IX. ca

In cuius ſignum legitur Exo. vltimo. ꝙ gloria dominiimpleuit tabernaculum. Deinde ponit alia beneficia figuralia quorum tria ſunt figura preſentis ſpiritualis beneficij. Et horum primum eſt teſtamentū id eſt pactum circūciſionis abrae datum. vt dicit̉ Gen̄. 17. Quānis hoc poſſit referri ad teſtamentum nouū quod primo iudeis eſt p̄dicatum. Unde ⁊ dominus dicebat Matth̓. 15. Non ſummiſſus niſi ad oues que perierūt domus iſrael. Et Ie. 31.dicit̉. Feriam domui iſrael fedus nouum. Secunduꝫ eſtlex data moyſi. Unde ⁊ ſubdit. Legiſlatio. Eccͣ. 24. Legem mandauit nobis moyſes. Tertium eſt cultus diuinꝰcum dicit. Et obſequiū. quo ſcꝫ deo ſeruiebant: omnibusalijs gentibꝰ ẜuiētibꝰ ydolis. Yſa. 44. Et nūc ſerue meꝰIacob rectiſſime quē elegi. Deinde ponit id qd̓ ꝑtinet adfuturam gloriam cum dicit. Et promiſſa. Promiſſionesenim implete in veteri teſtamento per xp̄m: iudeis precipue facte vident̉. Unde dicit̉ infra. 15. Dico ieſuꝫ chriſtūminiſtrum fuiſſe circumciſionis ad confirmandas. ⁊cͣ. Fuerunt autem eis multe promiſſiones facte de bonis terrenis vt patet Leui. 26. et deut. 18. Sed ꝑ illa temporaliabona ſpūalia figurant̉. Tertio aūt deſcribit dignitateꝫ iudeorum ex origine cum dicit. Quorum patres: qꝛ ſcꝫ ẜmcarnem ſunt ꝓgeniti ab illis patribus qui fuerunt maxime deo accepti. deut. 4. Dilexi patres tuos ⁊ elegi ſemēeorum. Oſee. 9. Quaſi prima poma ficulnee eius vidi patres eorum. Quarto oſtendit dignitatē eoruꝫ ex prole cūdicit. Ex quibus ⁊ chriſtus eſt genitus ẜm carnem. ſicutipſe dicit Io. 4. Salus ex iudeis eſt. Et ne hoc parum videat̉ oſtendit chriſti dignitateꝫ dicens: Qui eſt ſuper omnia deus benedictus in ſecula. amen. 1. Io. vltimo. Hic ēverus deus ⁊ yita eterna. In quibus verbis quattuor hereſes deſtruunt̉. Primo quideꝫ manichei qͥ dicebat chriſtum habuiſſe corpus fantaſticū ⁊ non verum ꝑ hoc qd̓ dicit ẜm carnem. Habet enim veram carneꝫ ẜm illud Luc.vltimo. Spiritus carneꝫ ⁊ oſſa non habet: ſicut me videtis habere. Secundo hereſis Ualentini qui dixit xp̄m nōde maſſa humani generis ſꝫ de celo corpus attuliſſe. Qd̓quideꝫ excludit in hoc ꝙ dicit chriſtum ex iudeis ẜm carnem eſſe ẜm illud Matth̓. 1. Liber generationis ieſu xp̄ifilij dauid. Tertio hereſis Reſtorij qui poſuit alium eſſefilium hominis aliuꝫ dei. contra quē apoſtolus hic dicit.ꝙ ille eſt ex patribus ẜm carnem qui eſt deus ſuꝑ omnia.Quarto excludit̉ hereſis Arrij qui dicebat chriſtum eſſeminorē patre ⁊ ꝙ eſt creatus ex nihilo. Contra quorū primum dicit ꝙ eſt ſuꝑ om̄ia. Contra ſcd̓m ꝙ eſt benedictꝰper omnia ſecula. Hoc em̄ de ſolo deo dicendū eſt ꝙ eiusbonitas duret in ſecula.Lectio ſecunda:On autem ꝙ exciderit verbum dei:nNon enim om̄es q̄ ex circumciſioneſunt iſrael: hi ſunt iſraelite: neqꝫ quiſemē ſunt abrae omnes filij. Sed in yſaac vocabitur tibi ſemen id eſt non qui filij carnis:hi filij dei. ſed qui filij ſunt promiſſionis eſtimantur in ſemen. Promiſſionis enim verbūhoc eſt. Scd̓m hoc tēpꝰ veniā. ⁊ erit ſare filiꝰNon ſolum autem illa ſed ⁊ rebecca ex vnoconcubitu habens iſaac patris noſtri. Cumenim nondum nati fuiſſent aut aliquid boniegiſſent aut mali vt ẜm electionem propoſitum dei maneret: non ex operibus ſed ex vo

cante dictum eſt ei quia maior ſeruiet minori: ſicut ſcriptuꝫ eſt Iacob dilexi: Eſau autēodio habui.Poſtꝙͣ apoſtolus poſuit dignitatem iudeorū. nunc oſtendit ꝙ iſta dignitas non ꝑtinet ad eos qui carnaliter proceſſerunt ab antiquis patribus. ſed ad ſpirituale ſemē qd̓eſt a deo electum. Et primo oſtendit ꝙ huiuſmodi dignitas ꝓueniat ex electione diuina. Secundo oſtendit ꝙ hecelectio conmuniter pertinet ad iudeos ⁊ ad gentiles ibi.Quos etiam vocauit non ſolum ⁊cͣ. Circa primū duo facit. primo oſtendit quomodo ex ęlectione diuina homīesſpiritualē dignitateꝫ conſequunt̉. ſecundo mouet queſtionem de iuſticia diuīe electionis ibi. Quid ergo dicemꝰ:Circa primū duo facit. primo ꝓponit quod intendit. ſecūdo oſtendit ꝓpoſitum ibi. Sed in iſaac ⁊cͣ. Circa primuꝫduo facit. primo ponit firmitatem diuine electionis. ſecūdo oſtendit in quibus impleat̉ ibi. Non enim omnes ⁊cͣ.Dicit ergo primo. Ita dictū eſt ꝙ eorum ſunt promiſſa ⁊adoptio filiorum ⁊ gloria ꝓ quorum caſu eſt mihi magnatriſticia ⁊ cōtinuus dolor. Non aūt ē hoc ſic intelligendūꝙ verbum dei exciderit id eſt fruſtratuꝫ ſit quia ⁊ ſi nō habet locum in quibuſdā qui exciderūt habet locū in alijs.Yſa. 55. Verbuꝫ qd̓ egreditur ex ore meo non reuerteturad me vacuum ⁊cͣ. psͣ. Ineternum domine ꝑmanet verbūtuum. ¶ Deinde cum dicit. Non em̄ ⁊c̄. oſtendit quomō⁊ in quibus verbū dei exciderit. Circa qd̓ conſiderandumeſt ꝙ iudei de duobus precipue gloriabant̉. videlicet deabraam qui primo accepit pactum circumciſionis a dn̄ovt dicit̉ gen̄. 17. Et de Iacob ſiue iſrael cuiꝰ tota poſteritas in populo dei cōnumerabat̉. Non aūt ita fuit de Yſaac: Naꝫ poſteritas filij eius eſau ad populū dei non ꝑtinebat. Vnde apl̓us oſtendit ꝓpoſitū. Primo quidē ꝑ comparationē ad iacob dicēs. Non em̄ om̄es qͥ ſunt ex iſraelid ē ex iacob ẜm carnē ꝓgeniti hi ſunt vere iſraelite: ad qͦsꝑtinent dei ꝓmiſſa. ſed illi qͥ ſunt recti ⁊ videntes deuꝫ ꝑfidem Yſa. 44. Rectiſſime quē elegi. Vnde ⁊ dn̄s dicitNathanaeli Io. 5. Ecce verus iſraelita in quo dolus noneſt. Hoc aūt nomē iſrael impoſitū fuit iacob ab angelo vtpatet gen̄. 32. Secūdo oſtendit idem ꝓpter cōparationēad abraam dicens. Neqꝫ om̄es qͥ ſūt carnale ſemen abraeſunt ſpūales abrae filij quibꝰ deus benedictionē repromiſit: ſꝫ ſolum illi qͥ eius fidē ⁊ opera imitant̉ Io. 8. Si filijabrae eſtis oꝑa abrae facite. ¶ Dein̄ cū dicit. Sꝫ in iſaac⁊cͣ. manifeſtat ꝓpoſitū ⁊ pͥmo quantū ad abraaꝫ. ſcd̓o ꝙͣtūad iacob ibi. Nō ſolū aūt illa ⁊c̄. Circa primū tria facit. pͥmo ꝓponit auctoritatē ſcpͥture dicēs. Sꝫ in iſaac vocabibit̉ tibi ſemen. Hoc dn̄s dixit abrae vt habet̉ gen̄. 21. vbiagebat̉ de expulſione yſmaelis. Quaſi dicat. Non oēs qͣnati ſunt carnaliter ab abraā ꝑtinent ad illud ſemē cui facta ē re ꝓmiſſio ẜm illd̓ Gal̓. 3. Abrae dicte ſunt repromiſſiones ⁊ ſemini eius. ſed illi qͥ ſunt ſil̓es iſaac. ¶ Deindecū dicit. Id ē nō qͥ filij ⁊cͣ. Exponit auctoritatē inductaꝫẜm ꝙ facit ad ꝓpoſitū. Ad cuius euidentiā acciptēdū eſtqd̓ apl̓us dicit Gal̓. 4. Abraā duos filios habuit: vnū deancilla ⁊ aliū d̓ libera. ſꝫ qͥ de ancilla ſcꝫ yſmael ẜm carnēnatus eſt qꝛ ſcꝫ ẜm legē ⁊ cōſuetudinē carnis ex iuuēculanatꝰ eſt: qͥ aūt ex libera ſcꝫ iſaac ꝑ repromiſſionē et nō ẜmcarnē .i. nō ẜm carnis legē ⁊ cōſuetudinē qꝛ natꝰ eſt ex ſterili ⁊ vetula vt habet̉ gen. 18. Quāuis ſit natꝰ ẜm carnē.i. ẜm ſubſtātiā carnis quā accepit a parentibꝰ. Ex qͦ apoſtolus hic accipit ꝙ illi nō adoptant̉ in filiosⁱ dei qͦ ſunt filij carnis .i. ex hocip̄o ꝙ ẜm carnē ꝓgeniti ſūt ab abraā ſꝫilli eſtimāt̉ in ſemine qͥbus facta eſt repromiſſio qͥ ſunt filijꝓmiſſiōis .i. illi qͥ ex gr̄a ꝓmiſſionis diuine facti ſunt filijabrae: ẜm imitationem fidei: ẜm illud Matth̓. 3. Potēs

iij