝓducit plantā ſicut vult. Sꝫrurſus ne aliquis crederet hmōi naturales effectus ex ſoꝫla dei volūtate ꝓuenire abſqꝫ operatiōe ⁊ ꝓportiōe natūre ſubiūgit. Et vnicuiqꝫ ſeminū ꝓpriū corpus. puta ex ſemine oliue generat̉ oliua. ⁊ ex ſemine tritici generat triticū. Und̓ ⁊ Gen̄. 1. Germinet terra herbā virentē ⁊ facientem ſemē iuxta genus ſuū. Sic ergo ⁊ in reſurrectiōe erit