IIII. Ca

veniale. Primo ergo quantum ad originale dicit. Beatiquorū remiſſe ſunt iniquitates. Vbi conſideranduꝫ eſt ꝙpeccatum originale iniquitas dicitur quia eſt carētia originalis iuſticie per quaꝫ ẜm eqͥtatē ratio hominis ſubijciebatur deo inferiores vires rationi ⁊ corpꝰ aīe. ſed ꝑ peccatuꝫ originale hec equitas tollit̉ quia poſtꝙͣ ratio deſijteſſe ſublecta deo inferiores vires rationi rebellāt ⁊ corpꝰab obedientia aīe ſubducitur ꝑ corruptionē et mortē. Un̄in psͣ. Ecce enim in iniqͥtatibꝰ conceptus ſum. Utrobiqꝫaūt peccatuꝫ originale pluraliter ſignificatur. Vel ꝓpterplures homines in qͥbus multiplicatur originale peccatūUl̓ potius qꝛ virtute cōtinet in ſe quodāmodo oīa pctā.Huiuſmodi aūt peccatum originale remitti dicitur qꝛ trāſit reatus ſuꝑueniēte gr̄a ſed remanet actu remanente fomite ſiue cōcupiſcētia q̄ nō tollit̉ total̓r in hac vita ſed remittit̉ ſiue mitigat̉. ſcd̓o ꝙͣtū ad actuale mortale dicit. Etquorū tecta ſunt peccata. Dicūtur aūt pctā tegi diuinocōſpectui inqͣntū nō inſpicit ea ad puniendū. psͣ. Operūiſti oīa peccata eorū. tertio quantū ad veniale dicit Beatus vir cui nō imputauit dn̄s peccatū. vt ſcꝫ ꝑ peccatū intelligant̉ peccata venialia q̄ licet leuia ſint tn̄ ꝑ multa homo ſeparat a deo. ſcd̓i. ꝑalipō. 3. Dn̄s bonus ꝓpiciabit̉cunctis qui in toto corde reqͥrunt illum et non imputabitur illis ꝙ minus ſancti ſunt. ¶ Poſſunt aūt et hec triaaliter diſtingui. Sunt enim in peccato tria. quorū vnumē offenſa dei. Et quantum ad hoc dicit Beati quorum remiſſe ſunt iniqͥtates ſcd̓m ꝙ homo dicitur remittere offenſam ſibi factam. yſa. 4. Dimiſſa eſt iniqͥtas illius. Aliudeſt ipſe actus inordinatus culpe qͥ non poteſt nō fuiſſe factus ex quo ſemel ꝑpetratus eſt. ſed tegitur manu miſericordie diuine vt quaſi pro nō facto habeatur. Tertium ēreatus pene. et quātum ad hoc dicit. Beatꝰ vir cui nō imputabit dn̄s peccatum ſcꝫ ad penam. ¶ Deinde cū dicitBeatitudo ergo hominis ⁊cͣ. excludit falſum intellectūauctoritatꝭ predicte. poſſet enim iudeus ſic intelligere ꝙpredicta gratia remiſſionis peccatorum non fieret niſi circūciſis. Ad hoc ergo excludendū primo apl̓us queſtionēmouet dicens. Beatitudo hec qua ſcꝫ deus dat iuſticiaꝫſine operibus manet tm̄ in circūciſione id ē habet locū ſolum in circūciſis. an etiā et in prepucio id eſt in gētibus?Manifeſtum eſt ꝙ in vtriſqꝫ ſecundum illlud quod dicitinfra decimo. Idem donminus diues in oēs ⁊cͣ. ſecundoibi. Dominus enim. ad hoc oſtendendū aſſumit auctoritatem ſcripture. quaſi dicat. hoc ideo quero. Dicimꝰ em̄⁊cͣ ꝙ reputatur abra fides ad iuſtici. ā Gen̄. 15. Tercioex hac auctoritate cōcludit ſolutionem premiſſe queſtionis ſub interrogatione tamen dicens. Quomodo ergoreputata eſt .ſ. fides abrae ad iuſticiā in circumciſione idē tempore quo erat circumciſus. an in prepucio id ē quādo erat incircūciſus? Et reſpondet. Nō in circumciſioneſed in prepucio. Et hoc manifeſtum eſt ex ſerie narrationis ſcripture. Nam gen̄. 15. legitur ꝙ fides reputataeſt abrae ad iuſticiam. circumciſionem autem accepiſſe legitur Gen̄. 17. Si igitur abraam adhuc incircumciſusexiſtēs iuſtificatus eſt per fidem manifeſtuꝫ eſt ꝙ iuſticiafidei per quam gratis remittuntur peccata non eſt ſolumincircumciſione ſed etiā in prepucio id eſt in gentilitate.Lectio ſecunda.T ſignum accepit circūciſionis ſignaculuꝫ iuſticie fidei q̄ eſt in p̄puciovt ſit pater omnium credentiū perprepucium: ut reputetur et illis ad iuſticiāEt ſit pater circumciſionis non his tantū qͥſūt excircūciſione: ſꝫ ⁊ his q̄ ſectātur veſtigia

fidei que eſt in prepucio patris noſtri abrae̓Non enim per legem promiſſio abrae aut ſemini eius: vt heres eſſet mūdi. ſed per iuſticiam fidei Si enim qui ex lege heredes ſuntexinanita eſt fides. abolita eſt ꝓmiſſio. Lexenim iram operatur. Ubi enim non eſt lexnec preuaricatioOſtenſo ꝙ beatitudo remiſſionis peccatoruꝫ non ſolumeſt in circūciſione ſed etiam in preputio exēplo abrae quitempore prepucij eſt iuſtificatus. hic reſpondet cuidā obiectioni Poſſet em̄ aliquis dicere ſi abraam iuſtificatuseſt ante circūciſionē ergo ſine cauſa et fruſtra circūciſus ēAd hanc ergo obiectionem excludendam primo ꝓponit̉ꝙ circūciſio nō erat cauſa iuſticie ſed ſignū. ſcd̓o oſtenditꝗd ex hoc ſigno cōſequatur ibi. Vt ſit pater ⁊cͣ. tertio oſtēdit modū quo hoc cōſequatur ibi. Non his tm̄ ⁊cͣ. Circaprimum duo facit. primo proponit circūciſionem eſſe ſignum gen̄. 17. Circūcidetis carnem p̄pucij vr̄i vt ſit in ſignum federis inter me et vos. ſcd̓o oſtendit cuius rei ſitſignū dicens ꝙ ſit ſignaculum iuſticie fidei id eſt q̄ ē perfidem que qͥdem fides eſt in preplcio id eſt quā abraā habuit adhuc incircūciſus exiſtēs. ¶ Dicitur aūt ſignaculūdupl̓r. Uno mō quaſi expreſſum ſignū habens ſimilitudinem rei ſignate ẜm illud eze. 28. Tu ſignaculū ſil̓itudinis ⁊cͣ. Habet autē circūciſio expreſſam ſil̓itudinem cū fide abrae. primo qͥdem quantū ad reꝫ creditam. Crediditenim multiplicationeꝫ ſui ſeminis et cōgruent̓ accepit ſignū in mēbro generationis. ſcd̓o qͣntum ad effectuꝫ huiꝰfidei qui eſt remotio culpe̓ que ſignatur per remotionemſuꝑflue pellicule Alio modo ſignaculum dicitur ſignumaliquid occultans qd̓ reuelandū eſt. amicis ſicut patet deſigillo et ẜm hoc dicitur apo. 5. Dignus eſt agnus qͥ occiſus eſt accipere librū et aperire ſignacula eius. claudebat̉ergo ſub ſignaculo circūciſionis ſecretum incarnationisxp̄i ex ſemine abrahe. Conſequenter oſtendit quid cōſeqͣtur ex dictis. Cōſequitur enim ex hoc ꝙ abraam in prepucio iuſtificatus ꝑ fidem poſtea circūciſionē accepit vt ſitpater non ſolum circūciſorū ſed etiam credētium in prepucio et hoc eſt ꝙ dicit. Ut ſit pater id eſt ex predictis concōſequitur ꝙ abraā ſit pater omniū credentium ꝑ prepucium id eſt qͥ ſunt in ſtatu prepucij. Ul̓ abraam ſit paterꝑ prepuciū id eſt ꝑ id quod habuit in prepucio vt reputet̉et illis ad iuſticiam hoc ſcꝫ ꝙ credunt ſicut reputatumeſt abrae̓. Et de hac paternitateʳ dicitur mat. tertio. Potens eſt deus de lapidibus iſtis ⁊c̄. Et ſit pater circūciſionis id eſt circūciſorum qͥ ex eo originē ducūt. Vnde Io.8. Pater noſter abraam eſt. ¶ Deinde oſtendit per quēmodum ſit pater etiam incircuciſorum quia per imitationem. Et hoc eſt ꝙ dicit. Vt ſit inꝙͣ pater non his tantumqͥ ſunt in circūciſione id ē qͥ ſunt circūciſi ſed etiam his quiſectant̉ veſtigia fidei patris noſtri abra q̄ eſt in prepucioid eſt quā abraam habuit adhuc incircūciſus. Io. 8. Si filij abrae eſtis oꝑa eius facite. Et quia hic de circūciſioneſit mentio oportet circa ipſaꝫ tria conſiderare ſcꝫ quare ſitinſtituta. quam vim habuit. et quare ſit mutata. Cira primum conſiderandum ꝙ circūciſio ſicut et alie legis cerimonie eſt ꝓpter duo inſtituta. Primo quideꝫ ꝓpter cultum diuinū ad quem hoīes ſcd̓m huiuſmodi cerimonialia diſponebantur. Et ſcd̓m hoc circūciſio habet triplicē̓tinſtiutionis cauſam: quarum prima eſt ad ſignificanduꝫfidem et obedientientiaꝫ qua abraaꝫ ſe deo ſubiecit vt .ſ.illi qui circumciſionem acciperent abrae: traditam fidemet obedientiam ipſius obſeruarent. Dicit̉ enim heb̓. ii.Fide abraam circūciſus eſt et ideo facta eſt circūciſio in

iij