3 N D

«iifpm dium,infanire volurtri'57. THEK.MAE Anianse.

'5i. TiBYRlS,vickTybur.

44. TlGVRVM,proximisaliquotfaicuIisTuregumdiftum,Vulgo ,5Ufid ?/Hc'luetif vetuftifsima eft vi bs,fita in amceno loco adextcum lacusmagni,qui hicdefinit,excluditqueamnemLindmagam,vulgo Limnat diftum,quem haud procul a Glarenarecipit, dcdiuidit vrbeminduasciuitates, maioremdcminorem,qux tamen tribus coniungutur amcenis pontibus,in quibus frequentes ciuium fiunt deambulationes. Solu percircuitum ciuit ttiseft valdefcecundum, feraxcp vinidcfru-menti plurimi.Vmum tame pleruncp eft fubacerbum,nec p©-ttft ob vicinas alpes,ad perfeftam peruenire maturitate. Ma-turelcit vinum,feu potiusmitefcit i fua aufteritate, poftali-quot annos in penu conferuatum.Extenditur monsad orientem ciuitatis<Sclacus,fere ad triamiltaria, perpetuis conficusvitibus.Eft quoqj in vrbeampliisimum frumenti foru,quodVndiq?adue6tum,& diftraftu,perlacumTigurenfem ducituradlocaHeluetiorum fuperiora,prsefertimad Glarona.Quin& ex eo lacu in alium tranfportatum Iacu,quem vulgo Vval-ftertenfem lacum vocant,qui longitudine duorum imliario-rum Germanicorum interaltifiimas dcpratcipitesrupes, &montes patet,tranfuehiturad Curiam, & Grifones ipfos,iti-ntre to.autji.miliariorum. Eft autem forum iilud hebdomidarium.Quambonispifcibus abundet lacusTigurinus,prx-fertimaffatilibus,noueruthi,qui in hac vrbefiterunt.Quan-do vero,& aquo,prima huius vrbis iafta fint fundameta, mihi non conftat.Maior Ecclefia Canonicorum fuit fundata ante tempora Caroli Magni,Deindeidem Carolus auxit funda-tionemillam circa annum Chrifti Sio.vocaturcp Ecclefia prg-pofitura:fanftorum Felicis & Regulx. Anno Chrifti S53. Lu-douicus Rex Germaniae,nepos CaroliMagni fundauit Abba-tiam dominarum, quat vulgo vocatur ^rtfira>en *n «n|rer/expatrimonio RupertiDucis Alemanniae,quodille defignaue-rat,& tradiderat Regi Ludouico,etiamfi idem Ludouicus exbonis fuis nonnihil quoque cotribuerit.Prima Abbatifla vo-cata fuit Hildegardis,filia iam difti Ludouici. In Htteris hu-ius fundationis,vocatur ciui tas ifta T uregum in Ducatu Ale-mannico, in pago Turgaucenfi. In fundatione illa loquiturRex Ludouicusin huncmodum: Noftram lurisdi&ionem,& praef.-fturam in T urego, in Ducatu Sueuia: feu Alemanniat,quateftincircuituTnrgoia:, cum emnibusattinentijs & do-minijs pertinentibus ad hanc prxfe6luram,prxfertim cum regione Vri,& Forefto, quod Albis vocant, donauimus donii-riarum monafterio,quod fitum eft in oppido Zurich,vbi de-inceps religiofas fceminx fufcipiantur,& conferuentur.Paterno quocp animomoti, defignauimus & tradidimus prxdi&umonafteriumcumomnibusattinentijs prxdile&x fibx no-lirae HiIdegardi,inproprietariu,vtmemoratis foeminis prj-fit,easdemqjfub fua difciplina,regula & ordine teneat. Datul9.Augufti,anno zo.noftri regni Auftrafij,in ciuitate Rattfporienfi.Multis poftea elapfis annis,circa annum lcilicet ChriftiloSj.liberataeft vrbsabadminiftrationeDucatus AlemannigfiueSueuix.

51. TIVOLI,videTybur.

36. Tracanaria Cryptasvide delcriptionem Montis Mifeni inIndice.

15. TRAIECTVMadMofam, elegas & celeberrimi nominisvrbs,originem a Romanis,ex GeropijBecanifententia,fum-pfifle viaetur.Cum enim illi bis ad Varucam,aduerfam fortunampafsi eflfent,femeH«gione,&cohortibus quinquecxfis,& rurfus Cicerone in prxlidio locato,duabus cohortibus a Sicambris repentino irhpetu deletis, caftrisq; fummo metu conturbatis,videntur exiftimaffe,gemulociRomanisinfenfuni,hxcmalainflixifle. Ex eo igitur tempore,videtur Varucamnon ampliusplacuifleadcaftrorummetationem. Quo veropoft Iulij difceflum fint translata,locus ad Mofam proximusTraie£to,commonefacit;cui Cafter, ha&enus nomen manfit.Neq; enim verifimile eft,Iocum illum, quo Mofa ponte traij-ciebatur, ci tra pratfidium maximum fuifle:imo cotra,crede-dum,Romanos & pontis &oppidi au&ores tum tcmporis fuifle,cum huccaftra fua tranftuhflent. NamTraie&um vrbisnomen,a traijciendo flumine videtur fa&unrquamquam nefcio,vnde Ammianus Marcellinus acceperit,Obtrincenfe Mofx oppidum,quo Traie&um fuper Mofa fitum,intelligere vi-detur, nifi forteid mutuatus fit aThungris, qui Traie&n inCricfit/mutarant. Et,quiaTraie&i nomine,duooppidavo-cabantur,alterum inferius apud Batauos, alteru fuperius inThungris,hoc <Dppcririd;t/id eft,fuperius Traieftum,& fyn

coptbs,<Dpf«'d;f vocarunt,£ quo Obtrincenfe oppidirm,MatcellinusfecicrliludXVtcrstrtd^t/^id eft, exteriusTraie&um,&concife;XI?t«d;t/nominarunt.DeTraie&o ad Mofamaquibufdamannotatumeft,eiusadolelcentesprxcoci quidemef-feingenio,fed raroadlitterariam frugem peruenire. Dediu-turna huius oppidi obfidione,& quona pa&o, llluftrifsimoParmenfi Duce,belli prxfe&o,tandem expugnatumfuerit,a-lio quandoq; loco,dicetur.

7. TRIDENTVM,ciuitas infinibusVenetiaeProuincix,in-ter montes in planicie pofita eft,muris vallata lapideis,quamex Septentrioneabluit Athefis fluuius, anibitu miliaris ltalt-ci.In ea vias latas & lapidihus ftruftas,domos vero itahono-rificascernas, vtnouam, non veterem ciuitatem prx feferat.T empla fitis pulchra confpicias, fed in ommbus ijs paru ftrufturx.Arcem habetconfpicuam,vtdomum auream dicas potius,& quarn pofsint, & Imperatores, & Reges percommodftinhabitare, aBernardo Clefio Tridentino Prxfide au&am &illuftratam,non multosantehacannos.Influit placidein vr-bem per muros ab Oriente aqux riuus, fuper quo aedificia fe-ricea,& molxfrunicntarixmultxfunt,vndeitem plurimiriuuli deducuntur permedias viasin vfum,& publicam comod: tatem. Super Athefim ad portam qux dicitur S.Laurentij,Pontem habetmagmficum,fedligneum, centum &quadra-ginta pafluum longi tudinis. Montes circum fe habet niuibuscontinueobfitos,fcopulofos,inacceflos,pra:cipites,&itapr5-altos,vt dicas,ceelum fummamontium cacuminacontinge-re.Fauces habet duas, quarum altera vergit ad Septentrione,altera vero ducit Veronam. Planitiemadmodum paruam,fed ridentem, & arborib. & vitibus mirum in modum confi-tam,quamAthefiscircuit,& lambit vndequaq;. Promifcuahabitantibus lingua,fcilicet, Theutonica & Itala, fed Itali o-rnnes etiam, cum placet,Theutonice loquuntur. TridentumGermanorum fentina, italorum verorefugiu eft, ciim quidinfortunij illis occurrit. Parum frumenti,fed plurimum vi-ni,perfuaue habent,album & fubrubeum. Per xftatem ccelutemperatum eft,diebus autem canicularibus,fol apprim# feruens. Hyberno vero tempore,propterniuium & glacierumingentes horrores,vix huiufmodi regio habitari poteft: neqjjfatis funt hominibus hypocauftaad depellenda frigora, quaseo tempore tam magna funt, vt no finan t aqtias in terram de-fcendere,fedftatim venientes,conuertantin niueis. Er,quoddaturmiraculo,vtputei ipfiusciuitatis,per tempus id,aquisomninocareant.Boues & vaccas promulis,afellis,& equis o-nerarijs habent,cum eorum plauftris, tamad res conueheda*facilibus,vtad montium cacumina fic properent, acfi eflentin planitie,aviarumqjpublicarumcuratoribusitaiugaapta-ta fun t, vt v%ad culme accefsibile, quoi^bmcunq; montiumab eifdem iri pofsit. Nunc demum ciuifas ifta & opulenta &clara elfefta eft propter Conciliuirqquod in ea fuit per pluri-mos annos. Nam hicconuenere quinq; primum CardinalesPrxfidentes & Legati Concilij pro Pio 1111. Pont. Opt. Max,Duo fimiliterCardinales, Lotharingus & Madrutius,Patri-archxtres.Archiepifcopi XXXIII.Epifcopi CCXXXV. Ab-batesVII. Ordinum Generales VII. cumTheologisCXLVI.&vltra,FerdinandiqueCxIaris,RegisGalIia:,Hifpaniarum >Portugallix,Hungarix,Bohemix,Polonix, Venetiarum, Se-ptem Cantonum,FIeluetiorum, Bauarix, Sabaudix, Floren-tix, & aliorum Principum Ecclefiafticorum Oratores.56 TRIPERGVLANA BALNEA.

56. TrituliBalneum,infinuBaiano,Ciceronianum eft,noIo-lum ex opinione vulgi, verum etiarn ex Bocatij lententia. E-nimuero,Cicerone viuo, nondum hos fontes, apertos haudignoramus.namqjpofteius exceflum, Antiftio villampofsi-dente,primum erupifle,carmineq;Tullij Laureae Ciceronisliberti,celebratos,Pliniusauftoreft. Locuselegantiam miramhabet, cryptaqiie mirabili artificio in faxum excauata eft,v-bi & imagines erant,manus ad affefta loca corporis tenen tes,quibus aquxfacultas auxiliatur: nunc autem maiori ex par-tedifieftafuntomnia,nobilifsimorum tamen colorum,qui-bus xdificiu depi&um fuit,adhucargumenta fuperfunt. Fosinterdiu femel,acitem no&u, curn occafu exortucj;Liinx,ca-lidam ac fumantem aquam in balnei lacum emittit, quo im-pleto, pars in mare,quodam riuulo defluit, parsad fontemreuertitUr.Supra balneum Ciceronianum eadem in rupegraduum aliquot afcenfu,<rypta reperitur,opereexcifa,altitu.dineptdum Vl.Iatitudine V.fed inlongum finuofo anfra&uph rimum extenla,fuauem&iucundumexhalans odorem,quam li quis ere&usingrediatur,repenteferefudabit, fi pro-nuS;<x ad foluminflexus,refrigefcct. Vlterins, ad dextra ver-

genti,