/

I N 1

totainEuropa cedere.Atep'iIlndmirum,iflosruin.irumTroianarumoftentatores,fubtilemaliquam rationem nonexco-gita(Te,qua Rhotomagenfium etiam murorum auftorem,fu-gitiuum aliquem Phrygem conftituerent. Cseterum,qui pri-mi hanc vrbem condiderunt, veluti praefagiret futuram eiusamplitudinem,&exnegotiationediuitiarumaffluentiam,locum etiam eidelegeruntmercatui, & commercqs externarugentiumaccommodatifsimum. Ad Sequanse videlicetripas,nec long£ k (inu quodam maris, qui fuo refluxu vrbis prope-modummurospullat.

R1 GA LiuonixfertilifsimxMetropolis,quammercato-

rum Bremelium excitauit deuotio.illi (iquidem aliquot ver-bi diuiniprgconesadfacram inLiuoniam deduxerunt miii-tiam,milites fine numero, ciues ac mercatorcs in hoc ncgotiomilitantesproChrifto,multicsefi, terramfuofanguinefuntmercati,faepeperpulerunt hoftescrucis Chrifti obltdes dare,pacis fubireconditiones. Deniqjefferuefcentemultorudeuo-tione, nouumfitter fe ordinemCrucigladiatorum fratrii in-lhtuunt,cuius quidem profefsionis,duo ex ordine fuere Ma-giftri.Quorum primus Vinno, validas in Liuonia arces Sege-Woldam,Vvendam &Afcheradamexcitauit. Et,dumannisxviij.prxfuiflet,alatronedomcftico, cumfacellano trucida-tur. Alter Volguinus,arcem Vellinam conftruxit, ordinis Magifteriumannisxv.tenuit,grauifsimisbelloru agitatus pro-cellis,in confliftu contra Liuones,cum decem <Sc oft-o fratnb.cecidit.Deinde,obnimiambarbararumgentium potentiam,FratresordinisTeuthonicorumimp!orati,venerutin Liuo-niam,annoincarnationisdominicx,ii28.Quorum ordo Gladiocruciatorum locictatemabforbuit,qux vltro in profefsi-onemordinisbeatxMarixTheutonicorum tranfijt,quorumhabitus,palliumalbum,nigracruceinfuta, a primo militixTeuthonicx Magiftro,Hermano Valclc,fiueBalct, inLiuoni-am transfertur.llli autem hancregionem multo temporefe-lici guhematione tenuerunt.Cxteriim,quod vehemeter equ idem dolendum,& non Reualienfibus, atque Rigenfibus mo-do,cxteris<p,quos Ruthenorum nondum occupauitcrudeli-tas,Liuonix vicis,arcibus,&oppidis,vnicedeflendum. Sta-tim ab ini tio coniumftionis iftius nouz,priuati commodi ftudium,inteftinadifsidia,xmulationes, florentifsimarum fo-cietatum & vrbium peftes oerniciofifsimx,de vrbis Rigenfis,& totius Liuonix inter Epifcopum Rigenfem, & ordinem f ixasexcitar.r.Illi,potentiam & vires, quascontracommunespatrix hoftes exercere debebant,in fefe mutuis diftidijs, acce-ptis&illatiscladibus,contcrunt. Hincprimobellum apertueftnatumcontra Rigenfes& ordinem,anno 1298. & ab oppi-danis Teuthonicorum MagifterBruno,cum LX. ordinis fra-tribuseftcxfus. Nouodeindeortodifsidio,RigenfesDune-mundam ordinis Vicum enertunt,in plurimos promifcui fe-xus,& diuerfx xtatis homines,immaniter def^uiunt. QuareabEuerhardo deMonhem,Rigaarftaobfidionefepta, adde-ditionem coafta,auita priuilegia amittit,murorum & porta-rum fpo.iaturauxiIio,arcisquexdificationeabordinis Magi-iixucoiripefcitur. Rurfus,obnouasfeditionesdomefticas,abordine,Riga obfidetur, qux Stephano Archiepifcopo fuo fe-rentefuppetias,acerrime patrix libertatem defendens, profligatis hoftibus, Arcem Rigenfem &Dunemundam fundituseuertit,ordinis Magifter,ob iniquum Rigenlibus illatum bellum,4 Pontifice Romano Sixto,eius nominis quarto, excomniunicatus, a Prxfe&ura deijcitur. Paulo poft, anno falutisl495.AdolphusdePlettenborch,nouis vinbus Rigenfes ade-git,vt proprijs impenfarum fumptibus,arcem, qua Rigx de-molitierat,reftaurarint.Dunemundam,proximum Rigxca-ftrum, Vvendam fimiliter, ad hoftiies fuftinendos impetus,muniuit. Annodcmum !5<;6.Rigenfes&Teuthomcifratres,apertoMarterixantur, quibusquidem domefticisChriftia-norum,Mofcus,inuitatus difsidijs,facili nuncnegotio, de v-niuerlafereLiuonia triumphat.Atquehasquidem calamita-tes,ab his eft Riga perpefla, qui ea initi foederis, & religioniscaufia,defendere & tueri debebant,cum funefto etiam eorun-demipforuminteritu.Qui,quamcrudelesin rufticos tyran-ni extiterint,qu^m mifera eosferuitute vexarint: (quaquamtamen fint,qui fcrihant, id duram ipforum ceruice popofcififf:)quamfegniterhoftilesfuftinuerint impetus,quam potenter &ftrenu^Bacchum,no&u dielj?coluerint,quatos,in priuatos fuorum vfus,thelauros conuerterint;quam tupi fuga ela-pfi; quam inui&as hofti arces omni commeatu, & ad diutur-nasobfidiones ferendas,rebusneceflarijsinftruftas, patentesreliquerint,pudetfanereferre.Adhxc.VuJcani quoquerabieanno 1557.grauiterR.iga deformatafuit,vtmirumfit,raoder

) E X.

namadhuceiusReipub. formam polTe fubfiflere. CumMot

cus potentilsimus hoftis,Rigenlib.&maxim£ Reualienfibus,grauiterimmineat,occuparidpo&uagintaprxcipuas nobili-um arces,quarum i pfi prxfidio ante Liuoniam gubernabant,Mofcouiam exercitu impetebant:Iam verb nihil Chriftianisin Liuonia fitreliquum,prxter ditionem Haringenfem cumvrbe Reualia,Churlandia& Semigallia,cum oppido Rigen-fi,&arcibusforta{Tetribus,autquatuor,quasDeus Opt.Max.potenri dextera fua, clementer tueri dignetur.9. ROMANVMOpp.

31. R OTT ERODA M VM oppidum,in oftio Rotteri fluminis,iquo & nomen haber, in Hollandiafitum,literatishominibusmaxime fempercelebrandum&venerandum , eo,quodmagnumillumErafmu,derelitteraria quamoptimemeritum,parente Goudano paftc>re,ediderit.S. RVBECLARA.

17. RVRAEMVNDA,GeldriciDucatusMetropolis,oppidum quondam perelegans,habitatoreadmoduhum.ino cul-tum,4quo nucfereomnino,obbellorum furores defertum,■occupantibusnucid prxfidiarijs militibus.Ab Otthone,eiusnominis tertro,cognometoClaudo, penultimoComite,fubquo Geldri^Ducatus,maximaincrementafumpfit,Rurfmuda,tum temporis pagus,cum alijs plerifque vicis, murorumambitucing:tur,&ciuiIibusdonatur priuilegijs. Oppidumeft nuncxdificijsciuium,&religioni nuncupatis,celebre.Eftibi Monialiumcrenobiumabs Gerhardo fexto Geldrix Co-mitefundaram,quicum coniuge Richarda Naflbuica, lbidufepultus eft.Idem & Carthufianorum,& Minoritarumccenobium,primxua fundationeconftituit. Quorumalterum,Minoritaru videlicet,a Reinaldo,vltimo Geldrici Ducatus Co-mite,dotatum.Qiu &ius cudendxmonetx,aCxfareRudoLphojRuremundanis obtinuit.

s.

4% SALTZBVRGVM,vetuftifsimumNoricioppidum,n unc cultifsimx Bauarix Metropolis,luuauia di&a, ^ iuuan-do,eb,quodfaliuuet.AlijaIuuaro flu.Teutonic^, jDt'c@4ltVVnde Otto lib.v.cap.iij.Virgilium quendam vocat Epifcopuluuauienfem. Dicitur & Petreia: a Ptolemxo Gamandurumnuncupatur.HancciuitatemIulius,viftis Germanis,acfecu-diimaliquos,arcem ibi,Teutonice,^»cljfcnburgEc6didit. At-tila hancdeftruxit,verum & Roherto ipforum Epilcopo,An-no Domini O&uagefimofupra Millefimum, inftaurata eft.Hic Epilcopus,quem Patriarcham nos vocamus,refidet,& altare,cuius fimilenon videri credunt,cernitur.Aeneas Iuuaui-etenfem,&Arninenfem dici,ait,Metropoliticam infignem mter Bauaros,opibus & au&oritate memorabilem vrbem .An-toninus Pius,in Itinerario, huius vrbis mcminit, eam Iuua-uiam dicendo.Alij etiam hanc vrhem,Budacum di&am fuifi.feaPtolemxo ,adferunt.Hxc Francifcus Irenicus lib.xj.Exe-gefeos Germanix.Solooptimo,montofo,& metalliferohxcvrbsgaudet,de quo huncin moduin Celtiscecinit.

Qui milji de celfis mtpcrfuit At-pibusaftus

Oenus vbt,atrj ; Atbefis/murmura raucafacit,

Argenti sternofiaturit qua vena metallo,

Et dicat totam pat riam Alemanicam:

Hic balant hquido,puro & defonte falina,

DitantesBauaroSjAuflrtacostyDuces. ,

11 tc turba esi tetra,nigraq 3 flmilltma morti,- •Outfoytent Vafiitagnibus ara fitis.

Haud credas noftris dccocla metallaper ignem,Sed Phlegetonteis mundificata vadis.

57. SC R OBES charonex.

51. SEPTENILIVM,oppidumcumcaftelIo,i«finibusv-triufq? Hifpaniarum,& Granatenfis Regnipofirum, poftre-mo Granatenfi bello in Ferdinandi Regis poteftatedeuenit.Exiftimabat namqj Hifpani, id oppidum,quia limetan.eum,tentari debere,quo expugnato,hoftium vires fierent tenuio-res.Igitur Rex cum exercitu cohortibus ordinatis, h Cordu-baprofe&us, Marchioncm Gaditanum cumduobusequitumiilibus,& conuenienti peditatu prxmittit,qui,vtfieretcer-tior,quo in ftatu oppidani eflent,curauit ex paftoribus,& rufticisaliquotcomprxhendi,&quibusaccepit,nullos efleho-fpites,fed caftelli tantum incoIas,& habitatores,qui tameputarentur ad mcenia,munitiones<j? tuendas pofle fufficere. Fi_xis deinde tabernaculis,machiniscp & toriaentisfiii"! <n locis

dilpofiti».