III. Ca.

Nō aūt eſt ſignum verū niſi ei reſpondeat ſignatū. Vndeſi qͥs iudeꝰ eſſet trāſgreſſor federis nō eſſet eiꝰ vera circūciſio. Et ideo reputat in p̄puciū. ¶ Deinde cū dicit ſed qͥin abſcōdito aſſignat rōnem quare p̄puciuꝫ cuſtodientislegem reputet in circūciſionem ⁊ iudicet circūciſionē carnalē qꝛ .ſ. ille vere eſt iudeꝰ qͥ eſt in abſcōdito .i. qui hēt īaffectu cordis mādata legꝭ quā iudei ꝓfitent̉. Ma. ſextoPater tuꝰ qui videt in abſcondito ⁊c̄. et ſimiliter circumciſio vera eſt que eſt cordis in ſpiritu id eſt ꝑ ſpirituꝫ factaper quem ſuꝑflue cogitationes a corde precidūtur. Vel īſpiritu id eſt per ſpiritualē intellectum legis nō litteralēphi. 3. Nos ſumus circumciſio qui ſpiritu deo ẜuimus.¶ Deīde cū dicit Cuiꝰ laus ⁊c. probat premiſſaꝫ rationēManifeſtum eſt enim ꝙ in omībus iudicium diuinuꝫ p̄ferendum eſt humano. Ea vero que exterius apparent ſiue ſit iudaiſmus ſiue circūciſio laudantur ab hominibus.ſed ea que ſunt in abſcondito laudantur ſcd̓m iudiciuꝫ diuinum. quia vt dicitur .i. re. 16. Homīes vident que parent. deꝰ aūt intuet̉ cor ⁊cͣ. Unde relinquitur ꝙ interioriudaiſmus ⁊ circūciſio preualet exteriori ⁊ hoc eſt quoddicit cuius ſcilicet interioris circūciſionis. laus non eſt exhominibus ſed ex deo. 2. cor. 10. Non enim qui ſeipſumcommendat ⁊cͣ.Incipit capitulum tertium.Uid ergo amplius iudeo eſt. autque vtilitas circūciſionis? Multūper omnem modum. Primū quidem. quia credita ſunt illis eloqͥadei. Quid enim ſi quidam illorum nō crediderunt. Nunquid incredulitas illorum fidēdei euacuauit? Abſit. Eſt aūt deꝰ verax omnis aūt homo mendax. ſicut ſcriptum eſt. vtiuſtificeris in ſermonibus tuis ⁊ vincas cuꝫiudicaris. Si auteꝫ iniquitas noſtra iuſticiādei commēdat quid dicemus? Nunquid iniquus eſt deus qui infert iram? Secūduꝫ hominem dico. Abſit. Alioquin quomō iudicabit deus hunc mundū? Si enim veritas deiin meo mendacio abundauit in gloriam ipſius quid adhuc ⁊ ego tanqͣꝫ peccator iudicoret nō ſic vt blaſſemamur ⁊ ſicut aiūt quidaꝫnos dicere. faciamus mala vt veniant bonaQuorum dampnatio iuſta eſt.¶ Poſtꝙͣ apoſtolus oſtendit ꝙ iudaiſmus ad quem pertinet legis ſuſceptio ⁊ circūciſio nō ſufficiunt ad ſalutemſine legis cuſtodia per quam gentilis ſine exteriori iudaiſmo ⁊ circūciſione fructuꝫ vtriuſqꝫ cōſequitur. Hic obijcitcontra premiſſa. ⁊ primo quidem proponit obiectionem.ſecūdo ſoluit ibi. Multū quidem. Obijcit ergo primo ſicSi ita eſſet ſicut dictum eſt ꝙ nō eſt verus iudeus nec vera circūciſio in manifeſto ſed in occulto cordis. quid ergoamplius eſt iudeo id eſt quid amplius datum eſt ꝙͣ ceteris. videtur ꝙ nihil. Et hoc eſt incōueniens cum dn̄s dixerit. deūt. 7. Te elegit dn̄s deus tuus vt ſis ei populuspeculiaris. Aut que vtilitas circūciſionis. ſcilicet exterioris. Uidetur ex premiſſis ꝙ nulla. quod eſt incōuenienscum ſit a deo tradita qui dic̄. Yſa. 48. Ego dn̄s docēs tevtilia. ¶ Deinde cum dicit. Multum quidem. ſoluit premiſſam obiectionē. et primo ꝙͣtum ad prerogatiuam iudaiſmi. ſecūdo ꝙͣtum ad vtilitatem circūciſionis. quarto

capitulo ibi. Quid ergo dicemus. Circa primum duo facit primo oſtendit iudeorum prerogatiuam. ſecūdo excludit eorum gloriā qua ſe gentibus ſuperbe preferebant ibiQuid ergo precellimus. Circa primum tria facit. primoproponit quod intendit. ſecūdo manifeſtat ibi. Primuꝫquidem. tertio excludit obiectionem ibi. Quid enim ſi qͥdam. Dicit ergo primo. queſitum eſt quid amplius ſit iudeo. Eſt aūt ei āplius ⁊ ꝙͣtum ad quātitatem que ſignificatur cum dicit multum. ⁊ ꝙͣtum ad numerum qui ſignificatur cum dic̄. Per omnem modum. habent enim amplius aliquid ⁊ in cōtemplatione diuinorum ſcd̓m illud p̄ſ.Notus in iudea. Et ſcd̓m diſpoſitionem temporaliū. p̄ſ.Nō fecit taliter omni nationi. habent etiam amplius ꝙͣtum ad patres ꝙͣtum ad promiſſiones ⁊ ꝙͣtum ad proleꝫinfra. 9. Quorū eſt adoptio filiorum dei ⁊ gloria ⁊ te ſtamentum. ⁊ in quolibet eorum nō eſt parua excellentia ſꝫmagna ⁊ precipua. quod pertinet ad id quod dicit multūMaximuꝫ enim bonum hominis eſt in dei cognitione inhoc ꝙ deo adhereat. ⁊ a deo inſtruatur p̄ſ. Beatꝰ homoquem tu erudieris domine. ¶ Deinde cum dicit. primuꝫquidem ⁊cͣ. Manifeſtat quod dixerat dicens. primū quidem id eſt precipue amplius eſt iudeis qꝛ eloquia dei credita ſunt illis quaſi amicis. Io. 5. Vos dixi amicos. Ethoc eſt multū. quia eloquia dei ſunt honeſta. p̄ſ. Eloqͥadn̄i vera iuſtificata in ſemetipſa. Sunt delectabilia. p̄ſ.Quā dulcia faucibꝰ meis eloqͥa tua Sunt etiā vtilia adno peccanduꝫ. p̄ſ. In corde meo abſcondi eloquia tua vtnō peccem tibi. ¶ Deinde cum dic̄. Quid enim ſi quidāexcludit obiectionem. Et primo ponit̉ eam. ſecūdo excludit ipſam ducendo ad incōueniens ibi. Nunqͥd incredulitas. tertio oſtendit eſſe incōueniēs ad quod inducitur ibiEſt aūt deus verax. Poſſet aliquis prerogatiue iudeorūderogare opponendo ingratitudinem eorum per quaꝫ viderentur dignitateꝫ eloquioꝝ dei amiſſiſſe. Und̓ dicit qͥdaūt ſi quidam illorum nō crediderunt. nūquid per hoc cōcluditur ꝙ nihil amplius ſit iudeo ſcd̓m illud 2. pe. 2.Melius erat illis nō cognoſcere viam iuſticie ꝙͣ poſt cognitam retrorſuꝫ conuerti. Nō crediderunt aūt primo quidē legiſlatori. p̄ſ. Nō crediderūt verbis eius. ſecūdo nōcrediderūt proph̓is. eze. 2. Increduli ⁊ ſubuerſores ſunttecum. tertio nō crediderunt ipſi filio. Io. 8. Si veritatēdico vobis quare nō creditis mihi. ¶ Deinde cum dicit.Nunquid incredulitas. exclucit dictam obiectionem ducendo ad incōueniens quia ſi ꝓpter incredulitatem aliqͦrum prerogatiua iudeorum tolleretur ſequeretur ꝙ incredulitas hominis fidem dei euacuet quod eſt incōueniens.Et hoc eſt ꝙ dicit. Nūquid incredulitas eoꝝ qui ſcilicetnō crediderunt euacuauit fidem dei quod poteſt dupliciter intelligi. Vno modo de fide qua creditur in deuꝫ. nōenim per hoc ꝙ quidā nō crediderunt euacuatur fides il̓lorum qui crediderunt. Malum enim quorundā in ſocietate exiſtentiū non euacuat bonum aliorū. ecc. 33. Ex ipſis benedixit ⁊ exaltauit ſāctificauit ⁊ ad ſe applicauit ⁊cͣ.quod eſt cōtra illos contra quos Augu. dicit in epiſtolaad plebem yponēſem. Ad quid aliud ſedent iſti ⁊ quid aliud tractant niſi vt cuꝫ epūs vel clericus vel monachusvel ſanctimonialis ceciderit omnes tales eſſe credant. ſꝫnō omnes poſſe manifeſtari. Alio modo poteſt intelligide fide qua deus fidelis eſt implens promiſſa hebre. 10.Fidelis eniꝫ eſt qui repromiſit. Hec aūt fidelitas euacuaretur ſi propter quorūdam incredulitatem accideret ꝙ nihil amplius eſſet iudeo. promiſit enim deus populum illum multiplicare ⁊ magnificare vt patet. gen. 22. Multiplicabo ſemen tuuꝫ. ¶ Deinde cum dicit. Eſt aūt on̄dithoc eſſe incōueniēs ꝙ fides d̓i euacuaret̉ ꝑꝑ hoīꝫ īcredulitatē ⁊ pͥmo qͥdē ad hoc īducit rōeꝫ. ſcd̓o aucͣtitatē ibi ſit̓