Ad Romanos

duꝫ onus aduerſitatis quod triſticiam cauſat. Et quideꝫleuius portatur quod portatur a pluribus ꝙͣ ab vno ſoloScd̓o concordia conſiſtit in vnitate ſentētie ⁊ ꝙͣtū ad hͦdicit. Idipſum id eſt idem ſitis inuicem ſentientes. vt ſcilicet ī eadeꝫ ſentētia cōueniatis. 1º. coꝝ. 1. Sitis perfectiin eodem ſenſu ⁊ in eadem ſcientia. Phil̓. 2. Eandem caritatem habentes vnanimes. idipſum ſentientes. Sciendum eſt tamē ꝙ duplex eſt ſententia. Una quidem que ꝑtinet ad iudicium intellectus circa ſpeculabilia. puta circa conſiderationes geometricasⁱ vel naturales. diſſentireautē in talibus nō r̄pugnat amicicie vel charitati quia caritas in voluntate eſt. Huiuſmodi autē iuditia nō proueniunt ex voluntate ſed ex neceſſitaterationis. Alia veroſententia pertinet ad iudiciuꝫ rationis circa agenda ⁊ intalibus diſſenſio amicicie ꝯtrariatur qꝛ talis diſſenſio habet cōtrarietateꝫ voluntatis ⁊ quia fides nō ſolum eſt ſpeculatiua ſed etiā practica inꝙͣtum per dilectionem operatur vt dicitur. Gal̓. 5. Ideo etiā diſſentire a recta fide eſtcontrariuꝫ caritati. ¶ Deinde cum dicit. Nō alta ſapientes ⁊cͣ. excludit impedimenta concordie. que quideꝫ ſuntduo. Primuꝫ eſt ſuperbia ex qua contingit ꝙ dum aliqͥsinordinate ſuaꝫ excellentiaꝫ querit ⁊ ſubiectioneꝫ refugitvult alium ſubici ⁊ eius excellentiā impedire. Et ex hocſequitur diſcordia ꝓuer. 13. Inter ſuperbos ſemꝑ iurgiaſunt. Et ideo ad hoc remouendum dicit: Nō ſitis alta ſapientes vt ſcilicet inordinate veſtrā excellentiam appetatis ſupra. I1. Noli altū ſapere ſed time. Ecc. 3. Altiora tene queſieris. Sed ſitis conſentientes humilibꝰ id eſt hisque ſunt humilia id eſt ea que abiecta videntur nō recuſetis cum oportuerit. psͣ. Elegi abiectus eſſe in domo deimei. 5ᵉ. pe. vltimo. Dominꝰ ſuperbis reſiſtit: humilibusautē dat gratiā. Scd̓m impedimentuꝫ concordie eſt preſumptio ſapiētie. ex qua contingit ꝙ aliquis alioꝝ ſentētie nō credit. Ad quod remouendū dicit. Nolite eſſe prudentes apud voſmetipſos vt ſcilicet iudicetis ſoluꝫ id eſſe prudētie quod vobis videtur. Eſa. 5. U qui ſapiēteseſtꝭ in ocl̓is vr̄is ⁊ corā vobiſmetipſis prudētes. sͣ. 11. Vtnō ſitꝭ vobiſmetipſis ſapiētes. ¶ Deīde cum dicit. Nullimalū ꝓ malo ⁊cͣ. docet illa q̄ ꝑtinēt ad bn̄ficientiā excluoēdo ꝯͣriuꝫ. Et pͥmo docet ꝙ nō ſit alicui malefacienduꝫrōe vīdicte. Scd̓o docet ꝙ nō ſit alicui malefaciēduꝫ rōedefenſionis ibi. Nō voſmetipſos defendentes. Circa primum tria facit. Primo prohibet vindictam dicens. Nulli malum pro malo reddentes ſcilicet ſitis. psͣ. Si reddidi retribuentibus mihi mala. 1ᵉ. pe. 3. Nō reddentes malum pro malo Sed hoc eſt intelligēdū formaliter ſicut ſupra dictum eſt de maledicto. prohibemur em̄ affectu odijvel vindicte reddere malum pro malo ita ꝙ in malo alterius delectemur. Sed ſi pro malo culpe qd̓ quis facit reddat iudex malum pene ſcd̓m iuſticiā ad cōpenſandaꝫ malitiam. materialiter quidē infert malum ſed formaliter etper ſe infert bonū. Vnde cuꝫ iudex ſuſpendit latronē prohomicidio nō reddit malum pro malo. ſed magis bonumpro malo. Et hoc modo apoſtolꝰ quēdā pro peccato inceſtus tradidit ſathane ī interituꝫ carnis vt ſpiritꝰ ſaluus fiat vt habet̉. 1ͤ. coꝝ. 5. Scd̓o docet ꝙ etiā bona ſint ꝓximis exhibenda dicens. Prouidētes ſcilicet ſitis boa nōtantuꝫ coram deo vt ſcilicet curetis ſatiſfacere cōſcientieveſtre corā deo ſed etiā coram omībus hoībus. vt ſcilicetea faciatis que homībus placeant. 1ᵉ. coꝝ. 10. Sine offenſione eſtotē iudeis ⁊ gentibꝰ ⁊ eccleſie dei: ſicut ⁊ ego peromnia omnibus placeo. pͥme coꝝ. 13. Prouid entes bōanō ſolum coram deo ſed etiam coram omnibus hominibꝰHoc tamē contingit ⁊ bene ⁊ male fieri. ſi eniꝫ hoc fiat ꝓpter ꝑauorem humanum nō bene agitur. Ma. 6. Atten-

dite ne iuſtitiam veſtram faciatis coraꝫ hominibus vt videamini ab eis. Si auteꝫ hoc fiat ad gloriam dei bene agitur ſecūdum illud. Mat. 15. Sic luceat lux veſtra coraꝫhominibus vt videāt opera veſtra bona. ⁊ glorificent patrem veſtruꝫ qui in celis eſt. Tertio aſſignat rationē vtriuſqꝫ dictoruꝫ. Ad hoc em̄ debemꝰ abſtinere a retributiōemalorum. ⁊ coram hominibus bona prouidere vt cuꝫ hominibus pacem habeamus. ⁊ ideo ſubdit. Cum omnibꝰhominibus pacem habentes. Heb. vltimo. Pacem ſeqͥmini cū omībus. Sed hic addit duo quorū primuꝫ eſt qd̓dicit. Si fieri poteſt. Quādoqꝫ eniꝫ malitia aliorū impedit ne cum eis pacem habere poſſimus. qꝛ ſcilicet cuꝫ eispax haberi nō poteſt niſi eorū malitie conſentiatur: quā qͦdem pacem conſtat eſſe illicitam. Unde dominus dicit.Mat. 10. Nō veni pacem mittere ſed gladiuꝫ. Aliud autem addit dicens. Quod ex vobis eſt vt ſcilicet ⁊ ſi ip̄i cōtra pacem agant tamē quod in nobis eſt facere nos debemus vt eorum pacem queramus. psͣ. Cum hijs qui oderunt pacem era pacificus. Et alibi Inquire pacē ⁊ perfequere eam. ¶ Deinde cum dicit. Nō voſmetipſos defendentes ⁊c̄. oſtendit ꝙ nō ſunt mala proximis inferenda ꝑmodum defenſionis. Et primo ponit documentū dicens.Nō ſitis voſmetipſos defendentes o kariſſimi ſicut ⁊ dechriſto dicitur. Eſa. 50. Dedi corpus meum percucientibus ⁊ genas meas vellentibus ⁊. 53º. Quaſi agnus coram tondente ſe obmutuit ⁊cͣ. Unde ⁊ ipſe dominꝰ mandauit. Mat. 5. Si quis te percuſſerit in vna maxilla prebe ei etiam alterā. Sed ſicut auguſtinꝰ dicit in libro contra mendatiuꝫ Ea q̄ in nouo teſtamēto a ſanctis facta ſūtvalent ad exempla intelligendarū ſcripturarū que in preceptis data ſunt. Ipſe autē dominꝰ cum alapa percuſſuseſſet nō ait ecce altera maxilla. ſed ſi male locutus ſum teſtimonium perhibe de malo. Sin autē bene quid me cedis? Ubi oſtendit preparationem alterius maxille in corde eſſe faciendam. Paratus enī fuit dominꝰ nō ſolum inaltera maxilla cedi pro ſalute hominis ſed in toto corpore crucifigi. Et ſicut aug. dicit ad marcellinū tunc quideꝫhoc mandatum recte fit cum ei creditur profecturū eſſe ꝓpter quem ſit ad aptandam in eo correctionem atqꝫ cōcordiam etiam ſi alius exitus conſequatur. Sunt igitur iſtaprecepta patientie ſemper in cordis preparationē retinēda ⁊ ipſa beniuolentia ne reddatur malum pro malo ſemper in voluntate cōplenda eſt. Agenda ſunt autē ⁊ multa etiam cum inuitis: benigna quadaꝫ aſperitate plectendis. ¶ Scd̓o aſſignat rationē cū dicit. Sed date locuꝫ ireid eſt diuino iudicio. Quaſi diceret committatꝭ vos deoqui ſuo iudicio poteſt vos defendere ⁊ vindicare ſecūduꝫillud. pͥme pe. vltimo. Omnem ſollicitudinem veſtramproijcientes in euꝫ quoniā ipſi cura eſt de vobis. Sed hͦintelligenda ſunt tn̄ caſu in quo nobis nō adeſt facultasaliter faciendi ſecundū iuſticiam. ſed quia vt dicit̉ deutr.pͥmo. Domini eſt iudiciū. cum aliquis auctoritate iudicisvel vindictam querit ad comprimendā malitiam ⁊ nō ꝓpter odium vel etiā cum aueroritate alicuius ſuperiorisſuam defenſionem procurat intelligitur locum dare ire ideſt diuino iudicio cuius miniſtri ſunt prīcipes vt diciturinfra. 13. Unde etiam paulus procurauit ſe per armatosdefendi cōtra inſidias iudeorum vt patet Act. 23. ¶ Deinde cum dicit. Sicut ſcriptum eſt ⁊cͣ. probat quod dixerat ⁊ primo per auctoritateꝫ. Scd̓o per rationem ibi. Noli vinci a malo ⁊cͣ. Circa primuꝫ duo facit. Primo ꝓbatqd̓ dictum eſt: de ꝓhibitione vindicte dicens. dictum eſtDate locū ire .i. dīno iudicio. Scriptum eſt em̄ deū. 32.Mihi vindictam ſcilicet ſeruate ⁊ ego retribuaꝫ dicit dominus. Noſtra littera ſic habet. Mea eſt vltio ⁊ ego re-