I

I N D E X.

J 4. SPIR A, Ciuitas Epifcopalis Germanix.ampla, quam Rudigerus tri-

ccfimtiseiufdem v tbis tpifcopus,ciuitaii addidit:a.i j veröaltioremoiiginem affcrunt.Contadus ll.tcclefiam ibi fundauit.Sc filio fuo Henrico.adperftcieadum reliquumopus,rciiquit. Eft autemhxc ciuitas pene ab om-nibus lrapcratoribus dotata; multietiam lmperatorcs illic fua ofla con-diderunteveluti Heutici.Conradus. Rudolphus.Sealij.quorum memoriain quadam tabula chcro iuftxa .prorogaiur, & ab OuoneFrifingenfi inChroni eis adducj tut. Lothatiushanc vrbem obfedit.anno 1116. anthoreSigeberto.EccleCailiicvpoft mortem ottonisEpifcopi Friftngenfis.ignepopulabatur.vt coilegit Radeuicus.li.c.ca.j.dcgeftis Frideiici. Plura prj-terca.de eius flagratione itneas Syluius protuiit.Conradus ll.EcclcftamGuidonisconitiuxit, prim ad S.Ioanncmdiftam , Screliquiaseiushuctraduait.authotcEpifcopoeotum Sigibaldo.liilScillic EccleiiaS. Gerinani.cuius canonici olimin Sintaheim vVormatier.lis diocoefts refidcbit,a Dogoberto conftituti.ho» lohannes hpifcopusSpircnftshuctraduxit.Venit tempore Conradi Iii. S. Earnhardusad Spirenles, cuius veftigia inEcclclia adhucfuperfunt. Recensaurein nomenellSpira, Scquodnullivetcrumconftabat anteHenricorum, Scüttonum tempora . OttoenimFriftngcnfts lib .7. cap.16 Sc Ligurinus intciantiquillimosreferuntur.quiSpirx mcntionem,fecerunttprift:orum enimomncsSpirenfes. Nemctesdixeruiir,quemadmodumCxfar in primo, Cornelius Marcellinus iib.16.Fli11i11slib.4-cap.17 rcoiemxuslib.i.cap.s.StrabO.-etiam recentiores, ve-luti Orolius.tufebius, Hieronymus diftin.n.epillola ji.NuncyeroSpita,vt feuiingeraflerit.i rnola nuncupatur, vnde sebaftianus Brant :

Liter Gcrmznos quondam ceieberrima Sptra,

Quondam hxc d tnolis.nowea habere ftudens.

Vnum.quafi inter mundimiracula, reccnfendumadducereplacuir, vtopus in Germania nonaiibi vifum . Oliuctimontem, Chriiti paflionemretercntem.quod plane tanto fumptu incugefiat , quantoolinaaliquodparuuin oppidum. H hc vfq; Francifcus Irenicus. Ell in hac vrbc focieratisIcluColleaium.iGapitulo Gononicorum cathcdralis tcclelixinftitutii,atqjdotatuhi.Gtuus hoc tempore actio reit U.Petrus Agrippinefts,fcien-tiaruin Sc litcrarum nitoribusperpolitus.

4.0. a 1 RAVBltfGA,ad Danubijripas Bauarix oppidum.

32. SVt 1 XA.Heluetix vicus,libetratisamantiffimus ) adoonfaedeiatamSuitcnfiumfocietatem.contraeftreiiaiamnobilium infolentiam, AnnoChrilli M.CCC.XV tecipitur.

32 SYLVAN1A Heiuetix vicus.eodcm cum Suitia anno.ad Helueticumfoedusadmittitur.

T.

J 4. TINGlS.am^Ia Mauritanix ciuitas, ridicula quorundam Hiftorico-tum opinionc.codirorem habuitSedded.Had tiliuni.qui, vt aiunt.toiiulmundiimperiumgerebat.Huic in meutern vcmiredicuut.vtvrbeexilrue-tet.qux pulchritudine cum faradytio terrettri ccrtate poflet: Mutisigiturscneisvrbem cinxir.domibus retftaaddidit aurea, Scargentea, in quorumfttucturam maximaä totius orbistiuitatibus tributa exegit. Claflici veroHiftoriographia aomanisin Oceanilitto e.ijs temporibuscQnditam af-lirmant.quibus Sc Granatx regio lubafta fuit.Diftat a FretoHerculeo ttiginta fere milliaribus.a Fefla autem.ccntum & quihquaginta.3. 7 OLETVM.in medio Lufttanie prouincixjquodcjteras Hifpanix re«giones vbertate foli.coeliq; ferenitate luperat.in altoatqi afpeto ioco fi-tum, vrbsadmodum eftdiucs, multis Scmagnismcrcatoium com mcrtijs,qux hinc ad omnesfcrepopulos Hifpamxdeferuntur . Qux rescaufa eft,vt hxc ciuitas rebus omnibus abundet.quasafferunt multi , quiveniunt,vt rcsaiias venales.adaliospopulosdefcranr.Hacitaq; ictum convmutatione,continuoci;conimertio,resTOleti vilfusvenduntur, quam in Jocisvnde vehunrur tftautem ciuiiasdiuilainregiouestrcs&viginti. QuasBObi.itatStiUuftratainpliflimnin.Scpulchertimum teinplum . Quod,meo iudieio.i'acras omues xdes.Sc forma eon lpicua.de magnis xdificijs, facerdoiumq5minillcrijs,& ditifiimisorcamcrisantecedit..n quo templo,feneltrxfpecularescomplures.Se imaginespulcheiriinx, varijscotoribusaamirabi ies,& antiquas hiiiorias referentes.confpiciuntur. V bi per lucidafpecula feptiiigenta.cuinquaginta.numerauiir.us Eltprxterca remplumnon folum magnum.pulciiruin.lpiendidum, fed ctiam opulentum. lneuiusfacellis.quxcapelix vocaniur.&lunt 11 mcro plutes.altaiiafunt ornatillima.tuopcrxpretium, & resadmirabilesvidereiingulisdiebuc.seprxcipue feftis.huius tcclelix facerdotes l'uppiicantcs, nuncaureis , nuncargenteis, modöfericir, aliquando purpureis,& nonnunquam gcmmatisornamcniis& precioiidimisindutos, rem diuinam celebranles.&hora»canonicascondnneuies HuiusEcclefixanriltes.inFlifpania.fecuoduseltk Rege.non diguitate lolum.fxauthoruate, verumetiainpopulis, vefli-galibuporcntia sub cuiusimperio.prxrcraiios minores populos, op-pida nobiliflima.acmemorabilillimaleptendecim gubernancur, bx qui-bus magnus EctlelixToleianx rcudiius cxigitur.Cuius fumma eft , vc ac-ccpiiiius,annoquolibei duceutorum millium ducatorum. sunt in hocl'aniffi llimo templo.portt.numero i'cx.trcs ad üccidcntcm.dux ad ilcri-tüein,& vna ad Sepientrioncm.ijux funt omnesgrandes & pulchrx.lamiOis xicisadoruaix.inultilqi fanetorum limulachris&iinaginibus, Scan-tiquis hiflori jsconlpicux.Suiit & pulpica duo pulcherrima.atque dirilli-ma elt & altarc.in quo D.lllcphonfuscelcbrauit.acccpiisornamenrisadfacridcandum uccellari)s,a vuginc üei genitrice. sed quidprxterra dicäde Ucratio.Sc de liiagnisdiuiti js.de laneioium reliqui js.quijin eo lisnt ad-tnirabilcsiyuid dcfacelüs,6ealtaribus liuius tepli, qux capcllx vocantutadoinaliIiimis?De eaprxlercim.quam Cabildum vocant .aureo tecto Öcomni Pontificum.qui haetenusliuins Eccleiixfuerunt.imaginibus.orna-titiimfvUiltribuuinurinhachcclelia.mulixpauperibuseleeinofynxiin-gulisdiebus,beodlominxcoftipanishominibuspa:obis,Seinop)ialaborantibus.qui inendicareerubefcuur. Anrillcs prxtetea trigintapauperibus,quotidieiargituralimenta. Qui maguasetiamconfcrt eleemoi'ynas"Vi-duatis,pauperibus,& orphanii, virgiiiibus marirandis, exterifque multisho mini bus.neccth rare coatlis.Facit £e 1 oietum faelix ac opulentum l'a-gusamnis, üiuesacamo;uus,qui 1 oletanispifees optimospropinat, hot-tos irrigst,maceriam multam encmorihuslongeuiliantibus.euehit Cu-ius aqua,qux per aureas arenas defeitur, eft valdc lalubris, Se Toletanoshoriosirrigans.caufa eft,vt fruttibusde herbis honentibus totaciuitasa-bundet.vtraq; liquidem ripa tiuminis,Orientem verlus.hortis Se arbori-bus ad paii'uum millia fere quinqj.fertililiima eft, Se ad Occidcutem tan-

tundem.Ad Metidiem vefö,Sc Septenttiönem, pt2tervincasmultas.ru. .etiam amygdalorum Sealiaium arborum.quafi nemora iucundiflima.fctuiunt l oletanxciuitati.tanquamdominx,multis ac varijs rebus,oppidamulra.pagorumq; maximus numerus,qui quidem Toletanam hanevrbediiütem faciunt,Sc omnibus rebusabundantem, See Hxcex Marineo Sy-culo deferipftmus.Multi etiam ali j viri doc'tiftimi de huius vrbis magnifi«centia.eruditifilmeferipferunt. AnnofalutisM.L) El. AcCcrfitrfunt do-minidefocietate lefu ad vrbemToletanam,atq; in nobiliffimam, Sc am-plillimam donmm.quam olim loannesSiliecus,eius vrbis fcpifcopus.ex-xdiftcaucrat.Sein Clcticorum vfuininftruxerat.funt reeepti.19. TRA'ECTl nomine,duo oppida vocantur.alrerum.lnferius,apudBatauos,aIterura,Supetius,inThungris.Lieillo,huncin medum A.ncasSyluius: N'ecdcfunr, qui Traiciftum nobilem vrbem in Hollandia fitamaicant.nobis haud alienum eile videtur.aliquando PhryfixTraieitenfes,aliquandOHollandixtraditoselTe.vt fxperegionum terminosdominan-tium imperia mutant.Noftra quidem xtate, ncq; Phrylix, neqjHoilädixdantur. Principarus iscclefix I laieftenlis lmperatori tantum fubijcitur.latamq;polüdet rerram.diuerfts Rheni meatibusinterclufam,cui ab Oricnte Phryiij,ame.idie wettpliali iunguntur.Hollandia Seprcntrionem ex-cipit.abOecidenteäducaLu Gelrix.Rlienofluminediüungitur. Hnperi-tifllmeveto.r.edicain fa llacifliinc,nonnulli xtate noftra,Traieflum Gallicx nationis ciuitate eile dixerunt.cü dePötificis ageretur eleftione. Naquopafbö I raieftü Gailisdahinaus,trans duo Rhenibfachia fitö.quädo&. qui eis henü habitant,Colonieies,Cliucnfefqi,c61iat efle Germanos?Traieflenfmm quippc fitu'.,ir.os,fermoq;genr.anicuseft. l raieClii diuesScpopulofa ciuitas elt. tpifcopus vrbis 11.millia pugnatorö.fi quädo neceflitasiugruir.educit ad bell um,forma virisac mulieribus egregia. Ab exte-torum incurfu.Sc aquaruminundationc, Sepröpria virruic defenduntur.Porusgcnriceruilia.viriUm mercatoresafferunt. Hucuique Adnex Syluij"vc:ha retuiimus.

36 F RtViRlsad Mofellam flulnen.vrbsprimaria GallixBelgicx, mi-ram antiquitatemredolens, hoc tempore ampliflimö AtchiepifcopatuiFreuircnliappeliationem pr.2ber.trei.irorum ciuitas,authoreCxlare,lö-ge plurimutn totius l,aliix va'cbat equiiatu,magnalqj habebat copiaspeditum.l'ompor.ius Mela.claiiftimosBelgarum traditefle I rcuuos,Seho-tum opulentiflimum oppidum,Augultä rrcuiroruin vocarl, cuius Sc fto»lemxus meminit Com Tacitus.Coloniä 1'reiiirorum fubindenominat.Setibit Cxfar.Treuirorum ciuicatem propter GermanixvKinitatem,cot-tidianiscxerciraram bellis, cultu 8c leriia.e, non multum Germsnisab-fimilcm fuifle.ncq; imperatavnquam,nificxercitucoaiftam,fecifl"e.Pau-lini Treuirenfts Metropolitan! Galliarunt Epifcopi, qui contra Arrianosegregiepugnauit: rheodoiitus meir.init.in Hiltoria tripartita HiceiiamAthanalius Alexandrinusexulauit.VibcmTteuitorum Aulomus Eurde-gaicnlis hoc epigrammate celebrauit.

Armipotens dudum celelrari Gaüiageßit,Treuervrbisfolium quaproxima Rheno.

Paiis vi in medugremio,/etura quiefeit,lmperij vires quod aht,quod veßit,&arnut.

Lata per extentum procurrunt fncenta coiieiuLargus travquiüöpraLbituramne Mofeila,

Longtnqti i omntgena veclatislommeraaterr*.

Literarijs nuncoenamentis hxc vrbsmirificedecoratur, idq; larga Re-uerendiflimiTreuirenfts Archiantiftitis D Ioannisa retra munificentiaSe liberal! täte,qui collapfxpropemodum Vniuerßtati, Dominos de focietatelcfumaxima.Seftudioruin gloria, Seiuucntutis Treuericx vtilitate8e handpeenirendo deniq; rcligionisculru.prxfecit. cuius quidem inftiltuti fruftu Reuerendiflimuvlluftriftimulq; eins succefl'or, ü. Joannes abEls.eiufdem vrbis Archiepil'copusincitatus.Collegijfundationem auxiratquectotauit. '

32 TVGiVM GermaniceZug, Regionis eiufdem nominis, primariumoppidum,Heluetico fcederi.incarnati verbi.anno M.CCC.Lli.adfociatü.S. TvRO GallixTutonenlisciuitas Metropolitica.

32. T.GVRVM-, vulgo Zürich, vetultillimum Heluctix oppidum ,d«quo plura Munlterusin fua Cofm'ograpliia.50. rZAi 'FlN,muuitiiStnum Aphricx oppidum.

V.

VALLlSCLETVM.vide Pincia.

4). VENET1A vrbsinintimo marisHadriatici finu,noftroxuo Omnl5celeberrima.opulemiftimaq;,cuius tanta magnificcntiaacdignitas.vt et»iain iIii,qui hancperluftrarüt.admirari eamporius.quam dignis laudumelogijs,celebrare queant. Cui quidem vrbium omnium reginxaedomi.nx,eum id optimo iure aemerito detur.quodMacrobiusin libnsSaturna

liorum.de Maro;.eh'sverbisfcribir,tiusjinquir,glöriahxceft,vt nullius

laudibus crefcat,nullius vituperationeminuaturiCumq; doCliflima.eru-ditiüimoxum virorum leripta, deampiiflima Veiietorum Repub litera-ruin monumentisliiit tradira, aiongioreeius cnarratione niicabftineo,auidumq; leCiorein ad Leandri Itaiiamad Lgnatium, Se ad Danielis Barlbari Commentaria.quibus Virruui j de ArchiteCtura librosillußrauit, re-mitto.Qai hücin moduin de venerotum vrbefetibit: Lrant,inquit,olimin vrbe Koftiana Theatra, Sc Circi, 8camphitheatra, nunc vrbes ipfj tot*theat(afuhr,Secirci,Se ainphiihcatra.VfdcLantnr illc molesing£tes,quo-niam magnitudo 1 Harum vrdentibusimminebat.At oppida, Sc munimenta noftrorum ideo maioraiiiis,8e prxitanriora funt.quia vel animo meti-untur.vel ambitu.Secircumiiione menfurantur. Cxterum.meabhisrationibusauocat amplitudo Venerotum naualis.triremium, Sc nauium apparatus,inftrumentorum omniumcopia, tormentorum Scmachinarummuicitudo muniiionum_>,S: armoruin omnis generis thefaurus,infinitotum artiftcum feries,rerum ordo,facilis vfus.promptaq; ad oranes necef-li tates expeditio.C^us Omnia maritimx rei prxllantiain.Sc excellentiamillis meriro tradidere. Nolo aurein.quod illius loci admiratione capia-mur, propterea, quod res mira omnibus aduenis, Se hofpitibus videatur,fed propterea.quodilla a te longeadmirab.liorioriginem ducit, quammaximeoprarenonhabentes8el"uinmacura feruarc habentes debent.Diuturna.Seinuiolara Reip.libertaseam peperit amplitudinem, vfufqueretummaatimaium&ptxclarsoecafionesfecetunr, vtexcopixcum ci-

uitatis