Explanatio ſancti Thome
res manuū tuaꝝ qꝛ māducabis beatus es ⁊ bene tibi eritNō tamē ꝓpter hoc deſignat̉ equalitas laboris ad mercedem. qꝛ vt dicit̉. 2ᵉ. coꝝ. 4. Qd̓ in pn̄ti eſt momentaneū⁊ leue tribulationis noſtre ſupra modū in ſublimitate et̓num glorie pondus oꝑabitur in nobis. Sꝫ equalitateꝫ deſignat ꝓportionis vt ſcꝫ vbi eſt potior labor ibi ſit potiormerces. Poteſt autē intelligi labor eſſe potior tripliciter¶ Primo quidē ſcd̓m formā charitatis cui reſpōdet merces eſſentialis. Unde dicit̉ Io. 14. Qui diligit me diligetur a patre meo ⁊ ego diligā eum. ⁊ manifeſtabo ei meipſum. Unde qui ex maiori charitate laborat licet minorēlaborem patiat plus de premio eſſentiali accipiet. ¶ Secūdo ex ſpecie oꝑis. ſicut em̄ in rebus hūanis ille magisp̄miatur qui in digniori opere laborat ſicut architector ꝙͣartifex manualis licet minꝰ laboret corꝑaliter. ita etiaꝫ inrebus diuinis ille qui in nobiliori opere occupat̉ maiꝰ p̄mium accipiet ꝙͣtum ad aliquā prerogatiuā premij accidentalis. licet forte minꝰ corporaliter laboret. Unde aureola datur doctoribꝰ virginibus ⁊ martiribꝰ. ¶ Tertioex ꝙͣtitate laboris qd̓ quidē cōtingit dupliciter. Nā quādoqꝫ maior labor maiorē mercedem meret. p̄cipue ꝙͣtumad remiſſionē pene puta ꝙ diutius ieiunat vel lōgius ꝑegrinatur ⁊ etiā ꝙͣtuꝫ ad gaudiū qd̓ percipiet de maiori labore. Vnde ſap̄. 10. dicit̉. Reddidit deꝰ ſcꝫ iuſtis mercedem laboꝝ ſuoꝝ. quādoqꝫ vero eſt maior labor ex defectuvoluntatꝭ. In hijs em̄ q̄ ꝓpria voluntate facimꝰ minorēlaborem ſentimꝰ Et talis magnitudo laboris nō augebitſed minuet mercedeꝫ. Unde dicit̉. Eſa. 40. Aſſumēt pēnas vt aquile current ⁊ nō laborabūt volabūt ⁊ nō deficient. ⁊ ibi premittitur. deficient pueri ⁊ laborabūt. ¶ Deinde cuꝫ dicit. Del em̄ ſumus. aſſignat rationē eius quoddixerat. ⁊ primo ponit rationē. Scd̓o adhibet ſimilitudinem ibi. Dei agricultura eſtis. Dicit ergo primo. recte qͥlibet noſtrū mercedē accipiet. dei em̄ ſumus adiutores.ſcilicet ſcd̓m noſtros labores. Cōtra qd̓ videtur eſſe quoddicitur. Ioh. 26. Cuius adiutor es? nunquid inbecillis?⁊ Eſa. 40. Quis adiuuit ſpūm dn̄i. Dicēdū eſt aūt ꝙ dupliciter aliqͥs aliū adiuuat. Uno mō augendo eiꝰ virtuteꝫ⁊ ſic nullus pōt eſſe dei adiutor. Un̄ ⁊ poſt p̄miſſa verbaIob ſubdit̉. ⁊ ſuſtētas brachiū eiꝰ qui nō eſt fortis. Aliomō obſequēdo oꝑationi alteriꝰ ſicut ſi miniſter dicat̉ dn̄iadiutor in ꝙͣtum exequit̉ opus eiꝰ aut miniſteriū artificis⁊ hoc mō miniſtri dei ſunt eiꝰ adiutores. ẜm illd̓. 2ᵉ. cor.6. Adiuuātes autē exhortamur. ſicut ergo mīſtri hoīm exequētes eoꝝ oꝑa mercedē ab eis accipiūt ẜm ſuū laboreꝫita ⁊ miniſter dei. Scd̓o adhibet ſimilitudinē ſimplicis operis .ſ. agriculture ⁊ edificationis. Ppl̓us quidē fidelisager eſt a deo cultꝰ inꝙͣtum ꝑ oꝑationē diuinā fructū boni oꝑis deo ꝓducunt ẜm illud. Ro. 7. Sitis alteriꝰ qͥ exmortuis reſurrexit vt fructificetꝭ deo. Et Io. §. dicit̉. Pater meꝰ agricola ē. ⁊ hoc eſt qd̓ pͥmo dr̄. Dei agriculturaeſtꝭ .i. qͣſi ager a deo cultꝰ ⁊ fructū ferrēs eiꝰ oꝑe. ⁊ ppl̓usfidelis eſt quaſi domꝰ a deo edificata inꝙͣtuꝫ .ſ. deꝰ in eishabitat ſcd̓ꝫ illud eph. 2. Et vos coedificamini in hītaculum dei. Et ideo ſcd̓o dicit̉ dei edificatio eſtis .i. edificiūa deo cōſtructū ẜm illud. p̄ſ. Niſi dn̄s edificauerit domuꝫ⁊c. Sic igit̉ miniſtri dei ſunt adiutores inꝙͣtum laborantin agricꝭtura ⁊ edificatiōe fidelis ppl̓i. ¶ Deīde cū dicit.Scd̓ꝫ gͣtiā d̓i ⁊c. agit de diu̓ſitate mercedis. ⁊ qꝛ mercesdiſtinguit̉ ẜm diſtinctionē laboris vt dictū eſt. Iō pͥmo agit de diuerſitate laboris. Scd̓o de diuerſitate mercedisibi. Si qͥs ſuꝑedificat. Circa pͥmū duo facit. Primo poītdiſtīctionē laboꝝ. Scd̓o ſubiūgit admonitionē ibi. Unꝰqͥſqꝫ autē videat ⁊c. Circa pͥmū duo facit pͥmo relicta ſil̓itudine agriculture quā ſupra ꝓſequutꝰ fuerat ſub ſimilitudīe edificatiōis ſuū ꝓpriū laborē deſcribit dicēs Scd̓ꝫ
gr̄am dei q̄ data eſt mihi vt ſapiēs architectꝰ fundamētūpoſui. Ubi cōſiderandū eſt ꝙ archltectꝰ dr̄ pͥncipalis artifex ⁊ maxīe edificij ad quē ꝑtinet ꝯp̄hendere ſūmaꝫ diſpoſitionē totiꝰ ꝗꝑis q̄ ꝑficitur per oꝑationē manualiū artificum. Et iō dr̄ ſapiēs in edificio qꝛ ſimplicit̓ ſapiens eſtqui ſummā cām cognoſcit .ſ. deū ⁊ alios ẜm deū ordinat.Ita ſapiēs in edifitio dr̄ qui pͥncipalē cām edificij .ſ. finēꝯſiderat ⁊ ordinat in inferioribꝰ artificibꝰ qͥd ſit ꝓpter fineꝫ agendū. Maīfeſtuꝫ eſt aūt ꝙ tota ſubſtātia edicfiij exfundamēto depēdet. ⁊ iō ad ſapiētē architectū ꝑtinꝫ ydoneum fundamentū collocare. Ip̄e aūt paulus fundamentuꝫ ſpūalis edificij collocauit corīthijs. Unde ſupra dixitEgo plātaui. ſicut em̄ ſe hēt fundamētū in edificio: ſic plātatio in plātis. Per vtrūqꝫ em̄ ſignificat̉ ſpūaliter pͥma p̄dicatio fidei. Un̄ ⁊ ip̄e dicit. Ro. 15. Sic aūt p̄dicaui euāgelium nō vbi noīatꝰ eſt xp̄s ne ſuꝑ alienū fundamētuꝫ ēdificarem. ⁊ iō ſe cōꝑat ſapiēti architecto. Hoc aūt nō ſueꝟtuti attribuit. ſꝫ gr̄e dei ⁊ hͦ ē qd̓ dicit. Scd̓ꝫ gr̄aꝫ deiq̄ data eſt mlhi. qui .ſ. me aptū ⁊ ydoneū ad hoc mīſtrumfecit. infra. 4. Abūdantiꝰ oībꝰ laboraui non aūt ego: ſedgr̄a dei mecū. ¶ Scd̓o deſcribit laborē alioꝝ dicēs. Aliꝰaūt .i. qͥcunqꝫ īter vos laborat. ſuꝑedificat fūdamēto a mepoſito. Qd̓ qͥdeꝫ pōt ad duo referri. Uno quidē mō inqͣtum aliqͥs ſuꝑedificat fidei in ſeip̄o fūdate vl̓ ꝓfectū charitatis ⁊ bonoꝝ oꝑuꝫ. iᵉ. pe. 2. Et ip̄i tanꝙͣ lapides viui ſuperedificamī. Alioº ad doctrinā quā qͥs fundatā in alijsꝑfectiꝰ maīfeſtat. Un̄ Ier̄. pͥº. dicit̉. Vt edifices ⁊ plātesEt ẜm hoc idē ſignificat hec ſuꝑedificatio qd̓. sͣ. rigatio.¶ Deīde cū dicit. Unuſqͥſqꝫ autē ⁊c. Subiūgit mortionēdi cēs. dictū ē ꝙ ad alios ꝑtīet ſuꝑedificare. vnuſqͥſqꝫ aūtvideat .i. diligēter attēdat qūo ſuꝑedificet .i. qͣlem doctrinā fidei fundatā in alijs ſuꝑaddat vl̓ qͣlia oꝑa fidei ī ſe fūdate. ꝓuer. 4. Oculi tui videāt recta ⁊ palpebre tue p̄cedant greſſus tuos. ¶ Scd̓o rn̄det tacite q̄ſtioni qͣre .ſ. admoneat alios de ſuꝑedificatiōe ⁊ nō de fūdatiōe vl̓ potiꝰaſſignat rōeꝫ qͣre dixerit ꝙ ad alios ꝑtinꝫ ſupedificare dicēs. Fūdamentū alid̓ nēo pōt ponere p̄ter id qd̓ poſitū eſtſcꝫ a me qd̓ eſt ih̓s xp̄s qͥ hītat in cordibꝰ vr̄is ꝑ fidē. vt dicit̉ eph. 3. Et de fūdamēto dr̄. Eſa. 28. Ecce ego mittaꝫ īfūdamētꝭ ſyō lapidē āgulareꝫ ꝓbatū p̄cioſū .i. in fundamto fundatū. Sꝫ ꝯtra videt̉ eē qd̓ dr̄ apōc. 21. Murꝰ cītatis hn̄s fūdamēta. 12. ⁊ in ip̄is. 2. noīa apl̓oꝝ. Nō gͦ ſolus xp̄s eſt fūdamentum. Dicēdū eſt aūt ꝙ duplex eſt fundamentū. Unū qͥdeꝫ qd̓ ꝑ ſe hꝫ ſoliditatē ſic̄ rupes aliqͣ ſupra quā edificiū ꝯſtruit ⁊ huic fundamēto xp̄s ꝯꝑat̉. Ip̄eem̄ eſt petra d̓ qͣ dr̄ Mat. 7. Fūdata em̄ erat ſupra firmāpetrā. Alid̓ eſt fūdamentū qd̓ hꝫ ſoliditatē nō ex ſe ſꝫ ex alio ſolido ſubiecto ſicut lapides qͥ pͥmo ſupponūt̉ petre ſolide. Et hͦ mō dicunt̉ apl̓i eſſe fūdamentū eccl̓ie qꝛ ipſi pͥmo ſuꝑedificati ſūt xp̄o ꝑ fidē ⁊ caritatē. Un̄ d̓r̄ ephe. 2º.Suꝑedificati ſupra fūdamentū apl̓oꝝ. ¶ Deinde cū dicitSiqͥs ſuꝑedificat ⁊c. agit de dr̄ia mercedis ꝙͣtum ad hocꝙ quidā eā accipiūt ſine detrimēto. quidā cū detrimentoEt circa hͦ tria facit. Prīo docet ꝙ diuerſitas oꝑationūmaīfeſtat ex retributiōe. Scd̓o on̄dit qn̄ maīfeſtat̉ ibi. Dies eī dn̄i. Tertio on̄dit qūo maīfeſtat̉ ibi Si cuiꝰ opꝰ ⁊c̄.Circa pͥmū ꝯſiderādū eſt ꝙ apl̓us ītendēs on̄dere diuerſitatē ſuꝑedificatiōis. 6. poīt vid̓lꝫ tria ꝯtra tria. Ex vna qͥdē ꝑte auꝝ argētū ⁊ lapides p̄cioſos. Et ex alia ꝑte lignūfenū ⁊ ſtipulā. qͦꝝ tria .ſ. auꝝ. argētū. ⁊ lapides p̄cioſi hn̄tquādam inclitā claritatē ſimul ⁊ incōſumptibilitatē ⁊ p̄cioſitatem. Alia ꝟo tria obſcura ſunt ⁊ facile ab igne conſumūtur ⁊ vilia ſunt. Unde ꝑ auꝝ. argētuꝫ et lapides precioſos intelligit̉ aliqͥd p̄claꝝ et ſtabile. ꝑ lignuꝫ ꝟo fenuꝫet ſtipulā aliqd male et trāſitoriū. Dictū ē aūt .sͣ. ꝙ ſuꝑedificatō pōt ītelligi ⁊ ꝙͣtū ad oꝑa q̄ vnuſqͥſqꝫ ſuꝑedificat