tot

D

157

van de Proportie des Menschen.oprechtDaer naer verkeeren dese dinghen oock Loverdwerschlofte overcantghevennemenOock verkeert dieveelweynighrechtſtincksvorenDaer naer ghebruyctmen ooc welachterbovenonderWt sulcken boven verhaelde dinghen/ mathmen een dinghen van malckan-deren onderscheyden en deylen/ ende het tweede anders maken als het eerste/ ditwil ic nu eens beginnen in't were te stellen/ ende nemen eerstelijc voor de twee woor-den Grooten en kleynen/ dese zijn tot allen dinghen te ghebruycken/ die mengroot oft kleyn maken wil / In welcker ghestalt het gheen andere veranderin-ghe en geeft/ dan dat men segt: Dit is een groot dingh/ Dat is een kleyn dingh/ghelijcke wel konnense beyde in eene proportie syn/ daerom moghen de ghe-schreven proportien/ groot ofte kleyn worden/ want elc besluyt zijn eygen deelin sich/ van maet en ghetal/ ghelijc by exempel: Men bout een kleyn vernieutHuys/ gelijc oft men een groot Palleys wilde oprechten/ ofte gelijc eenen groo-ten ronden Koghel die teghen eenen kleynen ghehouden wert/ daer blijft geenonderscheyt/ dan alleen/ Dat wert groot ofte kleyn/ als bonen gheseyt is.Maer zal het woort Groot ofte Kleyn/ in de ghelijckenisse een onderscheyde-lijcke veranderinghe brenghen/ zoo moet sulcks in verscheyden deelen geschie-den en niet op eene tijt/ dan zoo men eenige deelen grooter/ de andere kleyndermaect/ zoo wort verandert dat zelvighe dingh int aenzien/ ghelijc als men eenbeelt boven het gordel groot maect/ ende onder het gordel henen af kleynder/ endezulcx ghelijc boven verhaelt/ is door allen de lidtmaten in een jeghelijc deel be-sonder te ghebruycken/ zoo wel in de kleynste als in de grootste/ hier in zijn deveranderinghen ontallijcke veel. Daer is te mercken/ dat gheen dingh kanonderscheyden worden ten sy dat het eene teghen het ander ghestelt worde/ hetgroot teghent kleyne/ dit mach een jeder ghebruycken/ zoo wijt en veer alst eenjeder van noode heeft.Voorder wil ic het woort Langh ofte Kort / voor nemen / hier wt wil ic kortofte langh maken/ den dicken Man die voor in 't eerste Boec beschreven is. Numeret hier op/ in dien desen Man langher ghemaect wert/ zoo wort hy in demate dunder ende smalder/ maer wort hy korter ghemaect/ zoo wort hy in de ma-te dicker en breeder naer de eyghenschap / In sulcke verlenginghe ofte verkor-tinghe/ laet men de dicte ende breete onverandert blijven in alle dinghen/ ghelijckin den voor beschreven Man aen-ghewesen is/ Maer alzoo beyde de Mansden verlenghden ende verkorten weder in haer eyghen mate/ in de lenghte deseerstenO ij