III. Ca.

ꝓpter duo enim ſcriptura om̄es de iuſtitia arguit. Prīoquidē ad reprimēdū eoꝝ iactātiam qua ſe iuſtos arbitrabant̉ ẜm illd̓ luc. 18. Ieiuno bis in ſabbato Et quātuꝫ adhoc dicit vt omne os obſtruat̉ qd̓ ſcꝫ ſibi iuſticiā preſumptuoſe aſſcribebat. p̄ſ. Obſtructū eſt os loquentiuꝫ iniquai. reg. 2. Nolite multiplicare loqui ſublimia gloriantes.ſcd̓o vt ſuam culpā recognoſcēt es ſe deo ſubijciant ſicutinfirmus medico Unde ſubdit. Et ſubditꝰ fiat oīs mūdꝰdeo id eſt non ſolū gentilis ſed etiā iudeus culpā ſuaꝫ recognoſcētes. p̄ſ. None deo ſubiecta erit aīa mea? ¶ Deind̓ cū dicit qm̄ ex oꝑibus legiſ aſſignat rationē p̄miſſoꝝverboꝝ. Et primo ponit rationē. ſcd̓o manifeſtat eaꝫ ibiꝑ legem ⁊cͣ. Dicit ergo primo ideo nō eſt iuſtꝰ qͥſꝙͣ quoniā omnis caro id eſt oīs homo nō iuſtificat̉ coram illo. i.ẜm eius iudiciuꝫ ex operibus legis qꝛ vt dicit̉. gal̓. 2. Siex lege eſt iuſticia xp̄s gratis mortuus eſt Et ad titum 3.Non ex oꝑibus iuſticie que fecimus nos ſꝫ ẜm ſuā miſericordiā ſaluos nos fecit. Eſt aūt duplex opꝰ legis. quoddā quidē eſt ꝓpriū legis moſaice ſicut obſeruatio cerimonialium preceptoꝝ. quo ddā eſt opus legis nature qͥa ꝑtinet ad legē naturalem ſicut non occidas nō furtū facias.Quidaꝫ ergo hoc in̄telligūt dictum eſſe de primis legisoperibꝰ ſcilicet ꝙ cerimonialia gratiā non cōferebāt perquam honmines iuſtificant̉. nō tamē iſta videt̉ eſſe intentio apl̓i qd̓ patet ex hoc ꝙ ſtatim ſubdit. Per legem eniꝫcognitio peccati. Manifeſtū eſt autē ꝙ peccata cognoſcūtur ꝑ prohibitionem moraliū preceptoꝝ. et ita apoſtolusintendit ꝙ ex oībus operibꝰ legis etiam que ꝑ preceptamoralia mādant̉ nō iuſtificat̉ homo. ita ꝙ ex operibus ineo cauſetur iuſticia quia vt dicit̉ infra xi. Si enim gr̄a iānō ex operibꝰ. ¶ Deinde cuꝫ dicit per legē probat qd̓ dixerat ſcilicet ꝙ opera legis nō iuſtificent. lex enim daturvt homo cognoſcat quid debeat agere qͥd vitare p̄ſ. Nonfecit taliter omni nationi et iudicia ſua non manifeſtauiteis. ꝓuer. 6. Mādatuꝫ lucerna eſt et lex lux et via vite.Ex hoc aūt ꝙ homo cognoſcit peccatū quod vitare debettanquā ꝓhibitū non ſtatim ſequit̉ ꝙ illud vitet quod ꝑtinet ad rationē iuſticie qꝛ concupiſcētia ſubuertit iudiciūrationis in ꝑticulari oꝑabili. Et ideo lex nō ſufficit ad iuſtificandum ſed eſt nececeſſarium aliud remedium ꝑͤ qd̓concupiſcentia reprimatur.Lectio tertia.Unc autē ſine lege iuſticia dei manifeſtata ē teſtificata a lege ⁊ ꝓphetꝭIuſticia aūt dei per fidē ieſu xp̄i: inomnes et ſuꝑ oēs qͥ credūt in eū Non em̄ eſtdiſtinctio. Omnes enim peccauerūt: et egētgloria dei. Iuſtificati gratis ꝑ gratiam ip̄iꝰper redēptionē q̄ eſt in xp̄o ieſu. quē ꝓpoſuit deus ꝓpiciatorē ꝑ fidem in ſāguine ipſius ad oſtenſioneꝫ iuſticie ſue ꝓpter remiſſionē p̄cedētiū delictorū in ſuſtētatione deiad oſtenſionem iuſticie eius in hoc temporevt ſit ip̄e iuſtus ⁊ iuſtificās eum qͥ ex fide eſtieſu chriſti.Poſtꝙͣ apl̓us on̄dit iudeos ⁊ gentiles eqͣles eſſe quātuꝫad ſtatū culpe precedētis. hic on̄dit eos eqͣles quantū adſtatū gr̄e ſubſequētꝭ. Et circa hoc tria facit. primo on̄ditꝓpoſitū. ſcd̓o oſtēdit quoddā qd̓ ſuppoſuerat ibi. An iudeoꝝ deꝰ tantū tertio reſpōdet obiectiōi ibi legem ergooeſtruimus. Circa primū tris facit primo proponit qd̓ intēdit. ſcd̓o manifeſtat ꝓpoſitum ibi. Nō ē diſtinctio. ter-

cio infert cōcluſionē intentam ibi. Ubi eſt ergo gloriatiotua? Circa primum tria facit. primo ꝓponit habitudineꝫiuſticie ad legē. ſcd̓o aſſignat cauſā iuſticie ibi. Iuſticiaaūt dei. tertio aſſignat huiuſmōi iuſticie coītatē ibi. Inoēs ⁊c̄. Ponit aūt primo duplicē cōparationē ſeu habitudinē iuſticie ad legē. primo qͥdē qꝛ nō ē ex lege cauſataEt hoc eſt ꝙ dicit dictū eſt ꝙ olim ꝑ oꝑa legis nō poterat eſſe iuſticia dei vel qꝛ ipſe iuſtus eſt adīplens ꝓmiſſade iuſtificatione hoīm. infra 15. Dico em̄ xp̄m miniſtrumfuiſſe circūciſionis ꝓpter veritatē dei Uel potius iuſticiadei qͣ aliqͥs iuſtificatur a deo de qua dicit̉ infra. 10. Iguorantes dei iuſticiam Hec inꝙͣ dei iuſticia nūc id eſt tēporegr̄e manifeſtata eſt tuꝫ ꝑ xp̄i doctrinā tū ꝑ eiꝰ miracula.tū etiam ꝑ facti euidetiam inqͣntū euidens eſt multos eſſe diuinitiis iuſtificatos. Et hoc ſine lege ſcꝫ cauſante iuſticiaꝫ. Gall̓. 5. Euacuati eſtis a xp̄o. q̄ in lege iuſtificamini a gr̄a excidiſtis. yſa. 56. Prope eſt ſalꝰ mea vt veniatet iuſticia mea vt reuelet̉. Et ne aliqͥs credat hāc iuſticiālegi eſſe ꝯtrariā. ſcd̓o ponit aliā habitudinē iuſticie ad legem cū dicit. Teſtificata a lege et ꝓph̓is. Lex qͥdem xp̄iiuſticiā teſtificata ꝓnūciādo ⁊ p̄figurādo. Io. 5. Si crederetis moyſi. forſitā ⁊ mihi crederetꝭ de me em̄ ille ſcripſitet etiaꝫ ꝑ effectū qꝛ cū ip̄e iuſtificare nō poterat teſtīoniūꝑhibebat aliūde q̄rēdā eſſe iuſticiā. Prophete aūt teſtificati ſunt eaꝫ p̄nūciando. Act. 11. Huic oēs ꝓphete teſtimoniū ꝑhibent. ¶ Cōſequēter aūt aſſignat cauſam huiꝰiuſticie et dicit iuſticiam autem dei eſt ꝑ fidem ieſu xp̄i. i.quā ip̄e tradidit Ie. 12. Aſpicientes in auctorem fidei ⁊cͣUel etiaꝫ que de ip̄o habet infra i0. Quia ſi cōfitearis īore tuo dn̄m ieſum et in corde tuo credideris ꝙ deus illūſuſcitauit a mortuis ſaluus eris. Dicitur aūt iuſticia deieſſe per fidem ieſu xp̄i nō vt qͣſi per fidem mereamur iuſtificari quaſi ip̄a fides ex nobis exiſtat ⁊ ꝑ eā mereamurdei iuſticiā ſicut pelagiani dixerūt. ſed quia in ip̄a iuſtificatione qua iuſtificamur a deo primus motus mentis indeū eſt per fidem. Accedentem enim ad deū oportet credere vt dicitur heb̓. xj. Unde et ipſa fides quaſi prima ꝑsiuſticie eſt nobis a deo ephe. 2. Gr̄a eſtis ſaluati ꝑfidem⁊cͣ. Hec aūt fides ex qua eſt iuſticia nō eſt fides informisde qua dicit̉ i. Iac. 2. Fides ſine operibus mortua eſt. ſꝫeſt fides per caritatem formata de qua dicitur gal̓. 5. Nāin xp̄o ieſu neqꝫ circūci ſio aliquid valet ſine fide. per quāin nobis habitat xp̄us. ephe. 3. Habitare xp̄m ꝑ fideꝫ incordibus veſtris qd̓ ſine caritate nō fit. i. Io. 4. Qui manet in caritate in deo manet et deꝰ in eo. Hec ē etiā fidesde qͣ dicit̉ act. 15. Fide purificās corda eoꝝ. q̄ qͥdē purificatio nō ſit ſine caritate ꝓue. 10. Uniuerſa delicta oꝑit caritas Et ne aliqͥs diceret per hanc fidē ſolos iud̓os iuſtificari. tercio oſtēdit cōmūitatē huiꝰ iuſticie cū ſubdit ī oēsqꝛ. ſcꝫ iſta iuſticia eſt in corde nō carnalibꝰ obẜuantijs deqͥbus dicit̉ heb̓. 9. Ꝙ carnales obẜuantie erāt ad iuſtificationē carnis vſqꝫ ad tēpus correctiōis impoſite Et ſuꝑomnes. qͥa videlicꝫ facultatē hūanā ac merita excedit. 2.coꝝ. 3. Non ꝙ ſufficiētes ſimꝰ cogitare. Addit aūt qͥ credunt in eum qd̓ pertinet ad fidem formatā per quam homo iuſtificatur vt dictū eſt. ¶ Deinde cū dicit. Nō ē em̄diſtinctio: manifeſtat quod dixerat et primo qͣntum ad cōmunitatē iuſtitie. ſcd̓o quantū ad cauſ eā iꝰ ibi Iuſtificati gratis. tertio quātū ad manifeſtationē ipſiꝰ ibi Ad oſtēſionē. Dicit gͦ prīo dictū ē iuſtificatio dei ē ī oēs ⁊ ſuperomnes qͥ credūt in xp̄m. Nō em̄ ē quātū ad hoc diſtinctiointer iudeū et gentilē. col̓. 3. In xp̄o ieſu nō eſt gētilis etiudeus ſcꝫ diſtinctionem aliquā habēs qͣſi iudeus nō indigeat iuſtificari a deo ſicut gentilis. omnes eniꝫ peccauerunt ſicut ſupra oſtenſum eſt yſa. 53 Omnes nos quaſioues errauimus. et per hoc egent gloria dei id eſt iuſtifia

C