A¶ OManos

ICeſt deus de lapidibꝰ his ſuſcitare filios abrae. Scut etiāyſmael ẜm carnem natus: non eſt computatus in ſemine:ſed iſaac per repromiſſionem natus. Tertio ibi. Repromiſſionis enim ⁊c̄. probat conuenientem fuiſſe ſuam expoſitionem qua per iſaac ſignificari dixit eos qui ſunt ſilijpromiſſionis quia ſcilicet iſaac per promiſſionem natuseſt. Unde dicit. Promiſſionis enim. hoc verbū eſt quodangelus immo dominus in angelo dixit ad abraaꝫ Gen̄.i8. Scd̓m hoc tempus veniam quo ſignificatur tempusgratie. Gal̓. 4. Cum venit plenitudo temporis miſit filiūſuuꝫ. Et erit ſare filius .ſ. ꝑ gratiā repromiſſionis. Unde⁊ Gal̓. 4. dicit̉. Vt adoptioneꝫ filioꝝ reciperemꝰ. ¶ Deinde cū dicit. Nō ſolū aūt illa ⁊cͣ. manifeſtat ꝓpoſitū ꝙͣtūad iacob. Et pͥmo ponit qd̓ intēdit. ſcd̓o manifeſtat ꝓpoſitū ibi. Cū em̄ nondū nati ⁊cͣ. Dicit ergo primo. Non ſolum illa .ſ. ſara habuit filiū de quo facta eſt ꝓmiſſio. ſed ⁊rebecca habens in vtero duos filios quoꝝ vnus ꝑtinebatad ꝓmiſſionē alius ad carnē ſolum: ⁊ hoc ex vno concubitu Yſaac patris noſtri. Dicit̉ em̄ gen̄. 25. ꝙ iſaac rogauit ꝓ vxore ſua eo ꝙ ſterilis eſſet ⁊ dedit dn̄s conceptū rebecce ⁊ collidebant̉ in ventre eius paruuli. Et eſt notandum ꝙ hoc apl̓us inducit contra iudeos qui reputabantſe dei gratiā adepturos ꝓpter merita pr̄m contra qͦs dicitde viris iuſtis Ezech̓. 14. Ꝙ filium ⁊ filiam non liberabunt ſed ipſi in iuſticia ſua liberabunt̉. Vnde ⁊ Iohānesiudeis dicebat. Matth̓. 3. Ne ceperitis dicere patrem habemus abraam ⁊cͣ. Contra horum opinioneꝫ ergo primoinduxerat ꝙ de filijs abrae vnus erat electus ⁊ alius reꝓbatus. Poſſent autē hoc aſcribere vel diuerſitati matruꝫ quia yſmael natus eſt de ancilla ⁊ iſaac de libera: veldiuerſitati meritorum patris quia yſmaelem genuit incircumciſus. iſaac autem circumciſus. Vt igit̉ omnę ſubterfugium excludat̉ inducit exempla vbi vnus eligit̉ ⁊ aliusreprobat̉ eorum qui non ſolum ab vno patre ſed etiam abvna matre ſunt geniti ⁊ eodem tempore immo ex vno cōcubitu. ¶ Deinde cum dicit. Cum nondum ⁊cͣ. oſtenditpropoſitum ⁊ primo ꝑ anctoritatem Gen̄. 2. Per auctoritatem proph̓e. ibi. Sicut ſcriptuꝫ eſt ⁊cͣ. Circa primū triafacit. Primo deſignat tempus ꝓmiſſionis ⁊ dicit ꝙ ꝑ reꝓmiſſionem eſt vnus filiorum rebecce alij p̄latus cum nōdum nati fuiſſent. Et ſicut per ſuperiora excluſit opinionem iudeorum de meritis patris confidentium. ita etiamper hoc excludit errorem manicheorum qui diuerſitatemeorum que hominibus accidunt natiuitati aſſcribunt. vtſcꝫ vniuſcuiuſqꝫ vita ⁊ mors diſponat̉ ẜm conſtellationeꝫſub qua natus eſt. contra quod dicitur Iere. 10. A ſignisceli nolite metuere que gentes timent. Subdit aūt. Autaliquid egiſſent boni aūt mali vbi excludit̉ error pelagianoruꝫ qui dicunt ẜm merita precedentia gratiam dari: cūtamen ſcriptum ſit Tit̓. 3. Non ex operibus iuſticie quefecimus nos ſed ſcd̓m ſuaꝫ miſericordiā nos ſaluos fecit.Utrumqꝫ autem horum oſtenditur falſum: per hoc ꝙ ante natiuitatē ⁊ ante opera vnus filiorum rebecce alteri eſtp̄latus. Excluditur ꝑ hoc etiā error origenis qͥ poſuit aīaſhominū ſimul cum angelis eſſe creatas ⁊ ꝙ ꝓ meritis eorum que ibi egerunt bene vel male diuerſitatem vite ſortiuntur. ẜm quē non poſſet eſſe verum quod hic dicit̉ cuꝫnondum aliquid mali vel boni egiſſent. Contra hoc autēeſt quod dicit̉ Iob. 38. Ubi eras cum me laudarent aſtramatutina ⁊ iubilarent om̄es filij dei? Poſſent enim ſcd̓mOrigenis errorem reſpondere. Eram inter ipſos dei filios iubilantes. Secūdo oſtendit quid accipi poſſet ex ipſapromiſſione quia vnus geminorum in vtero exiſtentiumalteri eſt prelatus dicens. Vt propoſitum dei ſcꝫ volentisvnum pre alio magnificare: maneret id eſt firmum eſſet ethoc non ẜm merita ſed ẜm electionem. id eſt inquantum

ipſe deus ſpontanea voluntate vnum alteri preelegit. nōquia ſanctus erat ſed vt ſanctus eſſet. ſcd̓m illud Eph̓. 1.Elegit nos in ipſo ante mundi conſtitutioneꝫ vt eſſemusſancti. Hoc autem eſt propoſitū predeſtinationis de quoibidem dicitur Predeſtinati ſcd̓m propoſituꝫ voluntatiseius. Tertio ponit promiſſionē dicens. Non ex operibusque nulla preceſſerunt vt dictum eſt: ſed ex vocante id eſtex ipſa gratia vocantis de quo ſupra dictū eſt. Quos predeſtinauit hos ⁊ vocauit. dictuꝫ eſt ei ſcilicet rebecce quiamaior ſcꝫ eſau ſeruiet minori ſcꝫ iacob. Quod quidem tripliciter pōt intelligi. Uno mō ſcd̓m eoruꝫ perſonas. ⁊ ſicintelligitur eſau ſeruiſſe iacob. non directe ſed occaſionaliter inquantum perſecutio quam ei intulit in eius bonuꝫceſſit ẜm illud prouer. 11. Qui ſtultus eſt ſeruiet ſapientiSecundo poteſt referri ad populos ex vtroqꝫ progenitosquia idumei aliquando fuerūt ſubiecti iſraelitis ẜm illudpsͣ. In idumeam extendā calciamentū meum. Et hoc videtur competere his que premittuntur in gen̄. Premittuntur enim duo populi ex ventre tuo dum populus populum ſuperabit ⁊ maior minori ſeruiet. Tertio poteſt intelligi figuraliter dictum vt per malorem intelligat̉ populus iudeorum qui primo adoptionem filiationis accepit.ſcd̓m illud Exo. 4. Primogenitus meus iſrael. Per minorem auteꝫ figuratur populus gentilium qui poſteriuseſt ad fidem vocatus. qui etiam figuratur per filium prodigum Luc. 15. Maior ergo populus ſeruiet minori inquantum iudei ſunt noſtri capſarij cuſtodientes libros exquibus noſtre fidei teſtimoniū perhibetur Ioh̓. 5. Scrutamini ſcripturas. ¶ Deinde cum dicit. Sicut ſcriptumeſt ⁊cͣ. probat propoſitum ex auctoritate prophete dicēs:Sicut ſcriptum eſt ſcꝫ primo Malach̓. prophete ex perſona dei dicentis. Iacob dilexi: eſau autem odio habui. Dicit aūt hic quedā glo. ꝙ id qd̓ ſupra dictū eſt maior ẜuietmni̓ori: dctm̄ ē ẜm p̄ſcientiā. qd̓ aūt hic dicit̉ ē intelligēdūſcd̓m iudicium. quia ſcꝫ deus propter bona opera dilexitiacob ſicut ⁊ omnes ſanctos diligit. prouer. §. Ego diligētes me diligo. Eſau vero odio habui propter peccata ſicutſcriptum eſt Eccͣ. 12. Altiſſimus odio peccatores habet.Sed qꝛ dilectio hominis preuenitur a dilectiōe dei ſcd̓millud infra. 10. Non quaſi nos dilexerimus deum: ſedquoniam ipſe prior dilexit nos: oportet dicere ꝙ ante iacob dilectus ſit a deo ꝙͣ ipſe deuꝫ dilexerit. Nec poteſt dici. ꝙ deus ex tempore eum diligere inceperit: Alioquineius affectus eſſet mutabilis. Et ideo oporteat dicere ꝙdeus ab eterno iacob dilexit vt dicit̉ Iere. 31. In charitate ꝑpetuadilexi te. Eſt aūt in his verbis apl̓i cōſiderandūꝙ tria ponit in deo pertinentia ad ſanctos. videlicet electionem per quam intelligitur predeſtinatio et electio deique quidem realiter ſunt idem in deo ſed differunt ratione. Nam ipſa dei dilectio dicitur ſcd̓m ꝙ vult bonum alicui abſolute. Electio auteꝫ dicitur ſcd̓m ꝙ per bonum qd̓alicui vult euꝫ alteri prefert. predeſtinatio aūt eſt ſcd̓m ꝙhominē dirigit in id bonum quod ei vult: diligendo et eligendo. ⁊ ideo ſcd̓m rationem predeſtinatio ſequitur dilectionem ſicut et voluntas de fine natutaliter precedit directionem aliquorum in finem. Electio autem ⁊ dilectioaliter ordinantur in deo et in homine. In homine enimelectio precedit dilectionem. voluntas enim hominis mouetur ad amandum ex bono quod in re amata conſideratratione cuius ipſam preelegit alteri et preelecte ſuū amorem impendit. Sed voluntas dei eſt cauſa omnis boni:quod eſt in creatura. et ideo bonū per quod vna creaturaprefertur alteri per modum electionis conſequitur voluntatem dei que eſt de bono illius que pertinent ad rationēdilectionis. Vnde non propter aliquod bonum quod inhomine eligat deus eum diligit. ſed potius eo ꝙ ipſum di