XI. Ca.

qui ex ramis ⁊cͣ. Circa primū duo facit. primo proponitquēſtionem. ſecūdo ſoluit ibi. Abſit ⁊cͣ. Dicit ergo pͥmoDictum eſt ⁊ ꝓbatum ꝙ ceteri iudei preter electos ſuntexcecati. Dico ergo queſtionem mouens. Nūquid ſic offenderūt vt caderēt? Qd̓ poteſt dupliciter intelligi. Unomodo ſic. Nūquid deus ꝑmiſit eos offendere ſolum vt caderent. id eſt ꝓpter nullam aliam vtilitatem inde conſequentē: ſed ſolum volens eos cadere. Qd̓ quidē eſſet cōtra bonitatē diuinā q̄ tanta eſt vt auguſtinꝰ dicit in ench̓.ꝙ nunꝙͣ ꝑmitteret aliquid mali fieri niſi ꝓpter bonū qd̓ex malo elicit. Unde ⁊ Iob. 34. dicit̉: Conteret multos ⁊innumerabiles ⁊ ſtare faciet alios pro eis. Et apoc 3. dicitur. Tene quod habes ne alter accipiat coronam tuam.qꝛ ſcꝫ deus aliquos ſic ꝑmittit cadere vt quorundā caſusſit aliorum ſalutis occaſio. Alio modo poteſt intelligi ſic.Nunquid ſic offenderūt vt caderent id eſt perpetuo in caſu remanerent? Psͣ. Nunquid qui dormit nō adijciet vtreſurgat. ¶ Deinde cum dicit. Abſit ⁊cͣ. ſoluit queſtionēEt primo ẜm primū intellectum oſtendens caſum iudeorum fuiſſe vtilem. Secundo ſoluit queſtionem quantū adſecundū intellectuꝫ oſtendens caſum iudeorum eſſe reꝑarabilem ibi. Ꝙſi delictum illorum ⁊cͣ. Dicit ergo pͥmoAbſit vt ſcꝫ inutiliter caderent ſed magis illorū ſcꝫ iudeoruꝫ delicto ſalus gentibus facta eſt occaſionaliter. Unde⁊ dominus dicit. Io. 4. Salus ex iudeis eſt. Qd̓ quideꝫpoteſt intelligi tripliciter. Primo modo qꝛ delictum qd̓in occiſione chriſti cōmiſerunt eſt ſubſecuta ſalus gentiuꝫꝑ redemptioneꝫ ſanguinis chriſti. 7. Pe. 1. Non em̄ corruptibilibus auro vel argento redempti eſtis de vana veſtra conuerſatiōe paterne traditionis. ſed precioſo ſanguine agni immaculati. Secūdo modo poteſt intelligi de delicto quo doctrinam apoſtoloruꝫ repulerunt. ẜm illd̓ act.I3. Vobis oportebat primū loqui verbum dei. ſed quoniārepuliſtis illud ⁊cͣ. Tertio modo poteſt intelligi d̓ hoc ꝙꝓpter ſuam impenitentiam ſunt in omnes gentes diſperſi. Et ſic xp̄us ⁊ eccleſia vbiqꝫ a libris iudeorum teſtimonium habuit fidei xp̄iane. ad conuertendos gentiles qͥ ſuſpicari potuiſſent ꝓphetias de chriſto quas predicatoresfidei inducebant eſſe confictas niſi probarent teſtimonioiudeorum. Unde in psͣ. dicitur. Oſtendit mihi ſuꝑ inimicos meos ſcꝫ iudeos ne occidas eos ne quādo obliniſcant̉populi mei. diſperge illos in virtute tua. Sequit̉. Ut illos emulentur. Et quia non dicit qui vel quos. cum etiaꝫſit duplex emulatio ſcꝫ indignationis ⁊ imitationis. Poteſt hoc quattuor modis exponi. Uno modo vt intelligat̉ſi c. Vt gentiles illos ſcꝫ iudeos emulentur id eſt imitentin cultū vnius dei. Eph̓. 2. Eratis in illo tēpore ſine chriſto alienati a conuerſatione iſrael. ⁊ poſtea ſubdit. Nuncautē vos qui aliquando eratis longe facti eſtis prope inſanguine chriſti. 1. Ti. 2. Vos imitatores facti eſtis eccleſiarum dei que ſunt in iudea. Uel vt gentiles emulentur iudeos. id eſt indignent contra eos ꝓpter incredulitatem eorum psͣ. Uidi preuaricantes ⁊ tabeſcebaꝫ qꝛ elodīa.tua non cuſtodierūt. Tertio modo poteſt intelligi ſic. Vtiudei emulentur id eſt imitentur gentiles quando vbiqꝫet nunc aliqui eorum particulariter conuertuntur ad fidem imitantes fidem gentium. et finaliter omnis iſraelſaluus fiet cum plenitudo gentium intrauerit: ⁊ ſic impleatur quod dicit̉ Deutᵇ. 28. Ille erit in caput ⁊ tu eris incaudam. Quarto modo poteſt exponi ſic. Vt iudei emulentur gentiles .i. cōtra eos ex inuidia turbentur dum vident ad eos eorum gloriam tranſlataꝫ Deutᵇ. 32. Ego ꝓuocabo eos in eo qui non eſt populus. ¶ Deinde cum dicit. Ꝙ ſi delictum eorum ⁊c̄. ſoluit queſtionem quantumad ſecundum intellectum: oſtendens caſum iudeorumeſſe reparabilem. quod quidem oſtendit tripliciter. Pri-

mo ex vtilitate. ſecundo ex apoſtoli intentione ibi. Uobisenim dico ⁊cͣ. tertio ex conditione illius populi ibi. Ꝙ ſidelibatio ſancta ⁊cͣ. Circa primum ponit talem rationemBonum eſt potentius ad vtilitatem inferendam ꝙͣ malū:ſed malum iudeorum magnā vtilitatē gentibus contulit.Ergo multo maiorem confert mundo eorum bonū. hoc ēergo quod dicit. Dictum eſt ꝙ eorum delicto ſalus gentibus facta eſt. ꝙ ꝓ ſed ſi illorum ſcꝫ iudeorū delictuꝫ diuitie ſunt mundi id eſt gentilium: qꝛ ſcꝫ delictum iudeoꝝredundauit in ſpirituales diuitias gentilium: de quibꝰ dicitur Eſa. 33. Diuitie ſalutis ſapientia ⁊ ſcientia. qd̓ quidem refertur ad eorum culpam. Et diminutio eorum quaſcꝫ decreuerunt ab illa celſitudine glorie quā habebāt qd̓pertinet ad penā. Dan̄. 3. Imminuti ſumus pluſꝙͣ om̄esgentes ſumuſqꝫ humiles in vuniuerſa terra hodie ꝓpterpeccata noſtra. Sunt aūt diuitie gentiū ꝑ occaſionē vt dictum eſt: vel diminutio eoruꝫ .i. aliqui minimi ⁊ abiectiex iudeis gētes ſpiritualiter ditauerunt ſcꝫ apl̓i de quibꝰdicitur .1. corin. 1. Infirma mundi elegit deus vt confundat fortia. Quātomagis plenitudo eorum id eſt abundātia eorum ſpiritualis: vel multitudo eorum ad deum conuerſa in diuitias gentium redundabit. Ecc̄. 24. In plenitudine ſanctorū detentio mea. Et ſic ſi deus ꝓpter vtilitatem totius mundi ꝑmiſit iudeos delinquere ⁊ diminuimultomagꝭ implebit ruinas eorū ꝓpter totiꝰ mūdi vtilitatē. ¶ Dein̄ cū dic̄. Uob̓ eī dico gētibꝰ ⁊cͣ. on̄dit idē ex ſuaintentione quam primo ꝓ ponit. ſecundo eius rationē aſſignat ibi. Si enim amiſſio ⁊cͣ. Circa primum conſiderandum eſt ꝙ cuꝫ in ſuperioribus huius epiſtole partibus locutus fuit omnibus fidelibꝰ exiſtētibus rome ſiue fuerintex gentibus ſiue ex iudeis. nunc ſpecialiter ſermonē ſuumdirigit ad gentiles cōuerſos. Dicit ergo. dixi ꝙ plenitudo eorum erit diuitie mundi. In huius em̄ ſignuꝫ dico vobis gentibus id eſt gentilibus ad fidem conuerſis. Eſa.65. Dixi eccr ego ad gentes ⁊cͣ. Hoc inquā vobis dico ꝙͣdiu ego ſum gentium apl̓us quaruꝫ cura ſpecialiter mihiincumbit ex iniūcto officio. Gal̓. 2. Dextras dederunt mihi ⁊ Barnabe ſocietatis vt nos in gentes ipſi aūt in circūciſionem. 1. Ti. 2. In quo poſitus ſum ego predicator etapoſtolus. veritatem enim dico in chriſto ieſu nō mentior doctor gentiū in fide ⁊ veritate. ¶ Miniſteriū meū honorificabo: non quidē his que ad ſecularē honorē ꝑtinētſed primo quidē ornando ipſum bonis moribus. 2. cor. 6In om̄ibꝰ exhibeamꝰ nos ſicut dei miniſtros in multa patientia. Secundo ꝑ ſuꝑerogationē operū ad que non tenebat .1. cor. 9. Que eſt ergo merces mea vt euangeliumchriſti predicans ſine ſumptū ⁊cͣ. Tertio ampliando ſollicitudineꝫ ad omniū ſalutē. 2. corin. 11. Preter illa que extrīſecus ſunt inſtantia mea quottidiana ſollicitudo oīumeccleſiarū. Vnde ⁊ hic ſubdit. Si quomodo ad emulāduꝫꝓuocē carnē meā .i. iudeos qͥ ſunt mihi cognati ẜm carnēvt ſupra. 9. dictū eſt. Eſa. 58. Carnē tuā ne d̓ſpexeris. Ethoc ad emulandū bona emulatione ẜm illud ī. corin. 12.Emulamini cariſmata meliora. Et ꝑ hūc modū vt ſaluosfaciam aliqͦs ex illis .ſ. ex iudeis .j. cor. x. Non querēs qd̓mihi vtile eſt ſed qd̓ multis vt ſalui fiant. Sed contra eſtqd̓ ipſe dicit. 2. corin. 10. Nos aūt non in īmēſum gloriamur ſed ẜm menſurā regule qͣ menſus eſt nobis deꝰ mēſuram ꝑtingēdi vſqꝫ ad vos. Non aūt acceꝑat mēſurā ſuiminiſterij niſi ſuꝑ gentes. Nō gͦ debebat ſe intromittere d̓iudeis. Dicūt aūt ꝗdā ꝙ iudei ī iudea habitātes nō ꝑtinebāt ad eiꝰ apl̓atū ſꝫ petri iacobi ⁊ iohānis vt dicit̉ gal̓. 2.Sꝫ iud̓i int̓ gētes habitātes ad eiꝰ apl̓atū ꝑtinebāt ⁊ eoꝝſaluti īſiſtebat. Sed hoc videt̉ ꝯͣ intētiōꝫ lr̄e. Si eī illi iudei ad eius apl̓atū ꝑtinebāt in hoc ꝙ eoꝝ cōuerſionē ītēbat n̄ honorificaſſet ſuū mīſteriū. Et iō dicēdū ē ꝙ ſic erat