xplanatio ſancti Chome

hoc eſt ꝙ dicit. Tam multa ⁊c. hoc pōt dupliciter exponiqꝛ pōt continuari cū precedentibꝰ vt dicat̉. Eritis in aeraloquētes. ⁊ tam multa vt puta ⁊c. qͣſi dicat. Ideo in aeraid eſt inutiliter loqͥmini omnibus linguis qꝛ loquimini ſine intellectu q̄ tn̄ ꝓprias ſignificationes vocū ad hoc habent vt intelligant. Rihil em̄ ſine voce eſt. Vel poteſt ſicpūctari. Eritis in aera loquētes. tam multa vt puta ſuntgenera linguaꝝ .i. ſingulis linguis. ¶ Si gͦ neſciero ⁊cͣ.hic oſtēdit hoꝝ inutilitatē. Et hoc eſt ꝙ dicit. Si loquatomnibus linguis. ſed ſi neſciero virtutē vocis id ē ſignificationē vocis. ero cui loquar barbarus Iere. 5. Adducāſuꝑ te gentē de longinquo. gentē cuius ignoras linguā.¶ Nota ꝙ barbari ẜm quoſdā dicunt̉ illi quoruꝫ idiomadiſcordat omnino a latino. Alij vero dicūt ꝙ quilibꝫ extraneus eſt barbarus omni alij extraneo. qn̄ ſcꝫ non intelligit̉ ab eo. Sed hoc nō eſt verū qꝛ ẜm Yſidorū barbariaeſt ſpecialis natio. Col̓. 3. In xp̄o ieſu non eſt barbarus ⁊ſcitha. ⁊c. Sꝫ ẜm ꝙ verius dicit̉ barbari ꝓprie dicūt̉ illiqͥ in virtute corporis vigēt in virtute rōnis deficiūt. ⁊ ſuntquaſi extra leges ⁊ ſine regimine iuris. Et huic videt̉ cōſonare Ariſtoteles in politicis ſuis. ¶ Cōſequēter cuꝫ dicit. Sicut et ⁊c. cōcludit qd̓ intēdit. ⁊ hoc pōt dupliciterconſtrui. Primo vt punctet̉ hoc mō. qͣſi dicat ſic ego erobarbarus vobis ſi loquar ſine ſignificatione ⁊ interpretatione. ſicut ⁊ vos eritis barbari ad innicem. ⁊ ideo querite vt abūdetis ⁊c. ⁊ hoc qm̄ eſtis emulatores ⁊c̄. Uel aliomodo vt totū ponat̉ ſub diſtinctione. Quaſi diceret. Neergo ſitis barbari ſic ſcꝫ ſicut ego facio. qm̄ eſtis emulatores ſpūum id eſt donoꝝ ſpūſſancti querite a deo vt abundetis. ꝓuer. 15. In abūdanti iuſticia virtꝰ maxīa ē. Quequidē iuſticia eſt edificare alios. Matth̓. 7. Petite ⁊ dabit̉ vobis querite ⁊ inuenietis. pulſate ⁊ aperiet̉ vobis.Lectio tertiaT ideo qui loquitur lingua oret vtinterpretet̉. Nam ſi orem līgua ſpūsmeus orat. mens autē mea ſine fructu ē. Quid ergo eſt. Orabo ſpiritu: orabo⁊ mentē. Pſallam ſpiritu: pſallam ⁊ menteCeteruꝫ ſi benedixeris ſpiritu. quis ſuppletlocum idiote? Quomodo dicet amen ſuꝑ tuam benedictionē? Quoniā quid dicas neſcitNaꝫ tu quidē bene gratias agis ſed alter nōedificatur.Supra oſtendit apl̓us excellentiā doni ꝓphetie ad donūlinguaꝝ rōnibꝰ ſumptis ex parte exhortationis: hic verooſtendit idem rōnibus ſumptis ex ꝑte rōnis. hec em̄ duoꝑ linguā exercemꝰ orationē ſcꝫ ⁊ exhortatōꝫ. Et circa hocduo facit. Primo em̄ ꝓbat excellentiā ꝓphetie ad donūlinguaꝝ rōnibus. Scd̓o exemplis ibi. Grās ago deo meo⁊cͣ. Circa pͥmū duo facit. Primo ponit neceſſitatē orationis. Secūdo oſtendit quo in orōne plus valet donū prophetie ꝙͣ donū linguarū. Nam ſi orem lingua ⁊cͣ. Dicit gͦprimo dixi ꝙ donum linguaꝝ ſine dono ꝓphetie non valet. ⁊ ideo ꝙ interp̄tari eſt actus ꝓphetie q̄ eſt excellentior illi qͥ loqͥt̉ līgua igͦta vl̓ extranea vl̓ aliqͣ myſteria oculta oret ſcꝫ deum vt interpretet̉ id ē vt interpretandi gr̄adetur ſibi Col̓. 11. Orantes vt deus aꝑiat hoſtiū. Glo. aliter exponit oret. Orare em̄ dicit̉ dupliciter. ſcꝫ vel dep̄cari deū vel ꝑſuadere. Quaſi dicat Qui loquit̉ lingua oretid eſt ita ꝑſuadeat vt interp̄tet̉. ⁊ ſic accipit orare hic glo.ꝑ totum capitulū. Sed non eſt hec intētio apl̓i ſed ꝓ deprecatione ad deum. Naꝫ ſi oret ⁊c. hic oſtendit ꝙ in orā

do plus valet ꝓphetia ꝙͣ donum linguaꝝ. ⁊ hoc dupliciter. Primo rōne ſumpta ex ꝑte ipſius orantis. Secūdoratione ſumpta ex ꝑte audientis ibi. Ceterū ſi benedixeris ⁊c. Circa primū duo facit. Primo ponit rationem adꝓpoſitum oſtendendū. Scd̓o remouet obiectionem ibi.Quid ergo ⁊c. Circa pͥmū ſciēdū eſt ꝙ eſt duplex oratio.Una eſt priuata qn̄ ſcꝫ qͥs orat in ſeipſo ⁊ ꝓ ſe. Alia publica qn̄ quis orat coram populo ⁊ ꝓ alijs. ⁊ in vtraqꝫ contingit vti ⁊ dono linguaꝝ ⁊ dono ꝓphetie. Et ideo vultoſtendere ꝙ in vtraqꝫ plus valet donū ꝓphetie ꝙͣ donuꝫlinguaꝝ Et primo in oratione pͥuata dicens ꝙ ſi ſit aliqͥsideota q̄ faciat orationē ſuā dicēs pſalmū vel pater noſter⁊ non intelligat ea q̄ dicit iſte orat lingua ⁊ nō refert vtrūoret verbis ſibi a ſpūſancto conceſſis ſiue verbis aliorum.Et ſi ſit alius qͥ orat ⁊ intelligit q̄ dicit hic quidē orat et ꝓphetat. conſtat ꝙ plus lucrat̉ qͥ orat ⁊ intelligit ꝙͣ qui tm̄lingua orat̉ qͥ ſcꝫ non intelligit que dicit. Nam ille q̄ intelligit reficit̉ ⁊ ꝙͣtum ad intellectū ⁊ quantū ad affectuꝫ. ſedmens eius qͥ non intelligit eſt ſine fructu refectionis. Vn̄⁊ cuꝫ melius ſit refici ꝙͣtū ad affectum ⁊ intellectū ꝙͣ ꝙͣtūad affectū ſolū: conſtat ꝙ in orōne plus valet ꝓphetie donum ꝙͣ ſolum donum linguaꝝ. Et hoc eſt ꝙ dicit. Dicoꝙ oret vt interpretet̉. Naꝫ ſi orem lingua id ē orādo vtordono linguaꝝ ita ꝙ ꝓferam aliqͣ q̄ non intelligo tūc ſpūsmeus .i. ſpūſſanctus mihi datus orat qͥ inclinat ⁊ mouetme ad orandū. Et nihilominꝰ mereor in ipſa oratione. qꝛhocipſum ꝙ moueor a ſpūſancto eſt mihi meritū. Ro. 8.Nā qͣd oremꝰ ſicut oportet neſcimꝰ ſed ip̄e ſpūſſanctꝰ poſtulare nos facit. Ul̓ ſpūs meus id ē ratio mea orat id ē dictat mihi ꝙ ego loquar ea que ad bonū ſunt ſiue verbis ꝓprijs ſiue aloꝝ ſanctoꝝ. Uel ſpūs meꝰ id eſt virtus imaginatiua orat inquātū voces ſeu ſil̓itudines corporaliū ſunttm̄ in imaginatione abſqꝫ hoc ꝙ intelligant̉ ab intellectu⁊ ideo ſubdit. Mens aūt mea id eſt intellectus meus ſinefructu eſt. qꝛ non intelligit. Et ideo melius eſt in orationeꝓphetia ſeu interp̄tatio ꝙͣ donū linguaꝝ. ſed nunqͥd qn̄cūqꝫ quis orat ⁊ non intelligit que dicit eſt ſine fructu orationis. Dicendū ꝙ duplex eſt fructus orationis. Unꝰ fructus eſt meritū qd̓ hoī ꝓuenit. Alius fructꝰ ē ſpūalis cōſolatio ⁊ deuotio concepta ex oratione. Et ꝙͣtū ad fructūdeuotionis ſpūalis priuat̉ qui nō attendit ad ea que oratſeu non intelligit. ſed quantū ad furctū meriti nō eſt dicēdū ꝙ euacuet̉ qꝛ ſic multe orōnes eſſent ſine merito: cumvix vnum pater noſter pōt homo dicere qͥn mens ad aliaferat̉. Et ideo dicendum eſt ꝙ qn̄ orans aliqn̄ diuertit abhis q̄ dicit. ſeu qn̄ qͥs in vno opere meritorio non cōtinuecogitat in quolibꝫ actu qd̓ facit hoc ꝓpt̓ deū nō ꝑdit rationem meriti. Cuius ratio eſt qꝛ in oībus actibꝰ meritorijs qͥ ordinant̉ ad finē rectum nō requirit̉ ꝙ intentio agētis cōiungat̉ fini ẜm quēlibet actum. ſed vis prima q̄ mouet intentionē manet in toto opere etiam ſi aliqn̄ in aliqͦꝑticulari diuertat. ⁊ hec pͥma vis facit totū opus meritorium niſi interrumpatur ꝑ contrariā affectionē q̄ diuertata fine p̄dicto ad finē contrariū. ¶ Sed ſciendū ꝙ eſt triplex attentio. Una eſt ad verba q̄ homo dicit ⁊ hec aliqn̄nocet inquantū impedit deuotionē. Alia eſt ad ſenſuꝫ verboꝝ. ⁊ hec nocet nō tn̄ ē multū nociua. Tertia ē ad finē ⁊hec eſt melior ⁊ qͣſi neceſſaria. Tn̄ id qd̓ dicit apl̓us mēseſt ſine fructu: intelligit̉ de fructu refectiōis. Quid ergoē ⁊c. Quia poſſet aliqͥs dicere exqͦ orare lingua ē ſine fructu mentis. ſed tn̄ ſpūs orat. nūquid gͦ non eſt orandū ſpūid eo apl̓us hoc remouet dicens ꝙ vtroqꝫ modo orandū ē⁊ ſpū ⁊ mente. qꝛ homo debet ſeruire deo de om̄ibꝰ q̄ habet a deo. ſꝫ a deo habet ſpūm ⁊ mētē ⁊ iō debꝫ de vtroqꝫorare Eccͣ. 47. De omni corde ſuo laudabit dominū ⁊c̄.Et ideo dicit. Orabo ſpū orabo ⁊ mente. Pſallā ſpū ⁊cͣ.