VII. CA

lud. gal̓. 5. Caro cōcupiſcit aduerſus ſpūm. Et hoc modointelligitur eſſe carnalis ratio etiam hominis ſub gratiacōſtituti. vtraqꝫ em̄ carnalitas ꝓuenit ex peccato. Undeſubdit. Nenūdatus ſub peccato. Sed tn̄ notandū ꝙ carnalitas que importat rebellionē carnis ad ſpm̄ ꝓuenit expeccato primi parentis. quia hoc pertinet ad fomitē cuiꝰcorruptio ex illo peccato deriuat̉. Carnalitas aūt q̄ importat ſubiectionē ad carnē ꝓuenit non ſolū ex peccato originali ſed etiam actuali ꝑ quod homo obediendo cōcupiſcētijs carnis ſeruuꝫ ſe carnis cōſtituit. Unde ſubdit. Uenūdatus ſub peccato .ſ. vel primi parentis vel ꝓprio. Et dicit venundatus qꝛ peccator ſeipſum vendit in ſeruum peccati precio ꝓprie voluntatis implende. Fſa. 50. Ecce ininiquitatibus veſtris venditi eſtis. ¶ Deinde cum dicit:Qd̓ em̄ operor ⁊cͣ. Oſtendit qd̓ ꝓpoſuerat ⁊ primo ꝙ lexſit ſpūalis. ſecundo ꝙ homo ſit carnalis venundatus ſubpeccato ibi. Nunc aūt iam nō ego̓ ⁊cͣ. Circa primū duo facit. primo ꝓponit ꝓbationē. ſecundo inducit concluſiōeꝫibi. Si aūt qd̓ nolo ⁊cͣ. Sumit̉ autē ꝓbatio ex hominisinfirmitate quā. primo ꝓponit. ſecundo adducit ꝓbationēibi. Non aūt ⁊cͣ. Infirmitas aūt hoīs eſt manifeſta ex hocꝙ operat̉ id quod intelligit non eſſe operandū. Vnde dicit. Quod em̄ operor nō intelligo .ſ. eſſe operandū. Qd̓quidē poteſt intelligi dupliciter. Uno modo de eo qui eſtſubiectus peccato. qui quidē in vniuerſali intelligit noneſſe operandū peccatū. tamē victus ſuggeſtione demonisvel paſſione vel inclinatione peruerſi habitus operat̉ illd̓Et ideo dicit̉ operari quod intelligit non eſſe operanduꝫcontra conſcientiā faciens ſicut Lucꝭ. 12. Seruus ſciensvoluntatē dn̄i ſui. ⁊ non faciens digne/ plagis vapulabitmultis. Alio modo poteſt intelligi de eo qui eſt in gratiaconſtitutus qui quidē operat̉ malum non quidē exequendo in oꝑe vel cōſentiente mēte: ſed ſolū cōcupiſcendo ẜmpaſſione ſenſibilis appetitus: ⁊ illa cōcupīa eſt preter rationem ⁊ intellectum. qꝛ preuenit eius iudicium quo adueniente talis operatio impedit̉. Et ideo ſignanter non dicit. Intelligo non eſſe faciendū ſed non intelligo: qꝛ .ſ. intellectu nondum deliberato aut ꝑcipiente talis operatioconcupiſcentie inſurgit. Gal̓. 5. Caro concupiſcit aduerſus ſpiritū: ⁊ ſpūs aduerſus carnē. ¶ Deinde cum dicit.Non em̄ quod volo ⁊cͣ. ꝓbat quod dixerat ⁊ ꝑ diuiſioneꝫ⁊ ꝑ effectum. Per diuiſionē quidē eius qd̓ dixit. Quodem̄ operor. ſub quo duo continent̉ .ſ. non agere bonum ⁊agere malum. quia etiā ille qui non agit bonum dicit̉ operari peccatum peccato omiſſionis. Ex parte autē eius ꝙdixit nō intellgo ꝓbat ꝑ effectuꝫ qꝛ em̄ intellectus mouetvoluntatē. velle eſt effectus eius quod eſt intelligere. Dicit ergo primo quantū ad omiſſionem boni. Non em̄ agohoc bonum quod volo agere. Quod quidē vno modo poteſt intelligi de homine ſub peccato cōſtituto. ⁊ ſic hoc qd̓dicit. ago. eſt accipiendū ẜm actionem cōpletam que exterius opere exercet̉ per rationis conſenſum. Ꝙ autē dicitvolo. eſt intelligendū non quideꝫ de voluntate completaque eſt operis preceptiua. ſed de voluntate quadā incompleta qua homines in vniuerſali bonum volunt ſicut ⁊ invniuerſali habēt rectum iudiciū de vno ⁊ deprauat talisvoluntas in particulari vt non agat qd̓ in vniuerſali intelligit agenduꝫ ⁊ agere vellet. ẜm aūt ꝙ intelligit̉ de hoīeper gratiam reꝑato econuerſo oportet intelligere per hocqd̓ dicit. volo. voluntatem completā perdurantē in election particularis oꝑatiōis vt ꝑ hoc ꝙ dicit. Ago intelligatur actio incompleta que conſiſtit tantum in appetitu ſenſitiuo nō ꝑueniens vſqꝫ ad rationis cōſenſum. Hō em̄ ſubgratia conſtitutꝰ vult quidē mentē ſuā a prauis concupiſcentijs conſeruare ſed hoc bonum non agit ꝓpter motꝰinordinatos concupiſcentie inſurgentes in appetitu ſenſi

tiuo. Et ſimile eſt qd̓ dicit. gal̓. 5. Vt non quecūqꝫ vultisilla faciatis. Secūdo quantū ad perpetrationē mali ſubdit. Sed quod odio malū illud facio quod quidē ſi intelligat̉ de homine peccatore ꝑ hoc ꝙ dicit Odio intelligiturquoddā odiū imꝑfectū ẜm ꝙ om̄is homo naturaliter oditmalum. ꝑ hoc aūt ꝙ dicit. Facio. intelligit̉ actio ꝑfecta ꝑoperis executionē ẜm ratiōis cōſenſum. Nam illud odiuꝫmali in vniuerſali tollit̉ in ꝑticulari eligili ꝑ inclinationēhabitus vel paſſionis. Si vero intelligit̉ de hoīe ſub gratia conſtituto ꝑ hoc quod dicit. Facio. intelligit̉ econuerſo actio imꝑfecta que conſiſtit in ſola cōcupiſcentia appetitus ſenſitiui ꝑ hoc qd̓ dicit. Odio. intelligit̉ odium ꝑfectum quo quis ꝑſeuerat in deteſtatione mali vſqꝫ ad finalem reprobatione ipſiꝰ de quo dicit̉ in psͣ. Perfecto odiooderam illos .ſ. malos inquātū ſūt peccatores. 2. Mach.3. Cum leges adhuc optime cuſtodirent̉ ꝓpt̓ on pontificis pietatem ⁊ aīos odio habentes malū. ¶ Deinde cū dicit. Si aūt qd̓ nolo ⁊cͣ. concludit ex premiſſa diſpoſitionehominis ꝙ lex ſit bona dicēs. Si aūt qd̓ nolo illud facioquocūqꝫ dictorum modoꝝ intelligat̉ ex hoc ipſo qd̓ nolomalum conſentio legi qm̄ bona eſt in hoc ꝙ prohibet malum quod ego naturaliter nolo. Manifeſtum eſt em̄ ꝙ inclinatio hominis ẜm rōem ad volendū bonū ⁊ fugienduꝫmalum eſt ẜm naturam vel gr̄am: ⁊ vtraqꝫ eſt bona. Unde ⁊ lex que huic inclinationi conſentit precipiēdo bonū⁊ ꝓhibendo malū eadem ratione eſt bona. ꝓuer. 4. Donum bonum tribuā vobis legeꝫ meam nō derelinquatis.¶ Deinde cum dicit. Nunc aūt ego ⁊cͣ. ꝓbat qd̓ dixeratde conditione hoīs .ſ. ꝙ ſit carnalis venūdatus ſub peccato. At circa hoc tria facit. primo ꝓponit qd̓ intendit. ſecūdo probat ꝓpoſitū ibi. Scio em̄ ⁊cͣ. tertio cōcludit intentum ibi. Si aūt qd̓ volo ⁊cͣ. Ꝙ aūt homo ſit carnalis venundatus ſub peccato quaſi aliqualiter ſeruus peccati exhoc apparet ꝙ ipſe non agit ſed agit̉ a peccato. Ille em̄ qͥeſt liber ipſe ꝑ ſeipſum agit ⁊ non ab alio agit̉. Et ideo dicit. Dictū eſt ꝙ ꝑ intellectum ⁊ voluntatē conſentio legi.nunc autē dum contra legem fatio ego iam non operor illud qd̓ facio contra legem. ſed pctm̄ qd̓ in me habitat. etſic patet me ſeruū eſſe peccati inquantū peccatū in me qͣſidominiū habens operatur. Et hoc quidē recte ⁊ faciliterpoteſt intelligi de homine ſub gratia conſtituto. ꝙ em̄ cōcupiſcit malum ẜm appetitū fenſitiuū ad carnē ꝑtinenteꝫnon ꝓcedit ex opere rationis: ſed ex inclinatione fomitis.Illud aūt hō dicit̉ operari quod ratio operat̉: qꝛ homo eſtid quod eſt ẜm rationem. Ande motus concupiſcentie qͦnon ſunt a ratione ſed a fomite nō operatur homo: ſed fomes peccati qui hic peccatū noīatur. Iac. 4. Unde bella⁊ lites in vobis? Nonne ex cōcupiſcentijs vr̄is que militant in membris vr̄is? Sed de homine ſub peccato cōſtituto hoc ꝓprie intelligi non poteſt: qꝛ eius ratio peccatocōſentit. Et ideo ipſemet operat̉. Vnde dicit Augꝭ. ⁊ habetur in gloſa. Multū fallit̓ homo qui conſentiens eſt cōcupiſcentie carnis ſue. ⁊ quod illa deſiderat decernens facere: ⁊ ſtatuens putat ſibi adhuc eſſe dicendū nō ego operor illud. Poteſt tamen licet extorte exponi etiā de homine peeccatore. Actio em̄ maxime attribuit̉ principali agēti qd̓ ẜm ꝓprietatē ſuā mouet. nō aūt agenti qd̓ mouet vl̓agit ẜm ꝓprietatē alteriꝰ a qͦ mouet. Manifeſtū eſt aūt ꝙratio hoīs ẜm illd̓ qd̓ eſt ꝓprium ſibi non inclinat̉ ad malum: ſed ẜm ꝙ moue̓t̉ a cōcupiſcentia. Et iō oꝑatio maliquā ratio facit ꝓut eſt a concupīa victa non attribuit̉ principaliter rationi q̄ hic ꝑ hoīem intelligit̉: ſed potius ipſiconcupīe vel habitui ex quo ratio inclinat ad malū. Dicitur aūt peccatū habitare in hoīe non quaſi peccatū ſit resaliqua cuꝫ ſit priuatio boni: ſed deſignat̉ ꝑmanētia huiuſmodi defectus in homine. ¶ Deinde cū dicit. Scio em̄