21
45 in suo monasterio . exorcista(m) || tarnen facere v(e)l acoly-
thum non licet. i(nfr)a e(odem) c(anone) ultifmo) (c. 2 D 69).
50 Quoi/iam videmus . tonsuram i(dest) coronam. iia(m) alia(m)
tonsuram posset femina dare. Leetoris . vel ctiam ostiarit .
55 non autem exorciste || acolythi faciendi ins habet . licet sit
arg(umentum) (contr)a ex(tr)a de or(dinatis) ab | eo (sostatt episcopo) qui resi(gnavit) c(aput) / (c. I X 1, 13.) sedfet) si abbas ex privilegio habeat . ut | omfn)es ordinesminores conferat. bette pot(est). Sed nun j quid hodie abbaspotest (conjferre isfos ordines . credo \ q(nod) sie . si tame(n)ei ///anfus) est i(m)posita . exftr)a de eta(te) (et) quali(tate)
60 or(dinati) || . cufm) fcoujtiugat (c. 11 X 1, 14) Jo(hanncs) .
(Johannes Tcutonicus, Glassator des Dekrets) ego no(n)credo q(itod) possint co(n)ferre tales \ ordines abbates nisilcctoratn(m) . ut vid(etu)r dicerc hoc c(apitulo) . (et) de |-cre(talis) cufm) co(n)tingat. si aut(em) esset sacerdos abbasposset etia(m)\co(n)ferre psalmistatufm) . nt XX] 11 difstiu-ctio) psalmista (c. 20). quia psahni | statu/// dal simplex
65 sacerdos XXI11 di(stinctio) psalmista. || Autem uiauus .
sfupr)a XXIII di(sfinctio) subdiaconns (c. 15) . fcontrja. 1 )
Tafel 30 C. Aus der Handschrift No. 635 der Wiener Hof-bibliothek Fol. 8' und 9; angeblich Autograph der Chronik desLilienfelder Mönches Ortilo vom Jahre 1230, thatsächlich Fälschungdes 18. Jahrhunderts, verschuldet durch den Cistcrcicnser Chryso-stomus Hanthaler. (Vgl. Tangl, Die Fälschungen ChrysostomusHanthalers, Mittheilungen des Instituts f. österr. GeschichtsforschungXIX, 1 ff.; Beschreibung der Handschrift S. 7—8.) Das Beispiel istausgewählt, um eine Probe künstlicher und misslungener Nachahmungalter Schrift zu bieten. Die Fälschung ergibt sich aus dem all-gemeinen Schriftcharakter, welcher der kunstgerechten, durch starkeSchaftbrechung und kräftige und dabei schulmässige Anwendungder Kürzungen sich auszeichnenden Schrift des 13. Jahrhundertsdurchaus widerspricht, aus dem Misslingen einzelner Buchstaben undKürzungen (vgl. die besonders in Col. 2 durchweg verfehlten f, dieKürzung für „er" als ,,ur" verwendet s. Col. 1 Z. 2, 8, die Kür-zung für „us" auf der Zeile stehend, besonders aber die im mittel-
*) Die Feststellung der Citate aus dem Römischen Recht verdanke ich der Freund-lichkeit des Herrn Dr. iur. Karl Rauch.
alterlichen Schriftwesen unerhörte Verwendung der eckigen Klam-mern zur Bezeichnung der Parenthese, Col. 1 Z. 21, Col. 2 Z. 13).(et) reverenter sacrufm) corpus Ungarie in \ fert(ur) (et)cufm) exultatio(u)e suseipitfur) . cuifus) suf \ fragiis reg-nufm) illud o(mn)em fortunafm) spera \ bat. Contra veroaeeidit. llxoric sunt | calami/ates graves nee antea cessa-rufn)t. j| quafm) Stephanfus) rex pins (et) s/ii presules 5agnoscerent nolle deufm) . 11/ ii 11) Pannonia \ colatfur) sanc-fits . qui apud A astrales coro | ua(m) meruit . maxime cufm)metu potius | quam dono in de sit transmissus. Ij MX VII . 10Noudu(m) itaque emenso u j nius integri auui spatio re-mtssufm) eist] \ ad Aus frais sanetufm) cor plus) cufm)mu/lis \ muueribus et Medelikufm) huue sanetufm) \ patro-nufm) suu(m) cufm) maximo gaudio ite || ruf in) reeepit. 15MXVIII. Alarchio Ilaiuricfus) bonus \ fet) iustus subitoobiit III . non . decembr(is) j fet) filio quefm) unufm) habuit.Adalberto mar j chia(m) dimisit ultra ab hostib(us) servan-da(m) || [Doleo his nostris diebus . ut audio \ (et) ex parte 20ipse legi . devotufm) huue mar \ chione(m) Hainricufm)o(mn)i laude dignufm) terreColumne 2 : huius prineipefm) nescio a quonafm) . cogno(min)erebellefm) scriptu(m) fet) dwulgatufm) fuisse . qui semperIlaiurico seeundo imp(er)atori safn) \ cto charfus) fet) tidelisifn) otmu)ib(us) ab Alol \ do predicatf ur). Quisquis hiescriptor \fuit . deeeptfus) efst) ifn) nofmiuje Ilaiurici . fuit 5efuijm illo ipso tempore ifn) orie(n)tali Franconia al \ terIlaiuricfus) comes sive marchio . qui cufm) \ lloleslao Bohemoarma sumsit ifn) Hainricufm) \ piu(m) impfer)atore(m) .quia sibi Baivariafm) negav || it. hie vere rebellis fuit (et) 10rebelliufm) ///er \ cede(m) aeeepit captfus) fet) sua pfro)-vii/cia privatf/is). | n/inc iterufm) pergo cxAloldo.] \ MXXIX.Hie primfus) annus fuit Adalberti marchiouis . qui diu(et) feliciter || rexit Osterrichiaf 1/1). Et quam diu rex \ Sie- 15phanfus) Ungariam atque Ilaiuricfus) \ seem/dfus) im-pf er)iufm) guberuabat uterque \ sanetus. fax aurca floruit(et) australis \ queque terra hec satis quieta p(cr)man\\sit.\ 20MXXI. Adalbert(us) marchio nuptias \fecit cufm) A/haide .que fuit filia Guilel \ ////' comitis Pictauici/sis fet) Geiselesoro | ris Stcphai/i prin/i regis Ungarie (et) sa(n) \ eil.hui(us) Adelheidis frater erat Petrfus).