Druckschrift 
Critica Quadripartita : In Qua Plura Recens Inventa Et Emendata Circa Geographiae Artificium, Historiam, Technicam, Et Astrologiam Scitu Dignissima Explicantur ; Opus Posthumum
Entstehung
Seite
142
Einzelbild herunterladen
 

Caput iL Part, IV*

accenderunt. Ita quod fieri poftenegabat Philofophus, oculis fuis fa-£lum efte confpexit, Sc erubuit. Quidmultis ? faber ferrarius quotidie i-gnem in foco fopitum afpersa aquafrigidä , 6c flatu e folle frigido reda-nimat, 6c in flammas copiofas longelateque diffundit« Ita multa tarn innaturalibus, quam moralibus my-fteria latent, quae fola ratio non po-teft aftequi, experientia tarnen iden-tidem manifeftat , 6c in lucem pro-ducit : neque enim eft ratio, aut ullaregula in humanis adeo firma ac cer-ta, cuinonfubinde experientia con-tradicat, 6c exceptionem faciat. Ex-perientia magiftra artes excitat, 6cfcientias perficit , omnique rationiac difcurfui bafim 6c fundamentumfupponir, fine quointelle<ftüs noftrifabricas funt domus in aere , 6c ftrueslignorum in arenae fuperficie. Affertum eft Ecclefiaftici cap. 34, £uinon eß testatus, quid feit ?

Itaque non mireris , amice Le-iter, fi in exponenda Aftrologia na-turali , five experimentali alia funda-menta, legesque non afferam, quamineras experientias ♦ cum enim anti-quitas praeter illa infamis Aftrologiaejudiciarise fuperftitiofa , 6c pridemexplofa deliria nihil fuppeditet, alia*eaque folidiora fundamenta ftabili-endae Aftrologiae naturali quxrendaerant, quae nonniii per experientias,earumque frequentes obfervationesipfa natura manifeftat«, Etfi veroliaec ipfa continuo ob oculos nobisverfentur, a paucis tarnen apprehen-duntur , aut ad ufum referuntur.De his autem antequam plura trada-muSj duo hie praemonenda duxi.

Primum eft , non qualemcun-que, nec unumfoluma&utnfiveex,-

perientiam tarn in moralibus quamphyficis ad regulam, legemque fta.tuendam fufficere; fed rem eandemfrequentius 6c cum ijsdem circum.ftantijs obfervatam efTe debere. Atquaeret hic aliquis; quaenam ergo ,6c quotuplex experientia requiratur,ut regula exinde formetur, qua fattutoin judieijs Aftrologicis proceda-tur > Quam infolita eft hsec quaeftio,tarn ardua eftrefponfio: cum enimprope innumerae finteaufae, 6c cir-cumftantiae , quae in his fublunaribusad omnein effe&um concurrunt ,opus eft longo tempore, Sc conftantiobfervatione , donec faltem praeci-puae ex fuis effedtibus cognitae pate-fiant : nec illx tantum , quas terrafuppeditat , fed cx etiam , quas cx->lum fidereum fubminiftrat ♦ terraenamque conditio identidem cum fta-tu caufarum caeleftium conferendaeft : cum nihil in terrenis finecon»curfu caufarum cadeftium accidat«fed neque fufficit obferväfte , & con-tulifle ter rena cum fidereis, nifi haecipfa obfervata quotidie referanturad a&a , 6c in diarium, ut fuper ijsfrequens reflexio inftitui poffir«

Hujusmodi exercitiuin ultra tri-ginta annos ego continuavi , 6c quaeper illud animadverftone digna de-prehendi , fubinde curiofo Le&oricommunicanda duxi , quibus tan*quam rudibus initijs fi conatus ipfefuos, paremque laborem fuperaddhderit , luce clarius deprehendet »quantum haec fublunaria depende-anta casleftibus, nec omnia effe vana6c imaginaria , ut fibi perfuafumhabent ilii, qui fui duntaxatintelle-dtüs commentis in umbra Sc otiopafeuntur, ad ea vero, qua: appli-catione indigent aliquante majore ,