n8

LOUISE DE COLIGNY.

geworden hertogin van Derby, werd thans hare voornaamsteen liefste zorg. Een weeke, teerhartige opvoedster was deprinses van Oranje niet. De roede zelis werd der aanstaandehertogin niet gespaard, „maar toch alleen als het volstrekt„noodig is," schreef Louise aan de moeder, „want ik wil„trachten haar te laten doen, wat zij doen moet, uit begrip„en inzicht en niet door dwang." Ook een dochtertje vanEmilia van Nassau (van Portugal) nam zij tot zich en zochten vond in den omgang met een jonger geslacht vergoedingvoor de ledige plaatsen, die het heengaan der ouderen omhaar gelaten had. Zij was eene innige grootmoeder, gelijkzij eene innige moeder was geweest.

„Ik heb het zoo goed hier in Holland, en ik denk er„niet over het te verlaten, tenzij ik u van dienst kan zijn,„want daarvoor ben ik immers Ai schreef

Louise nog in het jaar 1615 aan Brabantine. Maar reedswas de storm in aantocht, die haar het tweede vaderland,dat zij meer en meer had leeren liefkrijgen, als in wanhoopen verbijstering zoude doen ontvluchten.

In de Kerk heerschte verschil van gevoelen en niet eerstsints gisteren. De Reformatie, die in eiken Christen eeneeigene overtuiging vorderde, had door dien eisch, zonderhet te willen, de verscheidenheid der meeningen teweeggebracht; en thans streden twee groote partijschappen, dieder Arminianen en der Gomaristen om den voorrang. Deeersten verwierpen het leerstuk der uitverkiezing: deanderen eischten onvoorwaardelijke handhaving van deNederlandsche confessie, zooals zij overeenkomstig de leer