III. Ca.

dum id eſt quomodo cōueniet ꝙ ipſe ſit vl̓is ⁊ ſupremusmundi iudex. Oportet enim quod eſt primuꝫ ⁊ ſupremūin quolibet genere eſſe infallibile ſicut primum mouenseſt immutabile. Und̓ in p̄ſ. dicitur. Iudicabit orbem terre in equitate. Et ſimile argumentum ponitur Iob. 34.vbi dicitur. Uere deus nō condemnat fruſtra. nec omnipotens ſubuertit iudiciū quem conſtituit alium ſuper terram ⁊cͣ. ſcilicet quia ſi ipſe nō iuſte iudicaret opporteretdicere alium eſſe iudicem mundi. ¶ Deinde cum dicit.Si enim veritas oſtendit idem per humanum iudicium.Et circa hoc etiā tria facit. primo proponit falſum intellectum predictorum verborum. ſecūdo ponit inconueniēsquod ſequitur ibi. Quid adhuc. tertio oſtendit illud eſſeinconueniēs ibi. Quoruꝫ damnatio. Exprimit autē falſum ſenſum ſecūdum illam comparationem que eſt diuine veritatis ad humanum mendacium cum dicit. Si em̄in meo mendatio id eſt propter meum mendacium veritas dei manifeſta ſcilicet habundauit in gloria ipſius itaꝙ mendacium hoīs directe pertineat ad augmentū glorie. contra id quod dicitur Iob. 13. Nunquid deus indiget veſtro mendacio. Subdit autem conſequenter duoinconuenientia que ſequuntur. quorum vnum eſt ꝙ homo non deberet reputari peccator propter mendaciumex quo in dei gloriā directe ordinat̉. Et hoc eſt qd̓ dicit.Quid adhuc .i. cur etiā nūc ⁊ ego iudicor .ſ. ab homībustanꝙͣ peccator ꝓ mendatio. Gap. 17. Cum ſit timida nequicia data eſt in oīm ꝯdempnatione qꝛ .ſ. peccatores aboībus iudicio ꝯdēnantur. Aliud aūt incōueniens eſt ꝙlocū habeat verbū falſuꝫ qd̓ apoſtolis imponebat̉ qꝛ eniꝫp̄dicabāt ꝙ ꝑ habundantiā gr̄e xp̄i ſoluebatur habundātia peccatoꝝ ſcd̓m illud īfra. 5. Ubi habūdauit delictū ſuperhabūdauit ⁊ gr̄a blaſfemabāt apl̓os quaſi dicerent ꝙhoīes deberēt facere mala vt ꝯſequerētur bona qd̓ ſequeretur ſi mendaciū hoīs directe cōmendaret dei gratiaꝫ etveritatē hoc eſt qd̓ dicit nos facimus mala peccādo .ſ. etmendaciū docēdo vt veniāt bona .ſ. vt dei veritas ⁊ iuſticia cōmendet̉ ſicut blaſfem̄mur .i. ſicut quidā blaſfemando nob̓ imponūt īfra cor. 4. Blaſfemamur ⁊ obſecramꝰ⁊ ſicut quidā aūt nos dicere verba noſtra deprauādo. 2.pe. vltīo. Que indocti ⁊ inſtabiles deprauāt. hec aūt excludit ſubdens quoꝝ cōdempnatio iuſta eſt .i. eoꝝ qui faciunt mala vt veniāt bona. ſicut enim nō eſt verū ſilogizādum ex falſis ita nō eſt ꝑueniendū ad bonū finem ꝑ malaIe. 12. Bene eſt oībus qui preuaricātur ⁊ inique aguntqd̓ dicit̉ ex ꝑſona impioꝝ vel Quoꝝ .ſ. hec nobis falſeimponentiū dāpnatio iuſta eſt. iuſte em̄ cōdempnant̉ peruerſores ſacre doctrine. Apōc. vlti. Si quis appoſueritad hec apponet deus plagas ſcriptas in libro iſto.Lectio ſecūdaUid igitur? precellimꝰ eos Nequaqͦꝫ. Cauſati enim ſumus iudeos etgrecos omnes ſub peccato eſſe. ſicutſcriptum eſt. Quia nō eſt iuſtus quiſqͣꝫ. nōeſt intelligens. nō eſt requirens deum. Omnes declinauerunt ſimul inutiles facti ſuntnō eſt qui faciat bonum nō eſt vſqꝫ ad vnuꝫSepulcrum patens eſt guttur eorum. linguis ſuis doloſe agebant. venenum aſpidumſub labiis eorum. Quorum os maledictione et amaritudine plenum eſt veloces pedes eorum ad effundenduꝫ ſanguineꝫ. Cōtricio ⁊ infelicitas in viis eorum. et viam pa

cis nō cognouerunt. nō eſt timor dei ante oculos eorum. Scimus aūt quoniā quecunqꝫlex loquitur hiis qui in lege ſunt loquitur.Ut om̄e os obſtruatur. et ſubditus fiat omnis mūdus deo. quia ex operibus legis nōiuſtificabitur omnis caro coram illo. per legē enim cognitio peccati.¶ Poſtꝙͣ apl̓us oſtendit p̄rogatiuā iudeoꝝ ſupra gentiles ꝙͣtum ad diuina bn̄ficia hic excludit eoꝝ inanem gloriam qua ſe gētibus ad fidem ꝯuerſis p̄ferebāt et primoꝓponit qd̓ intendit. ſcd̓o ꝓbat ꝓpoſitum ibi. Cauſati eīꝫſumus. Dicit ergo pͥmo ita dictū eſt quid āplius eſt iud̓oPrimū quideꝫ qꝛ tradita ſūt illis eloquia dei. Quid igitur dicemꝰ nos iudei ad fidē ꝯuerſi nūquid p̄cellimꝰ eosſcilicet gētiles ad fidē ꝯuerſos de quo erat inter eos contencio. Lucͣ. 22. Facta eſt cōtencio inter diſcipulos ieſuquis eſſet maior. Et reſpōdens ſubdit nequaquā ſed hocvidetur ꝯtra p̄miſſa in quibus dictū eſt multū per omneꝫmoduꝫ ampliꝰ eſt iudeo Sed ad hoc rn̄detur in gloͣ. ꝙ illud fuit dictū quantū ad eſſe qd̓ habebāt iudei tēpore legis hoc aūt nūc dicit apl̓us ẜm ſtatū gr̄e quia vt dicitur.colo. 3. In xp̄o nō eſt gentilis ⁊ iudeus circūciſio ⁊ p̄pucium qꝛ .ſ. nō faciūt differentiā ꝙͣtum ad ſtatū gratie ſedhec rn̄ſio nō videtur eſſe omnino ẜm intentionē apl̓i. qꝛinfra on̄det ꝙ etiā dum ſub lege erāt peccatis ſubiacebātſicut ⁊ gētiles vl̓ amplius eze. 5. Iſta eſt ihrl̓m in mediogentiū poſui eam ⁊ in circuitu eius terras ⁊ cōtempſit iudicia mea vt magis eſſet impia ꝙͣ gētes. ſic igitur dicēdūeſt qd̓ ſupra on̄dit prerogatiuā diuinoꝝ beneficioꝝ vndenō dixit ꝙ iudeus eſſet excellētior ⁊ ꝙ aliquid eſſet iudeis amplius donatū. hic aūt excludit excellentiā ꝑſonarūqꝛ ill iqui dīna beneficia acceperūt nō ſūt illis debite vſi.¶ Deīde cū dicit cauſati em̄ ſumus on̄dit ꝓpoſitum ⁊ pͥmo ꝙ iudei nō excedūt gētiles ꝙͣtū ad ſtatu peccati. ſcd̓oꝙ nō excedunt ꝙͣtum ad ſtatū iuſticie. ibi nūc aūt ſine lege. primuꝫ on̄dit dupliciter. Primo quidem ex hijs queſupra dicta ſunt. ſcd̓o per auctoritatē ibi Sicut ſcriptuꝫ ēDicit ergo cauſati enim ſumus .i. cauſando rationibꝰ on̄dimus iudeos atqꝫ grecos id eſt gētiles omnes ſub peccato eſſe. Yſa. 1. A planta pedis vſqꝫ ad verticē nō eſt ⁊cͣoſtendit em̄ pͥmo ꝙ gētiles veritatem dei cognitaꝫ in impietate ⁊ in iniuſticia detinebāt. ſcd̓o ꝙ iudei lege ſuſcepta ꝑ preuaricationē legis deum inhonorabant. ¶ Deinde cum dicit ſicut ſcriptum eſt oſtendit ꝓpoſitum ꝑ aucͣtoritatē pſalmiſte ⁊ primo inducit auctoritatem. ſcd̓o manifeſtat eam ibi. ſcimus aūt. Circa primū duo facit. pͥmoponit peccata omiſſionis. ſcd̓o peccata cōmiſſionis ibi ſepulcruꝫ patēs. peccata aūt omiſſionis tangit dupliciterprimo quidē remouendo principia bonoꝝ operum. ſcd̓oremouēdo ipſa bona opera ibi omnes declinauerūt. Sūtaūt tria bonoꝝ operū prīcipia quoꝝ vnū pertinet ad ip̄aꝫoperisⁱ rectitudinem ⁊ hoc eſt iuſtitia quā excludit dicēsſicut ſcriptū eſt ſcilicꝫ in p̄ſ. quia nō eſt iuſtꝰ quiſꝙͣ. Mich̓7. Et perijt ſāctus de terra ⁊ rectus in hominibus nō eſtquod quidē dupliciter poteſt intelligi. Uno modo ꝙ intelligatur nullus eſt iuſtus in ſe ex ſeipſo ſed ex ſe quilibet eſt peccator ex ſolo aūt deo habet iuſtitiam. exo. 34.Dominator dn̄e deus miſericors ⁊ clemens qui aufers īiquitatem atqꝫ peccata ⁊c̄. nullus apud te per ſe innocēseſt. Alio modo ꝙ nullus eſt quātum ad omnia iuſtꝰ. quīaliquod peccatuꝫ habeat ſcd̓m illud. ꝓuer. xx. Quis poteſt dicere mūdum eſt cor meum. eccle. 7. Non eſt homoiuſtus in terra qͥ faciat bonū ⁊ nō peccet. t̓tio etiā pōt ītꝭligi vt referat̉ ad ppl̓m maloꝝ int̓ quos nullꝰ eſt iuſtug

anū