Ad Romanos

dicio. qꝛ ſcꝫ nō eſt locus diſceptandi ꝯtra eū qͥ totalit̓ eſtalienus a deo. Io. 3. Qui nō credit iā iudicatus eſt. Alijvero qͥ lege dei ⁊ fide ſuſcepta peccāt ita ꝑibunt ꝙ etiamiudicabūtur qͣſi qͣdaꝫ diſceptatiōe cū eis facta. Unde eze.34. dicit̉ Ecce ego iudico inter pecꝰ et pecus arietum ethircoꝝ Sicut ⁊ rex vt gre. dicit hoſtes condemnat abſqꝫaudientia ciues aūt cū diligenti audientia.Lectio tertia.On enim auditores legis iuſti ſuntapud deū: ſꝫ factores legis iuſtificabūt̉ Cū em̄ gētes q̄ legē nō habentnaturaliter ea q̄ legis ſunt faciūt. eiuſmodilegē nō hn̄tes. ip̄i ſibi ſunt lex: qͥ oſtenduntopꝰ legis ſcriptū in cordibꝰ ſuis: teſtimonium reddēte illis cōſciētia ip̄oꝝ. et inter ſeinuicē cogitationū accuſantiū aut etiaꝫ defendentiū in die cū iudicabit deꝰ occulta hoīm:ẜm euangelium meum per ieſum xp̄m.Poſtꝙͣ aplus cōfutauit hūanum iudiciū qͦ ſe gētiles ⁊ iudei mutuo iudicabant. ⁊ diuinū iudiciū comendauit. h̓ ꝓcedit ad oſtēdendū ea qͥbus iudei gloriabant̉ eis nō ſufficere ad ſaluteꝫ ⁊ primo on̄dit ꝓpoſitū. ſcd̓o ſoluit ea quein ꝯtrariū dici poſſent. tercio cap. ibi. Quid ergo ampliꝰ⁊cͣ. De duobꝰ iudei gloriabant̉ ſcꝫ de lege ⁊ circūciſioneq̄ nō erat ex lege moyſi. ſꝫ ex pr̄ibus vt dicit̉ Io. 7. Prīoergo on̄dit ꝙ lex audita ſiue recepta nō ſufficiebat ad ſalutē. ſcd̓o on̄dit idē de circūciſiōe ibi. Circūciſio qͥdeꝫ ⁊cͣ.Circa primū duo facit. primo ꝓponit qd̓ intendit. ſcd̓omanifeſtat ꝓpoſitū ibi. Cū em̄ gētes. Circa primū ꝓpōitduo Unū excludēdo. alterū aſſerēdo. Excludit em̄ qd̓ iudei opinabant̉ ſcꝫ ſe ꝑ ſolū legis auditum iuſtificari. Un̄dicit. ita dictū eſt ꝙ peccātes in lege iudicētur ꝑ legem.Nō enim auditores legis ex hocip̄o ꝙ legem audiūt iuſtiſunt apud deuꝫ. et ſi apud hoīes iuſti reputant̉. Mat. 7.Qui audit verba mea ⁊ nō facit ea ſimilis eſt viro ſtulto.Iac. I. Si qͥs auditor eſt verbi ⁊ nō factor ⁊cͣ. ſcd̓o aſtruitꝙ factores legis ſunt iuſti cū dicit. ſꝫ factores legis iuſtificabunt̉. Mat. 7. Oīs qͥ audit ꝟba mea et facit ea aſſimilabitur viro ⁊cͣ. Iac. 1. Eſtote factores verbi et nō auditores tm̄ et psͣ. Intellectꝰ bonꝰ oībus faciētibus eū. ¶ Sꝫcirca ſcd̓m videt̉ eſſe qd̓ infra tercio dicit̉ ex oꝑibus legisnō iuſtificabit̉ oīs caro corā eo. nō ergo aliqͥ ex hoc ꝙ oꝑalegis faciūt iuſtificātur. Sꝫ dicēdū eſt ꝙ iuſtificari tripl̓raccipi poteſt. Uno mō pōt accipi qͣntū ad reputatiōeꝫ vttunc aliqͥs iuſtificari dicat̉ qn̄ iuſtꝰ reputat̉ Eze. 16. Iuſtificaſti ſororē tuā ſcꝫ ꝑ reputationē Et ẜm hoc poteſt intelligi hoc. factores legis iuſtificabūtur .i. iuſti apud deuꝫ ⁊hoīes reputabunt̉. ſcd̓o ꝑ executionē iuſticie inqͣntū ſcꝫoꝑa iuſticie exequūtur. Luc. 18. Deſcēdit hic iuſtificatꝰin domū ſuā qꝛ ſcꝫ publicanꝰ opꝰ iuſticie fecerat cōfitēdopeccatū. Et hoc mō verificat̉ qd̓ hic dicit̉ Factores legisiuſtificabūtur ſcꝫ legis iuſticiā exequēdo. ¶ Tercio poteſt accipi iuſtificatio qͣntū ad cauſaꝫ iuſticie vt ſcꝫ ille dicatur iuſtificari qꝛ iuſticiā de nouo accepit ſic̄ infra qͥnto.Iuſtificati igit̉ ex fide ⁊cͣ. ſic aūt nō intelligit̉ hic ꝙ factores legis iuſtificētur qͣſi qͥ ꝑ oꝑa legis iuſticiā acqͥrāt hocqͥdē eſſe nō poteſt neqꝫ qͣntū ad oꝑa cerimonialia q̄ gr̄amiuſtificantē nō cōferebāt. neqꝫ etiā qͣntū ad moralia ex qͦbus habitꝰ iuſticie nō acqͥrit̉. ſed potiꝰ ꝑ habitū iuſticieinfuſum huiuſmōi opera facimꝰ. ¶ Deinde cū dicit. Cūem̄ gentes. manifeſtat ꝓpoſitū. Et primo oſtēdit ꝙ factores legis etiā ſi nō ſint auditores iuſtificātur. ſcd̓o ꝙ auditores legis ſine legis obſeruātia nō iuſtificant̉ ibi. Si

aūt iudeus. Circa primū tria facit. primo ꝓponit dignitatē eoꝝ qͥ legē abſqꝫ auditu obẜuāt. ſcd̓o manifeſtat qd̓ dixerat ibi. Qui on̄dunt opus legis. tercio ꝓbat ibi. Teſtimoniū reddēte illis. Circa primū tria tāgit. quātum adgētiles primo carentiā legis dicens. Cū em̄ gētes q̄ legēnō habēt ſcꝫ diuinā quā nō acceperūt nō em̄ gētibus data eſt lex ſꝫ iudeis ẜm illud ecc. 24. Et in p̄ſ. Nō fecit taliter omni nationi. deū. 33. Legē p̄cepit nob̓ moyſes hereditatem ml̓titudinis iacob. Ex qͦ patꝫ ꝙ gētiles nō peccabāt nō obſeruādo cerimōialia legis. ſcd̓o cōmendat ineis legis obẜuantiā cū dicit. Naturalit̓ faciūt q̄ ſunt legꝭid eſt que lex mandat ſcꝫ qͣntuꝫ ad p̄cepta moralia q̄ ſuntde dictamine rationins naturalis. ſic̄ ⁊ de iob dicitur ꝙerat iuſtꝰ ⁊ rectus ac timēs deū ⁊ recedēs a malo Un̄ ipſedicit. 23 Ueſtigia eius ſequutꝰ eſt pes meꝰ vias eiꝰ cuſtodiui. Sꝫ ꝙ dicit naturaliter dubitatōnē habet. videt̉ em̄patrocinari pelagianis qͥ dicebāt ꝙ homo ꝑ ſua naturalia poterat oīa p̄cepta legis ſeruare. Un̄ exponēdū ē naturaliter .i. ꝑ naturā gr̄a reformatā. loqtur em̄ de gētibusad fidē ꝯuerſis fqͥ auxilio gr̄e xp̄i ceperāt moralia legꝭ obſeruare. Ul̓ pōt dici natural̓r .i. ꝑ legē naturalē oſtēdentem eis qͥd ſit agēdū ẜm illud pͥſ. Multi dicūt qͥs oſtenditnob̓ bona: ſignatū ⁊cͣ. Qd̓ ē lumē ratiōis naturalis in qͣē ymago dei ⁊ tn̄ nō excludit̉ qͥn neceſſaria ſit gr̄a ad mouēdū affectū ſic̄ etiā ꝑ lege ē cognitio pctī vt dicit̉. īfra 3.et tn̄ vlterius reqͥrit̉ gr̄a ad mouēdū affectum. ¶ Terciooſtendit eoꝝ dignitatē in hoc .ſ. ꝙ huiuſmōi legem nonhabētes ip̄i ſibi ſunt lex inqͣntū .ſ. fungūtur officio legisad ſeip̄os: inſtruēdo ſe ⁊ inducēdo ad bonū. qꝛ vt philoſophus dicit io. ethicorū. Lex ē ẜmo coactiōeꝫ habēs abaliqͣ prudētia ⁊ ītellectu ꝓcedēs. Et ideo dicit̉. i. thi. 1.Ꝙ iuſto lex non ē poſita .ſ. qꝛ exteriori lege nō cogit̉. ſedpoſita ē iniuſtꝭ qͥ indigēt exteriꝰ cogi. Et iſte ē ſup̄mꝰ gradus dignitatꝭ in hoībꝰ. vt ſcꝫ non ab alijs ſꝫ a ſeip̄is inducantur ad bonū. Secūdꝰ ꝟo gradꝰ eſt eoꝝ qͥ inducūt̉ abalio ſed ſine coactiōe. Terciꝰ aūt ē eoꝝ qͥ actiōe indigēt 9ad hoc ꝙ fiāt boni. Quartus ē eoꝝ qͥ nec coactiōe ad bonū dirigi poſſūt. Ie. 2. Fruſtra ꝑcuſſi filios vr̄os diſciplinā nō receꝑunt. ¶ Deīde cū dicit. Qui on̄dūt. on̄dit quōip̄i ſūt ſibi lex qd̓ adē acciꝑe poſſumꝰ ad ſil̓itudinē legisq̄ ab exteriori hoīe ꝓponit̉ q̄ .ſ. cōſueuit ad infirmitatē etmemoriā ſcripto tradi ⁊ ſil̓r illi qͥ legē obẜuāt abſqꝫ exterioris auditu legis on̄dūt opꝰ legis ſcriptū. nō qͥdē attramēto. ſꝫ pͥmo qͥdē et principal̓r ſpū dei viui. vt dicit. r. cor. 3.Scd̓o etiā hūano ſtudio ꝓuer 3. Deſcribe ea ī tabulis cordis tui .ſ. p̄cepta ſapiētie. Un̄ ⁊ hic ſeqͥtur. In cordibusſuis. nō ꝑgameno aut tabulis lapideis ſiue ereis. Ie. 31.Dabo legē meā in viſceribꝰ eoꝝ ⁊ ī corde eoꝝ ſuꝑſcribāeā. ¶ Deinde cū dicit. Teſtimoniū reddēte. ꝓbat qd̓ dixerat .ſ. ꝙ opꝰ legis ſit ī cordibꝰ eoꝝ inſcriptū ꝑ q̄dā oꝑaq̄ huiuſmōi ſcriptum ānunciāt. ⁊ pͥmo ponit illa oꝑa quorū vnū eſt teſtimoniū cōſciētie qd̓ tāgit dicēs. teſtimoniūreddēte illis cōſciētia q̄ qͥdē nihil aliud ē ꝙͣ applicatio cognitiōis hīte ad iudicādum de aliqͦ vtrū ſit bene vel malefct̄m̄. An̄ huiuſmōi cōſciētia qn̄qꝫ teſtimoniū ꝑhibet debono ẜm illud. 2. coꝝ. 1. Gl̓ia nr̄a hec ē teſtimoniū cōſcietie nr̄e. Qn̄qꝫ aūt d̓ malo. ecc. 7. Scit cōſciētia tua qꝛ ⁊tu crebro maledixiſti alijs. Nō aūt pōt aliqͥs ꝑhibere teſtioniū de aliqͦ oꝑe ꝙ ſit bonū vl̓ malū niſi ꝑ hoc ꝙ habetlegis noticiā. Un̄ hoc ip̄m ꝙ ꝯſciētia teſtīoniū reddit debono vl̓ malo ē euidēs ſignū ꝙ ī corde hoīs ſit opꝰ legisdeſcriptū. Alid̓ aūt opꝰ ē accuſatio ⁊ defenſio q̄ ſine noticla legis eē nō pn̄t. Et qͣntū ad hoc dicit. Et cogitationūl. coglt̓atiōibꝰ accuſantiū aut etiā defēdētiū .i. accuſātibꝰvel defēdētibus more grecoꝝ qͥ genitīs loco ablatiuoruꝫvtunt ⁊ hoc inter ſeinuicē. inſurgit em̄ hōi circa aliquod