Ad Iomanos

ſpondet propoſite queſtiōi. Et duo facit. primo oſtenditꝙ abraā non hoc inuenerit ꝑ circūtiſionem et cetera legisopera ꝙ per eam iuſtificaret̉ ſed magis ꝑ fidem. ſcd̓o cōmendat fidem ipſius ibi Qui cōtra ſpē ⁊cͣ. Circa primūduo facit. primo oſtēdit propoſitū ratione accepta ex ꝑtediuine acceptationis. ſcd̓o ratiōe diuine ꝓmiſſionis ibi.Non enim ꝑ legem ⁊cͣ. Circa primum duo facit. primo ꝑquandā cōditionaleꝫ. ſcd̓o ꝓbat deſtructionē cōſequētisibi. Quid enim dicit ſcriptura ⁊c̄. tertio ꝓbat ipſam conditionalem ibi. Sicut et dauid ⁊cͣ. Circa primum intēditapl̓us ſic argumentari. Si abraam iuſtificatus eſſet ex operibus legis nō haberet gloriam apud deum. ergo nō ēex operibꝰ iuſtificatꝰ. Proponit ergo cōditionalē dicēsQueſitum eſt quid abraam inuenit ſcd̓m carnalem circūciſionem. Et manifeſtum eſt ꝙ hoc nō inuenit vt iuſtificatus ſit ex oꝑbus legis ita ſcꝫ ꝙ eius iuſticia in oꝑibuslegis cōſiſtat. Habet quidem gloriam ſcꝫ apud hoīes quiexteriora facta vident ſed nō apud deū qui videt in occulto. ẜm illud 1. reg. 16. Deus aūt intuetur cor. 1. corin. 3.Nemo veſtrū glorietur in hoībus ⁊cͣ Unde cōtra quoſdādicitur. Ioh̓. 12. Dilexerunt magis gloriam hominū ꝙͣdei. Sed cōtra hoc poteſt obijci qꝛ ex cōſuetudine oꝑumexteriorū generatur interior habitus ẜm quē etiaꝫ cor hominis bene diſponitur vt ſit ꝓmptum ad bene oꝑandumet in bonis oꝑibus delectet̉ ſicut philoſophꝰ docet ī ſcd̓oethi. Sed dicēdū eſt ꝙ hoc habet locū in iuſticia hūana ꝑquam ſcꝫ homo ordinatur ad bonū humanū Huius enimiuſtitie habitus ꝑ opera humana poteſt acqͥri. ſed iuſticiaque habet gloriam apud deum ordinatur ad bonū diuinitatis ſcꝫ future glorie que facultatē humanā excedit. ſcd̓ꝫillud. 1. cor. 2. In cor hoīs non aſcēdit q̄ preparauit deusdiligentibus ſe. Et ideo oꝑa hoīs non ſunt ꝓportionataad huius iuſticie habitū cauſandū. ſed oportet prius iuſtificari interius cor hominis a deo vt opera faciat ꝓporcionata diuine glorie. ¶ Deinde cuꝫ dicit. Quid enim ⁊cͣ.deſtruit conſequēs qd̓ fuit negatiuū. ꝓbando affirmationem oppſitam ſcꝫ ꝙ abraam habebat gloriā apud deum.Et hoc ꝓbat ꝑ auctoritatē ſcripture quā primo apl̓us ponit. ſcd̓o exponit ibi. Ei aūt ⁊cͣ. Dicit ergo primo. Dicoabraā ſic iuſtificatū eſſe ꝙ habet gloriaꝫ apud deū. Quidenim ſcriptura dicit. gen. 15. Credidit abraam deo ꝓmittenti ſibi ſeminis multiplicationē. Ecc. 2. Crede deo etrecuperabit te. Et reputatū eſt illi ſcꝫ a deo ad iuſticiam.1. Mach. 2. Abraam in temptatione inuētus eſt fidelisEt ſic patet ꝙ apud deuꝫ a quo eſt ei reputatū ad iuſticiāꝙ credidit gloriam habet. Eſt autē cōſiderandū ꝙ iuſtitiam quam deus reputat ſcriptam expreſſit nō in aliquo exteriori oꝑe ſed in interiori fide cordis quā ſolus deus intuetur. Cum aūt dicatur triplex eſſe actꝰ fidei ſcꝫ crederedeū deo ⁊ in deū. poſuit hunc actum qͥ eſt credere deo qͦeſt ꝓprius actus fidei eius ſpeciem demōſtrans. Naꝫ credere in deū demōſtrat ordinem fidei ad finē qui eſt ꝑ caritateꝫ credendo in deum ire: qd̓ caritas facit Et ſic ſequit̉ſpeciē fidei. Credere aūt deum demonſtrat fid ei materiāſcd̓m ꝙ eſt virtus theologica habens deum pro obiecto.Et ideo hic actus nondum attingit ad ſpeciem fidei quiaſi aliquis credat deun eſſe per aliquas rationes humanaset naturalia ſigna nondū dicitur fidem habere de qua loquimur ſed ſoluꝫ quādo ex hac ratione credit qd̓ eſt a deodictum. quod deſignatur per hoc ꝙ dicitur credere depet ex hoc fides ſpecificatur ſicut et quilibet cognoſcitiuꝰhabitus ſpeciem habet ex ratione per quam aſſentit in aliquid. Alia enim ratione inclinatur ad aſſentiendum habens habitum ſcientie ſcꝫ per demonſtrationē et alia ration habēs habitum oppinionis ſcꝫ per ſilogiſmum dyaleticum. ¶ Deinde cū dicit. Ei autem qui operatur ⁊c. ex

ponit predictam auctoritatem qͣntū ad hoc ꝙ dicit reputatū eſt illi ad iuſticiam. et tāgitur in glo. duplex horumverborum expoſitio. Prima eſt ẜm ꝙ referūtur ad finalēmercedem de qͣ primo on̄ditur qualiter ſe habeat ad oꝑaſcd̓o qualiter ad fideꝫ ibi. Ei vero qui nō ⁊cͣ. Dicit ergoprimo ꝙ ei qͥ oꝑatur ſcꝫ oꝑa iuſticie merces eterne retributionis (de qua dicit̉. yſa. 4. Ecce merces eius cuꝫ eonon reputatur ſcd̓m gratiam tantū ſed ſcd̓m debitum. ſecundū illud math̓. 20. Nōne ex denario cōueniſti mecū?Sed contra eſt qd̓ dicitur infra ſexto. Gr̄a dei vita eternaEt infra octauo Nō ſunt condigne paſſiones huius temporis ad futuram gloriam. Sic igitur illa retributio nōſit ſcd̓m debitūm ſed ẜm gratiam. Sed dicendū eſt ꝙ opera hūana poſſunt conſiderari dupliciter Uno modo ſcd̓mſubſtātiam operū. et ſic non habent aliqͥd cōdignū vt eismerces eterne glorie reddatur. Alio modo poſſunt conſiderari ſcd̓m ſuū principiū ꝓut ſcꝫ ex impulſu dei agunturẜm propoſitum dei predſtinantis et ſecundū hoc eis debetur merces predicta ſecundum debitum qꝛ vt infra octauo dicitur Qui ſpiritu dei agūtur hi ſunt filij dei. ſi aūtfilij et heredes. ¶ Deinde cū dicit. Ei vero ⁊cͣ. oſtendit qͣliter ſe habeat merces eterna ad fidem dicens. ei vero qͥnon operatur ſcꝫ exteriora opera puta qꝛ non habet tempus operandi ſicut patet in baptizato ſtatim mortuo credenti in euꝫ qui iuſtificat īpium ſcꝫ in deum de quo dicit̉infra octauo Deus qui iuſtificat. reputabitur fides eiusſcꝫ ſola ſine exterioribus operibus ad iuſticiam id eſt vtper eam iuſtus dicatur et iuſticie premium accipiat. ſicut ſi opera iuſticie feciſſet ſcd̓ꝫ illd̓ infra decīo Corde creditur ad iuſticiam et hoc ſcd̓m ꝓpoſitum gratie dei id eſtſecundū ꝙ deus ꝓponit ex gratia ſua hoīes ſaluare. infra octauo. His qͥ ẜm ꝓpoſitum vocati ſunt ſancti. ephe.i. Qui operat oīa ẜm cōſiliū volūtatꝭ ſue. Alia expoſitioeſt vt hoc referatur ad hominis iuſtificatiōeꝫ. Dicit ergoEi autem qui operatur id eſt ſi aliquis ꝑ opera iuſtificet̉ip̄a iuſticia imputaretur quaſi merces non ſecūdum gr̄aꝫſed ẜm debitū infra vndecīo Si autem gratia iam non exoperibus alioquin gr̄a iaꝫ non eſt gratia. Ei vero qui nōoperatur vt ſcꝫ per ſua opera iuſtificetur. credenti autemin eum qui iuſtificat īpiū cōputabit̉ hec eius fides ad iuſtitiam ẜm ꝓpoſitum gr̄e dei. non quidem ita ꝙ per fidēiuſtitiam mereatur ſed qꝛ ipſum credere eſt primus actusiuſticie quam deus in eo operatur. ex hoc enim ꝙ creditinⁱ deum iuſtificantem iuſtificationi eius ſubijcit ſe ⁊ ſic recipit effectum. Et hec exſpoſitio eſt litteralis et ẜm intētionē apl̓i qui facit vim in hoc ꝙ in gen̄. 15. dictū ē Reputatū eſt illi ad iuſticiam qd̓ cōſueuit dici. qn̄ id qd̓ minus eſt ex parte alicuius r̄putatur ei gratis ac ſi totum feciſſet. Et ideo apl̓us dicit ꝙ hec reputatio locū non haberet ſi iuſticia eſſet ex operibus ſed ſolū habet locum ſcd̓mꝙ eſt ex fide. ¶ Deinde cū dicit. Sicut et dauid ⁊cͣ probat cōditionalem premiſſam ex auctoritate psͣ. Cuiꝰ primo premittit ſenſum. ſcd̓o ponit verba eius ibi. Beati qͦrum ⁊c̄. tertio excludit falſum intellectū ibi. Beatitudo⁊c̄. Dicit ergo. Sicut et dauid dicit id ē aſſerit beatitudinem hoīs eſſe illius ſcꝫ cui deus fert id ē dat iuſticiā. Accepto .i. gratis ſine oꝑibus precedentibus. titūꝫ. Nō ent̓ex oꝑibus iuſticie q̄fecimus nos. Beatitudo aūt hoīs eſta deo ẜm illud. psͣ: Beatus vir cuiꝰ ē dn̄s deus eiꝰ. Sicigitur maīfeſtū ē illū habere gloriā apud deūqͥ nō ex oꝑibus legis iuſtificat̉ vt dictū eſt. ¶ Deinde cū dicit. Beati quorum ⁊cͣ. ponit verba dauid predictam ſententiamcontinētia. dicit eos eſſe beatos quorū remittuntur peccata. et ſic patet ꝙ nō habuerunt prius bona oꝑa ex qͥbusiuſticiam ſeu beatitudinē cōſequerentur. Eſt autē triplexpeccatum. ſcꝫ originale. actuale et mortale. et actuale et