AdRomanos

ſcriptū ē. t̓tio excludit falſū ſenſū autoris ibi. Si aūt iniqͦtas. rō aūt ſumit̉ ex hoc ꝙ deꝰ ẜꝫ ſe verax ē. Ie. 10. Dn̄saūt deꝰ verax eſt pͥma. Io. 5. Hic eſt verꝰ deꝰ ⁊ vita et̓na⁊ tn̄ oīs hō eſt medax pͥſ. Ego dixi in exceſſu meo oīs hōmendax. Vnde patet ꝙ mendatiū homīs ſiue infidelitasveritati nō adherens dei veritatem ſiue fidē nō euacuat.Ad horum euidentiam ſciendum eſt ꝙ veritas importatadequationem rei ad intellectum. Aliter autē adequāt̉res ad intellectū noſtruꝫ. aliter ad intellectum diuinum.Noſter enim intellectus cognitionem accipit a rebus. etideo cauſa ⁊ mēſura veritatis ipſius eſt eſſe rei. ex eo em̄ꝙ res eſt vel nō eſt oratio dicit̉ vel vera vel falſa ſecūduꝫph̓m. Und̓ intellectus noſter poteſt eſſe verus vel falſusinquātum poteſt adequari vel nō adequari. Quod autēpoteſt eſſe ⁊ nō eſſe indiget alio agente ad hoc ꝙ ſit ſinequo remanet nō ens. ſicut enim aer ſine illumināte remanet tenebroſus ita ⁊ intellectus noſter niſi a prima veritate illuminetur de ſe in mendacio remanet. Vnde quātuꝫeſt de ſe omnis homo eſt mēdax ſcd̓m intellectum ſed ſolū eſt verus inquātū veritatē diuinā ꝑticipat p̄ſ. Emittelucē tuā ⁊ veritatē tuā. Intellectꝰ autē diuinus eſt cauſa⁊ menſura rerum ⁊ propter hoc ſcd̓m ſeipſum eſt indeficienter verax ⁊ vnaqueque res eſt vera inquantū eī conformatur. Similit̓ ſcd̓m ꝙ accipitur veritas ex parte rei homo de ſe nō habet veritatem quia natura ſua vertibilis ēin nihilum. Sed ſolum natura diuina que nec eſt ex nihilo nec vertibilis in nihilum de ſe veritatem habet. ¶ Deinde cum dicit. Sicut ſcriptum eſt probat ideꝫ per auctoritateꝫ pſalmi quiti in quo ſic legitur. tU iuſtificeris in fmonibus tuis ⁊ vincas cum iudicaris. Quod qualit̓ adpropoſitum faciat videri poteſt ſi precedentia pſalmi conſiderentur. p̄mittitur enin tibi ſoli peccaui ⁊ tunc ſequit̉.vt iuſtificeris in ſermonibus tuis ⁊ vincas cum iudicarꝭPromiſerat enim deus per nathan ꝓphetaꝫ dauid ꝙ eius regnuꝫ ineternū ſtabiliret in ſemine ſuo vt habetur ſecundi. regū. 7. Poſtra vero cum in graue peccatum incideret adulterij ſcilicꝫ ⁊ homicidij. Vt legitur ſecundi.ꝝ. xi. ꝓpter huiuſmodi peccatum dicebatur a quibuſdaꝫꝙ deus non eſſet ei promiſſionē obſeruaturus. Intentioergo pſalmiſte eſt duo dicere. primo quideꝫ ꝙ ꝓpter peccatum eius nō mutatur iuſtitia dei ad quaꝫ pertinet vt ſuos ſermones impleret. Et ꝙͣtum ad hoc dicit vt iuſtificeris in ſermonibus tuis id eſt vt ex hoc appareas in ẜmonibus tuis iuſtus quia ꝓpter mea peccata eos non preteris. ꝓuer. 8. Recti ſunt omnes ſermones mei. p̄ſ. Fid̓lis dn̄s in omnibus verbis ſuis. ſcd̓o ꝙ diuina promiſſioimitetur humanum iudicium ⁊ hoc eſt ꝙ dīc vincas ſcilicet ꝓmiſſionem tuā ſeruando cum iudicaris .ſ. ab hominibus ꝙ eam propter mea peccata nō ſis impleturus. Infra duodecimo. Noli vinci a malo ſed vince in bono malum. Hoc dicitur homini qd̓ multomagis competit deo.Eſt aūt conſiderandum ꝙ promiſſio facta dauid a deo erat implenda de xp̄i incarnatione Unde pertinebat ad ꝓphetiam predeſtinationis ſcd̓m quam aliquid promittit̉quaſi omībus modis implenduꝫ quod vero promittiturvel pronūciatur ſecūdum prophetiā cōminationis nō predicitur quaſi omībus modis implendū ſed ſecūduꝫ ꝙ exigunt humana merita que poſſunt mutari. Et ideo ſi nonfactum fuiſſet qd̓ promiſſum eſt dauid preiudicaret diuine iuſticie. Si vero nō fiat quod promittitur ꝑ ꝓphetiaꝫcomminatioīs nō preiudicat diuine iuſticie. ſed deſignatmutationem meritoꝝ humanorum. Unde dicit. Ier. 18.Repente loquar aduerſus gentem ⁊ aduerſus regnum.vt eradicem ⁊ deſtruam ⁊ diſperdam ⁊ diſſipem ſi egeritpenitentiā gens illa ⁊cͣ. pnīam agaꝫ ⁊ ego ſuper malo ⁊cͣSic ergo patet ſcd̓m hunc ſenſum ꝙ peccatuꝫ homīs di-

uinam fidelitatem nō excludit. Ponuntur aūt ⁊ alij ſenſus auctoritatis huiuſmodi in gloſa qui nō ita pertinentad intentionem apl̓i quoruꝫ primus eſt vt hec verba quehic ponuntur cōtinuentur cum hijs que ante pſalmiſta p̄miſerat. Amplius laua me ab iniquitate mea ad hoc ſcilicet vt iuſtificeris id eſt iuſtus appareas in ſermonibus tuis in quibus veniam peccatoribus promiſiſti nō ſolum.eze. 18. Ꝙꝛ hec verba pſalmi prius fuerunt dicta ſed etiam leuit̉. 26. Orabūt pro impietatibꝰ ſuis ⁊ recordaborfederis mei. Et deūt. xxx. Si ductus peītudine cordis reuerſus fueris ad deum reducet te dn̄s deus tuus ⁊ mi ſerebitur tibi. Et ſic vincas cum iudicaris ab hominibꝰ ꝙmihi veniaꝫ dare nō debeas. ſecūdo continuantur hec ꝟba cum eo qud dictum eſt. tibi ſoli peccaui id eſt per comparationeꝫ ad te qui ſolus es iuſtus ⁊ hoc eſt quod dicitvt iuſtificeris id eſt ex comꝑatione mei ⁊ aliorum peccatorū iuſtꝰ aꝑeas p̄ſ. Iuſtꝰ dominꝰ ⁊ iuſticias dilexit. ⁊ hocnō ſolum in factis ſed etiā in ſermonibus quod eſt maximum ſcd̓ꝫ illud Ia. 3. Si quis ī verbo nō offendit. Et vincas cum iudicaris id eſt dū cuicūqꝫ alij in iudicio cōꝑarꝭYſa. 5. Iudicate inter me ⁊ vineam meā ⁊c. quarto referuntur hec verba ad xp̄m qui ſolus eſt ſine pectato ſcd̓millud pͥme. pe. 2. Qui peccatū nō fecit nec inuentus eſt īore eius dolus ⁊ ſic iuſtificatur in ſermonibus in comꝑation ad omnes homines. Et vincas .ſ. peccatum mortemet dyabolum apoc. 5. Ecce vicit leo. Et hoc duꝫ iudicarꝭſcilicet iniuſte a pilato. Iob. 36. Cā tua quaſi impij iudicata eſt. ¶ Deinde cuꝫ dicit Si aūt iniqͥtas mea excluditfalſum intellectuꝫ auctoritatis inducte poſſet enim aliqͥsintelligere premiſſa verba ſcd̓m hūc ſenſuꝫ vt hec dictiovt poneretur cauſaliter ⁊ nō ſolum conſecutiue. Et ſic ſeq̄retur ꝙ peccatum hominis directe ordinaretur ad comendandum dei iuſtitiā. Sed apoſtolus oſtendit hoc eſſe falſum. vt ſic det intelligere ꝙ ly. vt ponitur conſecutiue qꝛſcilicer dauid peccante cōſequutum eſt ꝙ diuina iuſtitiamanifeſtetur. nō aūt cauſaliter. quaſi peccatum hominiscōmendet dei iuſtitiaꝫ. Quod quidē probat ducendo adincōueniens. Et hoc dupliciter. primo quidem ex parteiudicij diuini. ſcd̓o ex parte iudicij humani. Circa pͥmuꝫtria facit. primo ponit ſenſum falſum. ſecūdo oſtendit inconueniens quod ex hoc ſequitur ibi. Quid dicemꝰ nunquid iniquus. tertio oſtendit hoc eſſe incōueniēs ibi. Abſit. ¶ Eſt conſiderandū ꝙ ſupra apoſtolus duas. comparationes fecerat vnam quidem veritatis diuine ad humanum mendaciumᶜ cum dixerat. Eſt aūt deus verax. omīshomo mendax. Alia iuſtitie dei ad peccatum humanumſcd̓m verba pſalmiſte quibus dicit tibi ſoli peccaui vt iuſtificeris. Et ꝙͣtum ad comꝑationem primā dicit. Si hecverba ſunt intelligenda ꝙ iniquitas mea directe commēdat dei iuſtitiam quid dicemus. id eſt nō poterimus ſuſtinere incōuenientia que ſequūtur. Nō enim peccatum eſtdeo neceſſarium ad eius iuſtitiam cōmendandam. eccle.15. Nō cōcupiſcit multitudinem infidelium filioꝝ ⁊ inutilium. Exprimit aūt incōueniens quod ſequitur dicens.Nunquid deus qui infert iram id eſt vindictam pro peccato eſt iniquus. hoc eniꝫ ſequitur ex eo quod dictum eſtSi enim peccatū directe ordinaretur ad cōmendandamiuſtitiaꝫ nō eſſet dignuꝫ pena ſed premio. Et ſic deus puniens homīes pro peccato eſſet iniquus. ſcd̓ꝫ illud deūt.32. Deus autē fidelis eſt abſqꝫ vlla iniquitatē. Excluditaūt cōſequenter hoc incōueniens cum ſubdit. Abſit .ſ. ꝙdeus ſit iniquus. Scd̓m homīem dico id eſt ꝙ hec verbaꝑtuli nō ex meo ſenſu ſꝫ ex hoīs errātis ſenſu ꝓtuli ſicutdr̄ pͥme. cor. 3. Cū ſit int̓ vos zelꝰ ⁊ ꝯtētio nōne carnaleseſtꝭ. Hoc aūt nō eſſe dicendū eſtendit ſubdens. Alioquīſcilicet ſi deus eſt iniquus quomodo iudicabit hunc mū-