Ad Romanos

in actum alterius horū per conſiliū ex quo vnū oppoſitoꝝp̄celigit alteri. Sed cū iteꝝ hō habꝫ potētiā cōſiliādi vl̓nō ꝯſiliandi oportebit eē aliqͥd ꝑ qd̓ reducat̉ in actū ꝯſilijEt cum in hoc non ſit ꝓcedere in infinitū: oportet eſſe aliquod principium extrinſecū ſuperius homine qd̓ ip̄m moueat ad conſiliandum. et hoc non eſt aliud ꝙͣ deus. Sicigitur ip̄e vſus gratie eſt a deo nec ꝓpter hoc ſuꝑfluit habitus gratie ſicut nec ſuꝑſſuūt forme naturales ꝙͣuis deꝰin omnibus oꝑetur quia ſicut dicit̉. Sap̄. 8. Ipſe diſpōitomnia ſuauiter. qꝛ ſcꝫ per ſuas formas oīa inclinant̉ quaſiſpōte in id ad qd̓ ordinantur a deo. Sic igitur nō poteſteſſe ꝙ merita conſequētia gratiam ſint ratio miſerēdi autpredeſtinandi. ſed ſola dei voluntas ſcd̓m quam miſericorditer aliquos liberat. Manifeſtū eſt em̄ ꝙ iuſticia diſtributiua locum habet in his que dantur ex debito. puta ſi aliqui meruerūt mercedem vt plus laborantibus maior merces donetur. non autem habet locuꝫ in his q̄ ſpōte et miſericorditer aliqͥs dat. puta ſi aliqͥs duos pauꝑesin via inueniens et det vni qd̓ poteſt vel diſponit in elimoſinā dare: non eſt iniquus ſed miẜicors. Similiter ſialiquis duobus eque ip̄m offendētibus vni dimittat offenſam et non alteri: eſt miẜicors vni et iuſtus ad alteruꝫneutri vero iniquꝰ. Cum em̄ omnes hoīes ꝓpter peccatū pͥmi parentis dānationi naſcani obnoxij quos dei perſuam gratiam liberat. ſola miẜicordia liberat et ſic quibuſdam eſt miſericors quos liberat. qͥbuſdam autē iuſtusquos nō liberat. neutris aūt iniquus. Et ideo apl̓us queſtionē ſoluit ꝑ auctoritatem q̄ oīa diuine miẜicordie aſcribit. Sciendū eſt tamē ꝙ dei miẜicordia ſcd̓m tria attenditur. primo qͥdem ſcd̓m predeſtinationem qua ab eternoꝓpoſuit aliquos liberare. psͣ. Miẜicordia eiꝰ ab eternoet ineternum. Scd̓o ſecūdum vocationē et iuſtificationēqͥbus homines ſaluat ex tēpore. Tit̓. 3º Secūduꝫ ſuā miſericordiaꝫ ſaluos nos fecit. Tertio magnificando ꝑ gloriaꝫ quando liberat ab omni miſeria. psͣ. Qui coronat tein miẜicordia et miſerationibꝰ. Et ideo miſerebor ſcꝫ vocando et iuſtificando cui miſereor p̄deſtinādo et miẜicordiam preſtabo: finaliter glorificādo eum cui miſeror vocādo et iuſtificando. Et hic ſenſus magis cōcordat cum noſtra lr̄a que dicit Miſereor cui voluero et clemēs ero cuimihi placet. Ubi manifeſte nō meritis ſed ſoli diuine voluntati aſcribitur diuina miẜicordia. ¶ Deinde cum dicit. Igitur non volentis ⁊cͣ. concludit ꝓpoſitum ex premiſſa auctoritate. Et poteſt hec concluſio multipl̓r intelligi. Uno modo ſic. Igitur ip̄a ſalus hoīs non eſt volētisneqꝫ currentis id eſt nō debetur alicui ꝑ aliquā eius voluntatem vel exteriorem oꝑationem: que dicitur curſusẜm illud .i. corī. 9. Sic currite vt cōprehendatis. Sed ēmiſerentis dei .i. ꝓcedit ex ſola dei mlẜicordia. vt maxīeſeqͥtur ex auctoritate inducta. deutro. 9. Ne dicas in corde tuo. propter iuſticiam meā introduxit me dn̄s vt terram hanc poſſiderē. Poteſt autem ⁊ aliter intelligi vt ſitſenſus. Omnia ꝓcedunt ex dei miẜicordia. Igitur noneſt volentis ſcꝫ velle neqꝫ currentis ſcꝫ currere. ſed vtrūqꝫ eſt miſerentis dei. ſcd̓m illud .i. corī. 15. Non autē egoſed gr̄a dei mecum. Et Io. 15. Sine me nihil poteſtis facere. Sed ſi hoc ſolum in hoc verbo intellexiſſet apl̓us cūetiaꝫ gr̄a ſine libero arbitrio hoīs nō velit neqꝫ currat. potuiſſet ecōuerſo dicere. non eſt miſerentis dei ſed volentꝭet currentis qd̓ aures pie non ferunt. Unde plꝰ aliquideſt ex his verbis intelligendū. vt ſcꝫ principalitas gratiedei attribuatur. Semper eniꝫ actio magis attribuit̉ principali agenti ꝙͣ ſcd̓ario. putaſi dicamus ꝙ ſecuris nō facit arcam ſed artifex ꝑ ſecurim. voluntas aūt hoīs mouetur a deo ad bonum. Unde ſupra. 8. dictum eſt. Qui ſpiritn dei aguntur hij ſunt filij dei. Et ideo hoīs operatio

interior non eſt homini principal̓r ſed deo attribuenda.phil̓. 2. Deus eſt qui operatur in vobis velle et perficereꝓ bona volūtate. Sed ſi nō eſt volentis velle neqꝫ currētis currerere ſed dei mouentis ad hoc hominem. videturꝙ homo nō ſit dn̄s ſui actus qd̓ pertinet ad libertatē arbitrij. Et ideo dicendū eſt ꝙ deus omnia mouet ſed diuerſimode in ꝙͣtum ſcꝫ vnūquodqꝫ mouetur ab eo ẜm moduꝫnature ſue. Et ſic homo mouetur a deo ad volendū et currendum ꝑ modum libere volūtatis. Sic ergo velle ⁊ currere eſt hoīs vt libere. non aūt eſt hoīs vt principalit̓ mouentis ſed dei. ¶ Deinde cū dicit. Dicit em̄ ſcriptura ⁊cͣſoluit queſtionem premiſſam ꝙͣtum ad re ꝓbationem malorū. Et primo inducit auctoritatē. ſcd̓o infert cōcluſionēibi: Ergo cui vult miſeretur ⁊cͣ. Dicit ergo Ita oſtenſum eſt ꝙ non eſt iniqͥtas apud deum ꝙͣtum ad hoc ꝙ abeterno re ꝓbat malos. Dicit em̄ ſcriptura ex ore dei. exo.9. Quia in hocip̄m excitaui te vel ſeruaui te ẜm aliā lr̄aꝫvt oſtendam in te virtutem meā vt annūcietur nomē meum in vniuerſa terra. Nr̄a autē lr̄a ſic habet. Et idcircopoſui te vt oſtendam in te fortitudinē meam vt enarret̉nomē meum in omni terra. Ubi primo conſiderandū eſtquid deus circa re ꝓbos faciat. qd̓ oſtēdit dicēs. In hocipſum ẜuaui te id eſt dignus eras mori ꝓpter mala q̄ feceras. sͣ. primo. Qui talia agunt digni ſunt mortē. Sedtamen non ſtatim tibi mortē induxi. ſed ſeruaui te in vita eo fine quo ſequitur. vt ſcꝫ oſtendam ⁊c. Et in hoc etiāſenſu poteſt legi qd̓ dicitur. Excitaui te id eſt cū apud meꝓ tuis meritis mortuus eſtes cōeeſſi tibi vitaꝫ quaſi te excitarem. In quo apparet ꝙ deus iniqͥtatē re ꝓbis nō facit cum ipſi ex ſuis meritis eſſent digni ſtatim cōſumi. ſꝫhocip̄m ꝙ eos ſeruat in vita ꝓcedit ex nimia ſua bonitate. Iere. 10. Corripe me dn̄e: verūtamē in iudicio. et nōin furore tuo. ne forte ad nihilum redigas me. Alio modo poteſt intelligi. excitaui te in pctm̄ vt deterior fias.Qd̓ quidem non eſt intelligendum hoc modo ꝙ deus īhomine cauſet malitiaꝫ. ſed eſt intelligendum ꝑmiſſiue.quia ſcꝫ ex iuſto ſuo iudicio ꝑmittit aliquos ruere in peccatum ꝓpter precedentes iniquitates. ſicut ſupra primodictum eſt. Tradidit eos deus in re ꝓbum ſenſum. Sedaliquid amplius videtur mihi in hoc eſſe intelligendumquia videlicet inſtinctu quodā interiori mouētur hoīesa deo ad bonuꝫ et ad malum. Unde aug. dicit in libro degr̄a et libero arbritrio ꝙ deus oꝑatur in cordibus hoīmad inclinandas eorum volūtates quocūqꝫ voluerit. ſiuead bona ꝓ ſua miſericordia: ſiue ad mala ꝓ meritis eorūUnde et deꝰ dicitur ſepiꝰ ſuſcitare aliquos ad bonū ẜmillud dan̄. 13º Suſcitauit deus ſpūm pueri iunioris. Dicitur etiam ſuſcitare aliqͥs ad malum faciendū. ẜm illudEſa. 13. Suſcitabo medos qui ſagittis ꝑuulos īterficiātaliter tamen ad bona. aliter ad mala. Nam ad bona inclinat hoīm volūtates directe ⁊ ꝑ ſe: tanꝙͣ actor bonoꝝ. admalū autem dicitur inclinare vel ſuſcitare hoīes occaſionaliter. inꝙͣtum ſcꝫ deus hoī aliqͥd ꝓponit vel interiusvel exterius qd̓ ꝙͣtū eſt de ſe ē inductiuū ad bonum ſꝫ hōꝓpter ſuam malitiam ꝑuerſe vtit̉ ad malum. ſupra ſcd̓o.Ignoras qm̄ benignitas dei ad penitētiā te adducit ſcd̓ꝫautē duriciam tuā et cor impenitens theſaurizas tibi irāin die ire. Et iob. 24º Dedit ei deus locum penitentieet ille abutitur eo in ſuperbia. Et ſimiliter deus quantūeſt de ſe interius inſtigat hominem ad bonum puta regēad defendendū iura regni ſui vel ad puniendū rebelles.Sed hoc inſtinctu bono malus homo abutit̉ ſcd̓m maliciam cordis ſui. Et hoc patet. eſa. 10. vbi dicitur de aſſurAd gentē fallacē mittam eū contra populuꝫ furoris meimandabo illi vt aufferat ſpolia ⁊cͣ. Et poſt. Ip̄e autē nonſic arbitrabit̉ et cor eius non ita eſtimabit. ſed ad cōteren