416

nec aliquis navem bellicam pro se et propriam habet, nisi fueritsibi de hoc archanali ex armamentario S. Marci concessa.

Multa mira vidimus in hoc archanali instrumenta nova et ve-tera, quibus civitates et regna superaverunl, nam vexatio proelio-rum frequens et gravis ipsis Yenetis intellectum dedit ad ingeniabellica excogitanda. Non enim semper victores exstiterunt,sed pluries prostrati et angustiati fuerunt, tarn ab infidelibusquam a fidelibus. Nam anno Domini 1367 Genuenses adeo eosarctaverunt, ut chartam et atramentum eis mitterent, accep-turi leges, quas Genuenses imposuissent, ut pacem et dextrasdarent. Sed pacem Genuensibus (216 ») habere nolenlibus re-currerunt Yeneti ad arma et ingenti plaga a se repulerunt elatosGenuenses, et quos in gratiam recipere noluerunt, jam eorumgratiam precabantur.

De multis legimus Yenetorüm bellis et triumphis; semperenim habuit et hodie habet inimicos plures, tarn occultos quammanifestos, cujus causam assignat Socrates, dicens: felicilas sempersubjecta est invidiae; sola enim miseria caret invidia. Et quiaYeneti summa Status civilis polentia felicissimi sunt, ideo omnibusinvidis odiosi. De Yenetorüm bellis, triumphis et diversis suc-cessibus luculenter et copiose disserit M. Antonius Sabellicus permultos libros rerum Yenetorüm ab urbe condita.

Ecclesiarum maxima multitiulo.

Quintum commendabile civitatis Yenetianae est multitudo ec-clesiarum et divini cullus grandis celebratio. Ex quo enim Yenetidivites sunt, ideo divina sunt multiplicata, quia Aristoteles Elhi-corum.. dicit, quod una bona et commendabilis conditio divitumest, quod bene se habent ad divina. Ideo sicut in divitiis in im-mensum creverunt, sic quodammodo in immensum divinum cultumaugmentaverunt. Stupendum profecto est videre multitudinem ec-clesiarum collegiatarum, parochialium, monasteriorum et capel-larum. Non credo , quod in tota Christianitate in aliqua una civi-tate sint tot ecclesiae sicut Yenetiis. Anno Domini 554, cumTothilam Gothorum regem in Italia tyrannisantem Narses, eunuchusJustiniani imperatoris auxilio nobilium Yenetorüm prostrasset, in