Explanatio ſancti Thome

natis meliori bono ſed eſtote ꝑfecti ſenſibꝰ id ē diſcernatꝭint̓ bona ⁊ magꝭ bona ⁊ ſic affectetis. Et hoc fit ſi cogitatis qͥd ſcpͥtū eſt in lege qm̄ ī alijs ⁊c. ſap̄. 6. Cogitare gͦ. d̓illa ſenſus eſt cōſumatus. Et dicit in lege non accipiendolegem ſtricte ꝓ quinqꝫ libris moyſi tm̄ ſicut accipit̉ Luc.vltīo. Neceſſe ē impleri oīa q̄ ſcpͥta ſūt de me in lege ⁊cͣ.ſed ꝓ toto veteri teſtamēto ſicut accipit̉ Io. 15. Vt impleatur ſermo qui in lege eorum ſcpͥtus eſt. quia odio habuerunt me gratis. Qd̓ tamē in p̄ſ. ſcpͥtuꝫ eſt. Accipit̉ tamēhec auctoritas ex Eſa. 28. vbi lr̄a noſtra habet. In loquela labij ⁊ lingua altera loquit̉ ad populū iſtum. Hoc igit̉ſcpͥtum eſt. Quoniā in alijs linguis id eſt in diuerſis generibꝰ linguaꝝ ⁊ labijs id ē in diuerſis idiomatibꝰ ⁊ modis ꝓnūciādi loquar populo huic .ſ. iudaico qꝛ hoc ſignūſpecialiter fuit datū ad cōuerſionē populi iudeoꝝ. Nec ſicexaudiet qꝛ ſcꝫ ex ſignis viſis non crediderūt. Eſa. 6. Exceca cor populi huius ⁊c. Sed quare deuſ dedit eis ſignaſi non debebant cōuerti? Ad hoc ſunt due rōnes. Vna ratio eſt qꝛ licet nō om̄es conuerſi fuerint. tamē aliqͥ ſuut cōuerſi eo ꝙ non repellit dn̄s plebem ſuam ⁊cͣ. Alia ratio ēvt iuſtior appareat eorum damnatio dum manifeſtius apparet eorum nequitia. Io. 15. Si non veniſſem ⁊ locutuseis non fuiſſem ⁊c. ¶ Conſequenter cum dicit. Itaqꝫ lingue ⁊cͣ. ex inducta auctoritate argumentat ad ꝓpoſitū qͣſi dicat. Ex hoc manifeſte apparet ꝙ donum linguaꝝ datum eſt nō fidelibꝰ ad credendū qꝛ iam credūt. Io. 4. Nōꝓpter tuā loquelā ⁊cͣ. ſꝫ infidelibꝰ vt cōuertant̉. In glo.autē ponunt̉ due expoſitiones ambroſij q̄ non ſunt lr̄alesquarū vna eſt vt dicat̉. Sicut in veteri teſtamento locutꝰſum populo iudeorū ꝑ linguas id eſt figuras ⁊ ꝑ labia ideſt ꝓmittēdo bona temporalia ſic adhuc ī nouo teſtamētoloquar huic populo in alijs linguis id eſt aperte ⁊ clare ⁊alijs labijs id ē ſpūalibꝰ: nec tamē ſic exaudiēt me .ſ. ꝙͣtūad eorum multitudinē. Itaqꝫ lingue date ſunt nō fidelibꝰſed infidelibꝰ ad manifeſtandū ſcꝫ eorū infidelitatē. Aliaeſt. In alijs linguis id eſt obſcure ⁊ parabolice loquar vtqꝛ ſunt indigni non exaudient id ē nō intelligent. ¶ Conſequenter oſtendit ad quid ordinat̉ ꝓphetia ſcꝫ ad inſtructionem fidelium q̄ iam credunt. Et ideo ꝙ ꝓphetie dateſunt non infidelibꝰ qͥ non credunt Eſa. 53. Dn̄e qͥs credidiſ auditui noſtro. ſed fidelibꝰ vt credāt ⁊ inſtruant̉. Eze.z. Fili hoīs ſpeculatorē dedi te ⁊cͣ. ꝓuer. 29. Cū de fecerit ꝓphetia ⁊c. diſſipabit populus.Lectio quinta.I ergo cōueniat vniuerſa eccleſia invnū: ⁊ om̄es linguis loquant̉: intrētautē ideote ⁊ infideles: nōne dicentqͥd inſanitis? Si aūt om̄es ꝓphetent: intretaūt quis infidelis vel ideota. cōuincit̉ ab omnibꝰ dijudicat̉ ab om̄ibꝰ. Occulta em̄ cordiseius manifeſta fiunt. ⁊ ita cadēs in faciē adorabit deū: ꝓnūciās ꝙ vere deus in vobis ſit.Quid gͦ eſt fratres? Cū cōuenitis vnuſqͥſqꝫvr̄m pſalmū habet. doctrinā habet. aꝑocalypſim habet. linguā habet. interp̄tationē habet. om̄ia ad edificationē fiant.Gloſa vult ꝙ hic incipiat alia ratio ad ꝓpoſitū oſtendendum. ſed ẜm ꝙ dictuꝫ eſt non eſt niſi vnum poſita ratione⁊ eſt quaſi manifeſtatio medie ipſius rationis ſcꝫ ꝙ ꝓphetia plus valet ad illud ad quod ſpecialiter ordinar donuꝫlinguarum. Unde circa hoc duo facit. Primo oſtēdit inconueniens qd̓ ſequit̉ ꝙͣtum ad infideles ex dono lingua

ruꝫ ibi. Sancti ꝓphete Secundo oſtendit bonū qd̓ ſeqt̉ex bono ꝓphetie etiaꝫ ad infideles ibi. Si aūt om̄es. Inconueniens qd̓ ſequit̉ ex dono linguaꝝ ſine ꝓphetia etiāꝙͣtum ad infideles eſt qꝛ reputantur inſani qui ſic loquūt̉ſolis linguis cum tamē donū linguaꝝ ordinetur ad conuerſionē infidelium vt iaꝫ patet. ⁊ hoc eſt qd̓ dicit. Si aūtom̄es ⁊cͣ. q. d. Ex hoc patet ꝙ lingue nō ſunt preferendeꝓphetijs quia ſi conueniant ſcꝫ om̄es fideles in vnum nōſolum corpore ſed etiam mēte Act̉. 4. Multitudinis credentium erat cor ⁊cͣ. ⁊ om̄es qui iam conuenerūt loquant̉linguis ad lr̄am extraneis. vel loquant̉ ignota ⁊ obſcura⁊ dum ſic cōfuſe loquunt̉ intret aliquis ideota id eſt qͥ nōintelligit niſi linguā ſuam vel infidelis ꝓpter quem dateſunt lingue nōne dicet his qͥ ſic loquūt̉ qͥd inſanitis? Qd̓em̄ non intelligit̉ reputat̉ inſanitio ꝙ ſi intelligat̉ linguanihilominꝰ q̄ loquunt̉ ſunt occulta tn̄ malū eſt ſi nō exponatur qꝛ poterūt credere de vobis ſi occulta loqͥmini quecredunt̉ de gentilibꝰ qͥ occultabant ea que faciebant in ritu eorum ꝓpter eorum turpitudinē. Et hec etiam inſanitio quedā eſt. Cōtra. Idem eſt loqui linguis ⁊ loqͥ lr̄alit̓ꝙͣtum ad ideotas. cū ergo om̄es loquant̉ lr̄aliter in eccleſia qꝛ om̄ia dicunt̉ in latino videt̉ ꝙ ſimilit̓ ſit inſania. Dicendū ē ad hoc ꝙ ideo erat inſania in pͥmitiua eccleſia qꝛerant rudes in ritu eccleſiaſtico. Vnde neſciebant que fiebant ibi: niſi exponeret̉ eis. Modo vero om̄es ſunt inſtructi. Vnde licet in latino om̄ia dicant̉ ſciunt tn̄ illud qd̓ fitin ecclefia. ¶ Conſequuēter aūt cum dicit. Si aūt omnesꝓphetent ⁊c̄. oſtendit qd̓ bonuꝫ ſequit̉ ex dono ꝓphetie.Et circa hoc tria facit. Primo oſtendit qͥd ꝑ bonū ꝓphetie ſequat̉ ꝙͣtū ad infideles. Secūdo oſtendit quō hoc ſeqͣtur ibi. Occulta em̄ ⁊cͣ. Tertio ſubinfert qͥs effectus indeꝓueniat ibi. Et ita cadens in faciē ⁊cͣ. Dicit gͦ conſtat ꝙex dono linguaꝝ non cōuincunt̉ infideles. Aūt ꝓ ſed qͥſicōueniunt ꝓphetent id ē om̄es ad intellectū loquant̉ velexponant ſcpͥturas vel etiā reuelationes eis factas interp̄tent̉. Oēs dico nō ſimul ſed vnus poſt aliū ſic ꝓphetent.Intret aūt ſcꝫ eccleſiā ideota aliqͥs ſcꝫ nō hn̄s niſi linguāmaternā. hoc eſt bonū qd̓ inde ſeqͥt̉ qꝛ cōuincit̉ de aliqͦ errore qͥ on̄dit̉ ſibi. Iere. 31. Poſtꝙͣ on̄diſti mihi cōfuſus ſūAb om̄ibꝰ qͥ ꝓphetāt diiudicat̉. Quaſi dicat damnabilisoſtendit̉ de malis moribꝰ ⁊ vitijs ſuis .1. cor. 2. Spūalisid eſt doctor om̄ia dijudicat ⁊cͣ. Ad hec em̄ duo valet ꝓphetia ſcꝫ ad ꝯfirmationē fidei ⁊ inſtructionē moꝝ. Quōaūt hoc bonū ſequat̉ ex ꝓphetie dono ſubdit cū dicit. Ooculta eī cordis. Qd̓ pōt ītelligi tripl̓r. Uno mō ex hoc ꝙad lr̄am aliqͥ in pͥmitiua eccl̓a gr̄am habuerunt vt ſecretacordiū ⁊ pctā hoīm ſcirēt. Un̄ legit̉ de petro act̓. 5. Ꝙ dānanuit ananiā d̓ fraudato p̄cio agri. Et ẜm hoc legit̉. Occulta em̄ ⁊cͣ. qͣſi dicat iō cōuincit qꝛ occulta .i. ſecreta peccata ſua manifeſta fiunt ab illis qͥ ea reuelant. Alio mō exhoc ꝙ aliqn̄ qͥs in p̄dicatione tāgit ml̓ta q̄ hoīes gerūt incorde ſicut patet in libris beati gregorij vbi qͥlibꝫ īuenirepoteſt fere omnes motus cordis ſui. Et ſcd̓m hoc legitur.Occulta cordis quaſi dicat. Ideo cōuincunt̉ quia occulta cordis ſui .i. ea q̄ gerūt in corde ꝓuer. 27. Quō in aqͥsreſplendet vultꝰ aſpiciētiū ſic corda hoīm manifeſta ſuntprudentibꝰ. Manifeſtant id ē tangunt̉ ab eis. Alio moqꝛ aliqn̄ occultū cordis d̓r illd̓ qd̓ ē alicui dubiū ⁊ nō pōtꝑ ſe certificari. Et ẜm hoc legit̉. Occulta cordis ſui .i. eꝫde qͥbꝰ in corde ſuo dubitabat ⁊ q̄ nō credebat manifeſtāt̉dum ſcꝫ vadens ad eccleſiā frequent̓ fiūt ſibi manifeſta ſicut de ſeipſo dicit aug. ꝙ ipſe ibat ad eccleſiā ſolū ꝓ cantu. ⁊ tn̄ ibi multa de quibꝰ dubitabat ⁊ ꝓpter q̄ non iuerat manifeſtabant̉ ſibi. Ex hoc em̄ ſequebat̉ reuerentia qꝛconuictus reuerebat̉ deū. ⁊ hoc eſt qd̓ dicit. Et ita cadēsid eſt ex quo ita conuincebatur ⁊ manifeſtabant̉ occulta