LOUISE DE COLIGNY.

91

dien erfvijand van Frankrijk en van Holland beiden, denstrijd, die wel het eiland Walcheren, waar zij verblijf hield,spaarde, maar overal elders zijne verschrikkingen slechtsal te vreeselijk voelen deed.

Want het was er ver van af, dat bij het sterven vanWillem van Oranje de strijd reeds gewonnen zoude zijngeweest. Integendeel, de laatste j aren van diens leven warendoor ramp op ramp gekenmerkt. De vrijheid, die bij depacificatie van Gent voor al de zeventien gewesten ver-zekerd scheen, was sedert voor de meeste hunner wederverloren gegaan. De uiterste inspanning werd er vereischtom het gestadige verval der gemeene zaak tegen te houden;het te keeren ging onze krachten te boven. Langzaammaar onafgebroken werd het verzet teruggedrongen. Enhoe klom nog de nood, toen Oranje aan het vaderlandontviel: wel mocht hij stervend nog Gods medelijdeninroepen voor het arme Nederlandsche volk. De twee-dracht der gewesten, der steden onderling, der invloedrijkepersonen, door zijn gezag bezwaarlijk in toom gehouden,ging nu onbeteugeld voort; de moed, door hem aan klein-moedigen ingeboezemd, ontzonk hun weder; wanhopendgreep men het laatste redmiddel aan en zocht aan Frankrijkof aan Engeland de regeering, maar dan tevens de ver-dediging tegen Spanje op te dringen. Doch ook dezerijken durfden een zoo onzeker bezit niet aanvaarden.Alleen het belang van Engeland, tot zelfverdediging tegenSpanje, bij het voortduren van den oorlog in de Neder-landen, deed Elisabeth ten laatste eene aanzienlijke macht