Druckschrift 
In epistolas Pauli
Entstehung
Seite
9r
Einzelbild herunterladen
 

I. Ca.

Ezech̓. 16. Nudabo ignominiā tuā corā eis ⁊c̄. Deinde dicit. Et mercedeꝫ. oſtēdit hanc penam cōuenientem eſſe culpe dicens. Recipientes in ſemeipſis id eſt indeformatione ſue nature Mercedē erroris ſui ſcꝫ dei veritatē in mendaciū cōmutauerūt. mercedē id eſt retributionē quā oportuit ſcꝫ eos reciꝑe ſcd̓m iuſticie ordinē exqua debitū erat vt in dei naturā iniurioſi fuerant. id qd̓eſt ꝓpriū ſibi creaturis attribuēdo in ſui natura cōtumelioſi exiſterēt. At quāuis merces ꝓprie videat̉ in bonumſonare. tamē hic ſumitur cōmuniter quacūqꝫ retribution etiam in malis ſcd̓m modum dicit̉ infra ſexto Stipendia pctī mors. Mich̓. i. Mercedes eorū igni cōburētur. Et eſt notandū ſatis rationabiliter apl̓us vitiatra naturā ſunt grauiſſima inter peccata carnalia ponitydolatrie penam quia ſimul cum ydolatria incepiſſe videntur ſcilicet tēpore abrahe qn̄ credit̉ ydolatria īcepiſſeUnde tunc primo legūtur in ſodomitis punita eſſe vtgen̄. 19. Simul etiaꝫ ydolatria creſcēte huiuſmodi vitiacreuerūt. Unde dicitur ſcd̓i macha. 4. Iaſō auſus eſtſub ip̄a arce optimos quoſqꝫ epheboꝝ in lupanaribꝰ ponere. Erat aūt hoc non initiū ſed incrementū quoddā etꝓfectus gentilis et alienigene conuerſatiōis. Deindecum dicit. At ſicut ꝓbauerunt. oſtēdit eos iniuſticiefuiſſe ſubiectos. Et primo oſtendit ex qua priori culpa inhec peccata deuenerūt. Scd̓o enumerat hoꝝ peccatoruꝫdifferētias ibi. Repleti omni iniqͥtate. Culpā autē precedentē ponit cum dicit. Et ſicut non ꝓbauerūt deū habere in noticia. Qd̓ poteſt dupliciter intelligi. Uno qꝛꝙͣuis lumine ratiōis creaturas viſibiles verā dei cognitionē habere potuerūt. tamē vt liberius poſſent peccare ꝓbauerunt .i. non approbauerunt vt ipſi haberentdeum in ſui noticia. Iob. 22. Dixerunt deo. recede a nobis ſcientiam viaꝝ tuarū nolumus. Alio modo poteſt intelligi ipſi ꝓbauerunt deus in ſua noticiā haberet facta humana ſcd̓m illud psͣ. 93. Dixerunt non videbit dn̄s nec intelliget deus. Et ſcd̓m hunc ſenſū cōueniēter huic culpe reſpōdet pena ſubditur. Tradidit illosdeus in reprobū ſenſum. Dicit̉ autē hic ſenſus hominisnon exterior quo ſenſibilia cognoſcūtur. ſed interior ſcd̓ꝫquē iudicat de agendis. ſcd̓m illud ſap̄. 6. Cogitare de illa ſenſus eſt cōſumatus. Dicitur autē ſenſus reprobusaliquis re ꝓbandum iudiciū habet de agendis ſcd̓m illd̓2. thi. 3. Homines mēte corrupti re ꝓbi circa fideꝫ. Ie. 6Argentū reprobū vocate eos. Et ideo ſubdit. Vt faciantea cōueniūt id eſt ea a recta ratiōe diſcordāt. Sap̄z. Inutilia oꝑa eorū ſunt. Eſt aūt cōueniēs vt qui cōtradei noticiam peccauerūt vel cognoſcere nolētes velcognoſcere arbitrātes in ꝑuerſitatē ſenſus traderēturUnde et ſap̄. 14. dicitur Peccantiū pena ꝑambulat ſemper iniuſtorū p̄uaricationē. Deinde cuꝫ dicit. Repleti ⁊cͣ. enumerat huiuſmodi incōuenientia oꝑa. et primoponit id qd̓ eſt generale dicēs. Repletos omni iniquitate. qꝛ vt dicitur. i. Ioh̓. 3. Omne peccatū eſt iniqͥtas. Sicut enim oīs virtus inqͣntū exeqͥtur preceptū legis habetrationē iuſticie. ita etiam om̄e peccatū inqͣntum a regulalegis diuine diſcordat habet rationeꝫ iniqͥtatis. Et ſic inſacra ſcriptura precipue peccata arguūtur. Dupl̓r aūt eorum culpaꝫ exaggerat. Primo quidē intenſiue hocdicit. Repletos. Ille enim videtur repleri iniqͥtate cuiꝰaffectus ē totaliter ad peccandū diſpoſitus ſcd̓m illd̓. psͣ13. Quoꝝ os maledictiōe et amaritudine plenū eſt. Secūdo extenſiue qꝛ ſcꝫ non tantū in vno peccauerunt ſed inoībꝰ. Sapͥ. 14. Infādoꝝ ydoloꝝ cultura oīs mali cauſaē. Cōſequēter cum dicit Malicia enumerat peccata inſpeciali. Et primo qͣntum ad tranſgreſſionē opponiturp̄ceptis negatiuis. Scd̓o quātum ad omiſſionē opponi

tur p̄ceptis affirmatiuis ibi. Suꝑbos. Circa primū duofacit. Primopōit peccata qͥbus aliquid deterioratur in ſeipſo. Secundo peccata quibus aliqͥs fit nociuus ꝓxīoibi. Neqͥcia. Circa primū ponit qͥdem id primo qd̓ eſt generale cum dicit. Malicia ē habitꝰ vitioſus virtuti oppoſitus. Vnde et malicia peccare dicunt̉ ex habitu peccant psͣ. lj. Quid gl̓iaris ī malicia. In ſpeciali ponit peccatū quo qͥs deordinat̉ circa appetitu corporaliū delectationū cum dicit. Fornicatiōe. Quāuis enim fornicatōprie ſit meretricibꝰ iuxta fornices id eſt arcus triumphales ſe publice ꝓſtituebāt. tamē hic ſumitur omniillicito cōcubitu. Thob̓. 4. Attende tibi fili mi ab qmnifornicatione. Scd̓o ponit vitiū qd̓ quis deordinat̉ circa appetitū rerū exterioꝝ cum dicit. Auaritia eſt immoderatus appetitus habēdi. Heb̓. vltīo. Sint mores ſineauaricia cōtentipreſentibꝰ. Deinde ponūtur pctā tendunt ad nocumētum ꝓximi. Et primo ponit id qd̓ eſt generale dicit Neqͥtia dum ſcꝫ attendat aliqͥs neqͥt implere qd̓ maxime cōtingit circa nocumēta ꝓximoꝝ qͥbusnon poteſt aliqͥs aliquādo voto nocere. psͣ. Cōſumet̉neqͥtia peccatoꝝ. Cōſequenter ponit radice hoꝝ peccato dicēs. Plenos inuidia eſt dolor de alieno bono exaliqͥs incitatur ad nocendū alteri. Sapͥ. 2. Inuidia diaboli mors introiuit in orbem terrarū. Poſtea ponūtur nocumenta et primo manifeſta. et quātū ad facta cuꝫ dicit.Homicidijs ſunt precipua nocumēta. Oſee. 4. Maledictū mendaciū et homicidiū furtū et adulteriū inundauerunt. Dicit aūt pluraliter homicidijs. qꝛ homicidiū nonſolū cōſiſtit in oꝑe. ſꝫ etiā in volūtate. 1. Ioh̓. 3. Qui oditfr̄em homicida eſt ſcꝫ odit ad occidēdum. Et qͣntuꝫ adverba dicit. Cōtentiōe. Eſt aūt cōtentio īpugnatio veritatis cōfidentia clamoris. ꝓuer. 20. Honor eſt homini ſe ſeꝑat a cōtentiōibꝰ. Deinde ponit nocumēta occulta. et primo illd̓ qd̓ ēgenerale dicit. Dolo qn̄ ſcilicꝫaliud ſimulat̉ et aliud agitur. Ie. 9. Sagitta vulneranslingua eoꝝ dolū locuta eſt. in ore ſuo paceꝫ amico ſuoloqͥtur et occulte ei ponit inſidias Poſt hec ponit radicēinteriorē hoꝝ nocumētoꝝ dicit. Malignitate importat malū ignem .i. malū affectum in corde ſcd̓m illud. psͣ.27. Loquūtur pacē ꝓximo ſuo. mala aūt in cordibuspsͣ. 5. Non habitabit iuxta te malignus. Cōſequēterponit nocumenta occulta precipue fiūt verbis dicit.Suſurrones ſcꝫ occulte ſuſurrāt in auribus hoīꝫ ad ſeminādū inter eos diſcordias. Ecc. 18. Suſurro et bilinguis maledictus in populo. multos enim turbauit paceꝫhabentes. Detractores. ſcꝫ detrahūt fame alicuiꝰ occulte id ē eo ignorāte mala dicētes eo. Ecc. x. Si mordeatſerpēs in ſilētio nihil eo minus habet occulte detrahit.Et ne putētur iſta pctā eſſe leuia qꝛ ſolo ore cōmittūturſubdit. Deo odibiles. Impugnāt em̄ id maxīe qd̓ deꝰ inhoībus amat ſcꝫ mutuū amorem. Io. 15. Hoc eſt p̄ceptuꝫmeū vt diligatis inuicē. Vnde dicit̉ ꝓuer. 6. Sex ſuntodit deꝰ ſeptimū deteſtat̉ aīa eiꝰ .ſ. q ſeminat inter fr̄esdiſcordias. Addit autē Cōtumelioſos ſcꝫ mala in faciēinferunt .i. thi. 1. Qui prius fui blaſphemꝰ et ꝑſecurorcōtumelioſus. Sic ergo hec tria vitia in materia conueniūt qꝛ omnes mala dicūt de ꝓximo. Dicit aūt in fine.ſuſurro intēdit diſcordiā. detractor infamiaꝫ. cōtumelioſus iniuriā. Cōſequēter ponit peccata ꝑtinēt ad obmiſſionem. et primo ponit radicem hoꝝ pctōꝝ cuꝫ dicitSuperbos. dicūtur enim ſuperbi qͣſi ſuꝑ ſe eūtes inordinatū appetitū excellentie. volunt enim preeſſe ſubeſſe aliene regule. et ideo precepta omittūt. Ecc. 10. Initium oīs peccati ſuꝑbia. Qd̓ veꝝ eſt qͣntum ad auerſionem a deo. non qͣntū ad conuerſionem ad bonū cōmutabile. Dicitur enim .i. thi. vltimo. radix omniū malorūb

b