Druckschrift 
In epistolas Pauli
Entstehung
Seite
9v
Einzelbild herunterladen
 

AA FOManos

ē cupiditas. Scd̓o ponit ꝓceſſuꝫ ſuperbie ex quo primoin corde naſcit elatio vt ſcilicet homo ſe ſuper alios efferat. Luc. 18. ſum ſicut ceteri hominū. Unde dicit̉tra elatos illud. psͣ. Neqꝫ elati ſunt oculi mei. Scd̓o exſuꝑbia in opere naſcitur nouitatū preſumptio. Et qͣntuꝫad hoc ſubdit. Inuētores malorū qꝛ eniꝫ bona iam ſunt adeo et ab hoībus inſtituta. ꝯſequēs eſt vt ipſi de nouo adinueniāt mala. yſa. 3. Adinuētiōes eoꝝ cōtra dn̄mſequenter ponūtur ip̄e omiſſiones. Et primo reſpectu ſuperioruꝫ. Vnde qͣntū ad ꝑentes dicit Barentibꝰ obediētes. Contra id qd̓ dicit̉ ephe. 6. Filij obedite parentibus veſtris in dn̄o. Quātum aūt ad deum dicit. Inſipiētes id eſt cōtra diuinā reuerētiam agētes. Iob. 28. Eccetimor dn̄i ipſa eſt ſapiētia et recedere a malo intelligētiaScd̓o ponit omiſſionē qͣntū ad ſeip̄m cum dicit. Incōpoſitos in habitu et in inceſſu. Ecc. 19. Amictꝰ corꝑis riſus dētium et ingreſſꝰ hoīs enūciant de illo. Quedaꝫ tn̄inculpātur. yſa. 3. De hoc cōpoſito gradu incedebantqꝛ illa cōpoſitio excedebat modū cōmunē hominuꝫ interquos cōuerſabātur. Tercio ponit omiſſionē qͣntū ad pares ad quos debemꝰ habere primo affectum in corde.tra qd̓ dicit. Sine affectiōe. ꝓuer. 12. Uiſcera īpioꝝ crudelia. 2. thi. 3. Erunt hoīes ſeipſos amātes ſcꝫ et alios. Scd̓o debet homo eis exhibere ſocialē cōuerſationeꝫcōtra qd̓ ſubdit. Abſqꝫ federe ſcꝫ alijs ſocialit̓ cōuiuūt. Iudicū. 18. Percuſſerunt eos in ore gladij. eonullo hominū haberēt quicꝙͣ ſocietatis ac negocij. Ecce4. Ue ſoli quoniā ceciderit ⁊cͣ. Quarto qͣntū ad inferiores ſubdit. Sine miẜicordia qua debemus miſeris exhibere Iac. 2. Iudiciuꝫ ſine miẜicordia illi qui non facitmiſericordiā ⁊cͣ. Deinde dicit. Quia cum iuſticiaꝫ.on̄dit eos eſſe obnoxios ire ſiue vindicte diuīe. Circa qd̓tria ſunt cōſiderāda. Primo naturalis eoꝝ affectus quia cognoſcerēt deū iuſtum ſicut et om̄es alias ꝑfectioneshabētē crediderūt peccatis penam inferret. Sopho. primo Dicūt ī cordibꝰ ſuis faciet dn̄s benefaciet dn̄s male. Et hoc eſt qd̓ dicit. Qui iuſticiā deicognouiſſent intellexerūt. Scd̓o pena peccatis eoruꝫdebita dicit. Digni ſunt morte. Infra ſexto Stipēdiapeccati mors eſt. Dignū eſt em̄ aīa deſerit deuꝫ a corpore ſuo deſeratur mortē corꝑalem. et finalier deſerat̉a deo mortē eterna. de qua dicit̉ ī psͣ. 33. Mors pctōꝝpeſſima. Et apoca. 2. In his mors ſcd̓a non habebit poteſtatē. Tertio cōſiderandū eſt qͥbus talis pena debetur.Et primo his talia agūt ſcꝫ predicta pctā ſcd̓ꝫ illud psͣ.5. Odiſti om̄es qui oꝑant̉ iniqͥtatem perdes omnes loquūtur mēdaciū. et non ſolū illis faciūt ſed etiam hiscōſentiunt facientibꝰ. Et hoc dupl̓r. Uno modo directevel laudādo pctm̄ ſcd̓m illud. psͣ. 9. Laudatur peccatorin deſiderijs anime ſue. Ul̓ etiam prebēdo conſiliū et fauorem. ſcd̓m illud 2. ꝑa. 19. Impio prebes auxiliū. Aliomodo indirecte quādo non reprehēdit aut impedit quocūqꝫ modo ſi poteſt. et precipue ſi ex officio incūbat. ſicutpeccata filiorum imputantur hely. ſicut patet. .1. regū. 4.Hec autem ſpecialiter apl̓us dicit ꝓpter quoſdam ſapiētes gentilium qui et ſi ydola non colerent: tamen colentibus non reſiſtebant.Capitulum ſecūdum.Ropter qd̓ inexcuſabilis es o homoomnis qui iudicas In quo enim alterū iudicas teipſum condempnasEadem enim agis que iudicas Scimus em̄quoniam iudicium dei eſt ſcd̓m veritateꝫ ineos qui talia agunt Exiſtimas aūt o homo

qui iudicas eos qui talia agūt et facis ea qꝛtu effugies iudicium dei An diuitias bonitatis eius et patiētie et lōgaminitatis eiꝰtempnis Ignoras qͦniaꝫ benignitas dei adpenitentiam te adducit. Scd̓m autem duriciam tuam et īpenitens cor theſaurizas tibiirā in die ire et reuelatiōis iuſti iudicij dei.Poſtꝙͣ apoſtolus oſtendit gentiles iuſtificati ſuntex veritatis cognitione quā habuerunt. hic oſtendit neqꝫ etiam iudei iuſtificati ſunt ex his in quibus gloriabantur. Et ſic vtriſqꝫ eſt neceſſaria ad ſalutem virtus euāgelice gratie. Prīo dicit iud̓i ſunt iuſtiſicati ex legeScd̓o ſunt iuſtificati ex genere de gloriabat̉..cap̄. Quid ē āpliꝰ. Tertio ſunt iuſtificati excircūciſiōe. 4ꝰ capitulo Quid dicemꝰ. Circa primū cōſiderandum eſt iudei et gentiles ad fidem cōuerſi ſeinuicēiudicabāt de priori vita. Iudei eniꝫ gētibus obijciebant ſine dei lege viuētes ydolis īmolabant. Gētiles aūt obiciebant iudeis lege dei accepta eaꝫ ſeruabāt Primo ergo vtroſqꝫ arguit de inordinato iudicio. Scd̓o ſpecialiter oſtendit iudei erāt digni premio quia ea inqͥbus gloriabātur non ſufficiebant ad ſalutē ibi. eniꝫaudiui legem. Circa primū duo facit. Primo cōfutat humanū iudiciuꝫ. Scd̓o aſtruit et cōmēdat diuinū ibi. Scimus em̄. Circa primū duo facit. Primo ꝓponit mutuoſe iudicātes inexcuſabiles eſſe Scd̓o aſſignat rōnem ibiIn quo enim. Primo ergo cōcludit ex premiſſis dicens.ꝓpter qd̓ gētiles veritatē de deo cognitā in īiuſtitia detinuerūt. Ohomo iudicas aliū hominē īexcuſabilis esſicut ſupra primo dixit. ita vt ſint īexcuſabiles. Addit autem omnes Quaſi dicat. quicūqꝫ ſis ſiue gentilis ſiue iudeus. qꝛ etiam gentilis de quo magis videbat non poteſtexcuſari ignorātiam. ſicut ſupra oſtenſuꝫ eſt. .j. corinth̓.4. Nolite ante tēpus iudicare. Deinde dicit. Inenim aſſignat rationem excludēdo cauſam excuſationis.primo quidem ignorātiam ſcd̓o innocētiam ibi. Eademeniꝫ Ignorātia quidē excludit̉ iudicium. qͥcūqꝫ enim iudicat aliquē quaſi male agentē demonſtrat ſe agnoſcereillud eſſe malū et ex hoc oſtēdit eſſe cōdemnabilē et hoceſt qd̓ dicit. Ideo inꝙͣ es inexcuſabilis. In enim iudicas alteꝝ. qͣſi male agentē teip̄m condemnas .i. on̄dis teeſſe cōdēnabilem. Math̓. 7. Nolite iudicare et non iudicabimini. Non tamē credendū eſt omnē iudiciū ſitdemnatiōis cauſa. Eſt eniꝫ triplex iudicium Unū quidēiuſtū qd̓ ſcꝫ fit ſcd̓m rel̓am iuſticie. Sap̄. i. Diligite iuſticiam qui iudicatis terram. Aliud eſt iudiciū non iuſtū qd̓ſcꝫ ſit cōtra regulam iuſticie. Sap̄. 6. Cuꝫ eſſetis miniſtriregni eius recte iudicaſtis. Eſt aūt tertiū iudiciū temērarium cōtra qd̓ dicit̉ Ecc. 5. Ne temere qͥd loqͣris. Qd̓quidē du pl̓r cōmittit. Uno modo qn̄ aliqͥs ꝓcedit circaid qd̓ eſt ſibi cōmiſſū iudiciuꝫ abſqꝫ debita veritatis cognitiōe contra id qd̓ dicit̉. Iob. 29. Cauſam quā ignorabādiligentiſſime inueſtigabaꝫ. Alio modo quando aliquisvſurpat ſibi iudiciū de occultis de quibus ſolus deus iudicare habet. Contra id qd̓ dicit̉ .i. corinth̓. 4. Nolite ante tempus iudicare quoaduſqꝫ veniat dominus illuminabit ⁊cͣ. Eſt autem aliquid occultū non ſolū quo ad nosſed ſecūdum ſui naturam ad ſolam dei cognitionem pertinēs quideꝫ primo cogitatio cordis. ſcd̓m illud. Ie. 17.Prauū eſt cor hominis et īſcrutabile qͥs cognoſcet illudEgo dn̄s ſcrutās corda ꝓbans renes. ſcd̓o contingēs futurū ſcd̓m illud. yſa. 51. Anūciate que vētura ſunt infuturū et dicemꝰ qꝛ dij eſtis vos. Et ideo ſicut dicit aug. deſermone domini in mōte duo ſunt in quibꝰ temerariū iudicium cauere debemus. vel incertū eſt qͣlis quiſqꝫ fu-