XIII. Ca.

ſolium. Ex quo patet ꝙ non ſolum eſt licitum ſed etiā meritorium principibus qͥ zelo iuſticie vindictaꝫ exercent inmalos. Vnde dicit̉ Ezech̓. 29. Erit merces exercitui illi⁊ operi quo ſeruiuit mihi aduerſus eam. ¶ Deinde cumdicit. Ideoqꝫ neceſſitate ⁊cͣ. infert concluſionē principalit̓intentaꝫ dicens. Ideoqꝫ ꝓpter predictas rationes ſubditi eſtote voluntarie neceſſitati que vobis iminet preceptoprincipum vt faciatis de neceſſitate virtutem non ſolū ꝓpter iram .i. vindictam vitandā qd̓ ꝑtinet ad ſcd̓am rōemſed etiam ꝓpter conſcientiā bonā conſiderandā qd̓ ꝑtinetad primā rationē. qꝛ qui poteſtati reſiſtit dei ordinatiōi reſiſtit. Tit̓. 3. Amone illos principibus ⁊ poteſtatibꝰ ſubditos eſſe. ¶ Deinde cum dicit. Ideo em̄ ⁊ tributa preſtatis ⁊c̄. inducit homines ad exhibendum ſuis ſuꝑioribusſignum ſubiectionis. Et primo ponit ſignū ſubiectionis.Scd̓o inducit ad eius exhibitionē ibi. Reddite ergo ⁊cͣ.Circa primū duo facit. Primo ponit ſubiectionis ſignuꝫdicens. Ideo em̄ ſcꝫ qꝛ debetis eſſe ſubiecti ⁊ tributa preſtatis id eſt preſtare debetis in ſignū ſcꝫ ſubiectiōis. Et iōconquerendo dicit̉ Tren̄. ι. Princeps prouinciarum facta eſt ſub tributo. Dicunt̉ aut tributa ex eo ꝙ ſubditi dominis ea tribuūt. Secundo aſſignat rationē dicens. Miniſtri em̄ ſunt dei ⁊ hocipſum id eſt ꝓ hocipſo ſcꝫ tributorecipiendo ſeruientes ſcꝫ deo ⁊ ppl̓o. Quaſi dicat. Unuſquiſqꝫ de ſuo miniſterio viuere debet̉ ẜm illud 1. corī. 9.Quis paſcit gregem ⁊ de lacte eius non edit? Et ideo cūprincipes noſtri ſuo regimine deo miniſtrēt ⁊ populo: debent tributa ſuſcipere quaſi ſtipēdia ſui miniſterij. nō aūtita ꝙ hoc debeant ſibi computare ꝓ premio. Propriū eīpremiū principis eſt laus ⁊ honor vt ph̓us dic̄ in. 5. ethi.Et cum hoc non ſufficit tirannꝰ fit. Sꝫ hoc non eſt intelligendum de laude humana ſolum vel honore qꝛ tale premium eſſet vanū ſed de laude ⁊ honore diuino qui principibꝰ bene gubernantibus exhibet. Sap̄. 6. O reges populi diligite ſapientiam. Huiuſmodi aūt tributa recipiūtad ſui ſuſtentationem: laborant aūt principes ad oīm pacem. Vnde dicit̉. 2. thi. 2. Obſecro primū omniū fieri obſecrationes pro regibus ⁊ omnibus qui in ſublimitate ſūtconſtituti: vt quietā ⁊ tranquillam vitam agamus. Bar̄.I. Orate pro vita nabuhodonoſor regis babylonis vt viuamus ſub vmbra eius. Ab hoc tn̄ debito liberi ſunt clerici ex pͥuilegio principum qd̓ quidē equitatem naturalēhabet. Unde etiam apud gentiles liberi erāt a tributis illi qui vacabāt rebus diuinis. Legitur em̄ Gen̄. 47. ꝘIoſeph ſubiecit pharaoni totam terram egypti preter terram ſacerdotuꝫ q̄ a rege tradita fuerat eis quibus et ſtatuta cibaria ex horreis publicis prebebanttur. Et infra dicitur ꝙ in vniuerſa terra egypti qͥnta pars ſoluit̉ abſqꝫ terra ſacerdotali que libere ab hac conditione fuit. Hoc aūtomnino equū eſt qꝛ ſicut reges ſollicitudinē habent de bono publico in bonis temporalibus. ita miniſtri dei in ſpiritualibus. ⁊ ſic ꝑ hoc ꝙ deo in ſpūalibus miniſtrant recōpenſant regi ꝙ pro pace eorum laborat. Sed attendendūeſt cum tributa dicat regibus eſſe debita quaſi laboris ſtipendium. dupliciter peccare poſſunt principes accipiēdotributa. Primo quidem ſi vtilitatē populi non procurentſed ſolum ad diripiendum eorum bona intendant. Undedicitur. Ezech̓. 34. Lac comedebatis ⁊ lanis operiebamini ⁊ qd̓ craſſum erat occidebatis: gregē aūt meum nō paſcebatis. Alio modo ex hoc ꝙ violenter diripiūt ſupra ſtatutam legem que eſt quaſi quoddam pactū inter regem etpopuluꝫ ⁊ ſupra populi facultatem. Unde dicit̉ Mich̓. 3.Audite principes Iacob ⁊ duces domꝰ iſrael. Et poſteaſubdit. Qui violenter tollitis pelles eorum deſuper eis⁊ carnes eorum deſuꝑ oſſibus eorum. ¶ Deinde cum dic̄Reddite ergo ⁊ē. monet ad reddendū predictū ſubiectio

nis ſignum. ⁊ primo quidē in generali dicens. Ex quo tributū debetur principibus tanꝙͣ dei miniſtris. reddite ergo omnibus debita. Ex quo patet ꝙ ex neceſſitate iuſticietenentur ſubditi ſua iura principibus exhibere Matt. 8.Oblatus eſt regi vnus qui debebat decem mua talentaEt. 22. Reddite q̄ ſunt ceſaris ceſari ⁊c̄. Secindo ſpecificat ⁊ primo ea que ſunt exteriora dicens. Cui tributū .ſ.debetis reddite tributū qꝛ ſcꝫ pͥncipi tribuit̉ ꝓ generali regimine qͦ patriaꝫ in pace ⁊ quiete gubernat. Gen̄. 49. Uidit requiē ꝙ eſſet bona factuſqꝫ eſt tributis ſeruiēs. Cuivectigal ſcꝫ debetis reddite vectigal. qd̓ ſcꝫ reddit̉ principi in aliquibus certis locis de mercimonijs que deferunt̉ꝓ reparatione ⁊ cuſtodia. Uel vectigal̓ dicit̉ qd̓ dat̉ pͥncipi qn̄ ꝑ patriam deuehit̉ ſicut ſunt procuratiōes ⁊ alia huiuſmodi. Secundo ponit ea que ſunt interius exhibendaEſt autē conſiderandū ꝙ principi debet̉ ⁊ timor ⁊ honor.timor quidē inquantū eſt dn̄s ſua poteſtate malos cohercens. Mal̓. 1. Si ego dn̄s vbi eſt timor meus? Et ideo dicit. Cui timorem ſcꝫ debetis reddite timorem. ꝓuer. 24.Deum time fili mi. Inquantū aūt quaſi pater ꝓuidet bonis que ſunt in laudem eoruꝫ debet̉ ei honor. Mal̓. 1. Siego pater vbi honor meus? Et ideo ſubdit. Cui honoremdebetis reddite honorem. 1. Pe. 2. Regem honorificateSꝫ ꝯtra ē qd̓ dicit̉ Leuit̓. 19. Nō honores vultū potētisSed hoc eſt intelligendū quātū ad hoc vt ꝓ eo a iuſticianon declines. Vnde ſubdit̉. Iuſte iudica ꝓximo tuo.Lectio tertia.Emini quicqͣꝫ debeatis niſi vt inuinceꝫ diligatis. Qui em̄ diligit proximū lege impleuit. Nam nō adulterabis. non occides. non furaberis. non falſumteſtimoniū dices. non concupiſces. ⁊ ſi qd̓ eſtaliud mandatum in hoc verbo inſtaurat̉ diliges proximū tuum ſicut teipſuꝫ. Dilectioproximi malū non operat̉. Plenitudo ergolegis eſt dilectio.Supra apl̓us oſtendit qualiter debeant fideles ad ſuperiores iuſticiam obſeruare: hic oſtendit quid debeant omnibus exhibere. Et primo ꝓponit qd̓ intēdit. ſecūdo reddit rationem ibi. Qui em̄ diligit ⁊cͣ. Dicit ergo pͥmo dictum eſt. Reddite omnibꝰ debita: non quidem particulariter ſed integraliter. Et hoc eſt quod on̄dit. Nemni qͥcꝙͣdebeatis. Quaſi dicat. Ita plene omnibus om̄ia debitaꝑſoulatis vt nihil remaneat qd̓ ſoluere debeatis. Et hocqͥdem ꝓpter duo. Primo qꝛ in ipſa mora reddendi peccatum cōmittit̉ dum homo iniuſte detinet rem alienaꝫ. Un̄dicit̉ Leuit̓. 19. Non morabit̉ opus mercenarij tui apudte vſqꝫ mane. Et eadem eſt ratio de alijs debitis. Secundo qꝛ ꝙͣdiu aliquis debet eſt quodāmodo ſeruus ⁊ cui debet obligat̉. ꝓuer. 22. Qui accipit mutuū ſeruus eſt fenerantis. Sunt tamen quedam debita a quibꝰ homo nunꝙͣpoteſt ſe abſoluere. Et hoc dupliciter. Uno quideꝫ modoꝓpter excellentiam beneficij cui equiualens recompenſari non poteſt. ſicut ph̓us dicit de honore qui exhibet̉ deovel parentibus ẜm illud psͣ. Quid retribuam dn̄o ꝓ omnibus que retribuit mihi. Alio modo ꝓpter cauſaꝫ debēdi q̄ ſemꝑ manet. Vel etiam ꝓpter hoc ꝙ illud qd̓ redditur nunꝙͣ exhauritur ſed ſemꝑ in reddendo creſcit. Et ꝓpter has cauſas debitum dilectionis frat̓ne ita ſoluitur ꝙſꝑ debet. Prīo qͥdē qꝛ dilectionē ꝓxīo debemꝰ ꝓpt̓ deuꝫcui ſufficient̓ recōpēſare non poſſumꝰ. Dicit̉ em̄. 1. Io. 3.Hoc mandatum habemus a deo vt qͥ diligit deuꝫ diligat⁊ fratreꝫ ſuum. Secūdo qꝛ cauſa dilectionis ſemꝑ manet