z. 174. Carl der Große.
411
ii Ktolberq-Kcrz. Bd. 25, bcsond. S. 455—86. Phillips, Bd. II.
S 32—87 u. 359 ff. Einhard, Leben Carl's d. Gr. Ein!., Urschrift,
Erlaub, Urkund. von Jdclcr. Hamb. 839. 2 Bde. Sporschil, Carl d.
Gr., sein Reich u. sein HauS. Braunschw. 846.
Ms den vorzüglichsten Begründer aller, besonders im fränkischen Reicherieiiilich fest geordneten kirchlichen Verhältnisse müssen wir neben BonifaciusEarl d. Gr. anerkennen. Sein Plan, ein dem Römerrciche nachgebildetesGermanen- oder Frankcnreich zu begründen, war keineswegs ein bloß natio-naler sondern war auf einer christlichen Grundlage erwachsen. Darum fander auch in dem tiefsinnigsten Werke des h. Augustinus (de civitnto Vei),seiner Lieblingslectüre, das Ideal seines Staates. Der fast überwiegendreligiöse Standpunkt, der sich schon in der merkwürdigen Antrittsredezu Aachen (März 802) kund gab*), tritt besonders anschaulich hervor in
cko-nnk t?arcdr L-yteratorks^udite kratrvs diiectissimi, prosMe vestra bue miss! sumus, m admoneumus vos, ijuomodo secundum Leumjnsw el lione vivatis et secundum boe saeculum cum sustitia st c um miseri-«orilia cvnvertiimiui. Ldmoneo vos inprimis, ut creclamus in unum Leumownipotentein Latreuc et ldilium et Lpiritum sanctum. Ilic est unus Deus etrerus, parkectu Irinitas et vsra Lnilas, Denn crsator omnium v sibilium etinvinibilium, in quo est salus nostra, et an, tor owuium bonoruui uostrorum.t'rMc Lilium Lei pro snluts mumli bomiuem Kcctum. — — Kredite cin,>u,ecclesiaui i. e. coNAre^ationem Iionorum bominum per lotum orbem terrae;et xcitcue guia isti soll salvi esse xoterunt st illi soli ad regnum Lei per-linem, gui in istius ecciesiae lldem et cvmmuuionsm et caritarem persevercntneque in tinem; gui vera pro peccatis suis exeommunicantnr all istic eiclesiaei um eonvertuntur ad eani per poenitentiam, uon possuut ab sasculo ali-
>,ni>! Leo acceptabile kacere.-Hase est sr;;o ödes nostra, per ctuam saivi
eiitis, si eum brmiter tunstis et bonis operibus adimplstis, guia liclos sineoperilms inortua est st opera sine 6ds etiamsi bona Deo placers non possunt.
kriwuiu ergo ck/liAite omnipotentem ex toto cordo et ex omnibus
virilitis vsstris. — — LbLc/ite />roL'k»m« vestros sicut vos ipsos et eleunis)-nns incite panperibus secunduni vires vestras. LcreZriuos suscipite in clomosvestras, inürmos visitate, in eos, (jui in eureeribus sunt, misericordiam praebete.
-vimittito vobis iuvicem delicta vestra, snut vultis, guod vvbis Deus
liiwiNat peccata vestra. Lsdimits cuptivos, adjuvate iiyusts nppressos, deken-ilite viduas et orpbanos; Mstv chdicate, inigua non consentite, ira loni-a nonleneatis, ebrietates et commessutiones superiluas kuZito — — Iteconciliatscitius ac pacew inter vos. ijuia Iiuumnum est psccurv, an^e!i>um einen lare,chabalicuw est perseverars in psccato. Idcclssium Lei «lekemlite el cuusamej»s achuvatv, m possint orare sacerdotes Lei. (iiiocl Leo i>romisistis indaptiswo rseoräamini; ubrenuncuastis «liabolo st operibus ejus. — —
b'mis^uiscms in so orcline Oeo servint üäeliler, in cpio ille est. Mn/lere«üm suhjectss viris suis in omni bouitate et puäicitia eustocliuut so a birni-catioiis et.veneüeüs et avaritüs, guoniam cpii baec tueiuut, l>ec> repug'imnc.llutriam ßlios suos in Uei timore et läeiant slvmasvincs ex tuutum «piantumaadent Iiilurein menlem et I>onam voluntitlem. Urt cüliA mt uxores suus etmnoneska verbu non ciicrint eis; ^uberuent clomos suus: in bonituts eonvsniautna ecclesiam srecjueutius. Reclclunt Iiouiiniluis cpme clebent sine murniurationeet Leo ijuae Lei sunt cum bomc voluutats. 7^,7// cliliAunt purentss suos etdauoreiit illos. Xon sint illis inobeclientss, oaveant se a kurtis et bomieiclüset wruicationibus, guanclo ad lechtinuun aetatsm vsuiuut, lenitimam clueuntuxvrem, iiisi körte illis plus plaeeat in Lei servitium intrars. canonici
epncoporuw suorum dilixenter ol ediunt mandatis suis; xzmi non sint de locon locum. dleZotiis saecularibus se non implieent. In castitate permaneant,ectwni iumctaruin scripturarum krs^usnter amors Lei inteudant, eculesiastickcixemer exerceant. IIToncrc?», guod Leo promiserunt, cuscodiaut, nibil extraa datis sui prasosptum kaciant, turpe lucrum non tücianr. UeZuIam memoritex