II
Z. 15, Col. 2 Z. 16. Die mehrfachen Accente über einsilbigenWörtern erklären sich wohl durch Uebernahme aus der alten Vorlage.
Tafel 23. Schrift des zwölften Jahrhunderts.
a) aus der Handschrift der Leipziger Universitätsbibliothek 1131.Enthaltend: Liber artis medicinae, qui dicitur regalis dispositio,Hali filii Abbas, discipuli Abimehe Moysi filii Seyar, translatioStephani philosophie discipuli de arabicho in latinum. Am Schlüssedes fünften Sermo des ersten Theils (fol. 94 verso der Handschrift)findet sich die Notiz: Scriptus XVI. Kai. Marcii, feria sexta, annoab incarnatione salvatoris MCLXVII11. Unsere Probe stammt ausdem dritten Sermo des ersten Theils capp. VI— VIII. Es liegt unsin ihr ein Beispiel der schönen und zierlichen Schrift vor, wie siesich im 12. Jahrhundert bereits in Italien ausgebildet hatte. DieCapitelüberschriften sind roth, die Initialen abwechselnd roth undblau. Bemerkenswerth ist die Art wie in Z. 3. 8 u. 11 die Initialenhergestellt wurden. Der Schreiber Hess für den InitialenzeichnerRaum, und da bei der Enge der Zeilen die Initialen nicht aufrechtgestellt werden konnten, so wurden sie liegend gegeben.
(et) alii Uli continui. (et) a lat(er)ib(us) duob(us) ho-rfumj triu(m). trcs alii lac(er)ti. (et) sup(er) cubitu(m)sup(er)iore(m) hor(um) \ dece(m) lac(cr)tor(um) lac(er)-tus (est) ali(us) obvi(us) Uli a parte ext(r)anea. ei(us)-q(ue) origo a partib(us) capitis brachii in | feriorib(us).Duo su(n)t alii lac(cr)ti transv(er)si. cubitu(m) i(n)ver-santcs retro. Lacerti au(tcm) palme \ p(rop)osih. q(ui)-da(m) quide(m) positi i(n) lat(er)e cubiti familiari. (et)s(un)t scpte(m). p(er) longu(m) p(ro)te(n)si. cet(er)iq(ue) i(n)palma \ positi su(n)t. Et septe(m) in lat(er)e positi familiari.5 cubiti duo quide(m) s(un)t in cubiti medio. alt(er) sup(cr) |
alt(cr)u(in). hiiq(ue) digitos rcstringu(n)t. aliusq(uc) s(upe)rhos. parvus. cui (est) ortus a parte media capitis \ brachiiq(uo)d in lat(er)e (est) familiari. orit(ur)q(uc) ex co cordauna. qfuc) dilatat(ur) (et) subst(er)nit(ur) cuti medii \ palme(et) digitor(um). trin(m) de c(aus)a utilitatu(m). Prima (est)u(t) roboret(ur) indurescatq(uc) cutis | vole. s(e)c(un)da u(t)sit palme mediu(m) fortis sensus. tferjcia. ut p(ro)hibeatpilorfum) in palme medio ortu(m). \ S(un)t (et) alii duo la-c(er)ti a lat(er)ib(us) hor(um) positi triu(m) lac(er)tor(um).
10 duoq(ue) aliitranspositi sub his qui(n)que lac(er)tis. || hiiq(ue)
duo cubitu(m) involvu(n)t s(upe)r facie(m). simul tota(m)revolventes manu(m). Lac(er)tor(um) an(tem) qui \ s(upe)rpalma(m) positi s(un)t nu(meru)s (est) dece(rn) (et) octo. induob(us) oppositor(um) ordinib(us) Eor(um) septe(m) in su-p(er)iori ordi \ ne. in parte sc(i)l(ice)t cutis medii palme.s(un)t lac(er)ti. qiwr(um) qui(n)q(ue) lac(er)ti. q(u)i(n)q(ue)inclina(n)t digitos ad su \ p(er)iora. orit(ur)q(ue) exsing(u)liscorda parva. q(ue) co(n)tinuat(ur) disg(re)gatio(n)i p(r)imeiuxta pectine(m). (et) (est) ear(um) una \ q(ue) pollice(m)ab aliis removet digitis. alia q(u)o(que) q(ue) ide\ m) in au-riculari op(er)at(ur). S(un)t au(tem) (et) in ordine i(n)ferio
15 ri undeci(m) lac(er)ti e(st)q(ue) Ulis actio quib(us)da(mj
co(m)munis pectini palme (et) rasche. eor(um)q(ue) actiomedi \ u(m) conare palme. ortusq(ue) illor(tim) qui (et) räche.quib(us)da(m) au(tem) sine aliis actio(n)es s(un)t p(ro)p(r)icipsis. Co(n)tinu \ at(ur) eni(m) digüor(um) cuiq(ue) q(u)a-tuor. hor(um) duo lac(er)ti. pfr)imc c(on)solidati disg(re)-gatio(n)i. cui(us)q(ue) digitor(um) q(u)atuor \ c(on)tinua(n)-t(ur)q(ue) (etiam) pollici. ex his lac(er)tis trcs. quor(um)unus disg(re)gatio(n)i co(n)tinuat(ur) s(e)c(un)de. move(n)t-q(ue) dac \ tilos qui inultimis su(n)t. Cap(itu)l(u)m. VII.d(e) lac(er)torßim) pect(us) move(n)tiu(m) assignatione (et)
20 utilitate. ]| Pectus au(tem) moventes lac(er)ti quida(m) ad
dilatandu(m) tantu(m). q(ui)da(m) ad stri(n)ge(n)du(m) tan-tu(m) q(ui)da(m) ad \ utru(m)q(ue) facti s(un)t sim(u)l. Di-lata(n)tes tantu(m) pectus lac(er)ti. nove(m) s(un)t. quor(um)
unus (est) diafragma \ duo sub furculis s(un)t cuiq(ue) eo-r(um) origo (est) ab ea fürcular(um) parte. q(ue) usq(ue)os p(ro)tendit(ur) vocatu(m) sca \ pule cap(ut). p(r)imeq(ue)
coiitiuuain)t(ur) costar(um) pectoris, (et) trahu(n)i illa(m)ad suplcrjiora. quo pectus dilatati \ 01mit j/'s adiuvei11tl' tcnn)-p(or)e. S(un)t (et) tria lac(er)tor(um) paria. quor(uin) p(r)i-mu(in) astriugit illud par q(uo)d oriri dixiin(us) [| a spo(n)- 25dili s(e/c/u/udo. q(uo)d ad q(u)i(n)ta(m) descendit. (et) sex-ta (m) costa(m). (et) quisq(ue) tut in/sj paris lac(er)tor(um)duplex (est) S(e)c(un)d(um) \ par incipit a loco ossis scapulcconico cxtcl 11 )du( ii)t(ur)q(uc) usq(uc) costa(m) postferjio-re(in). Tercii paris (est) ortus a \ scptinio colli spofnjdili.Qui au(tem) string(un)t tantu(m) lac(er)ti. duo sfunjt ex-tensif(cr) costari um/ radices. hiiq(uc) c(on)g(re)ga(n)t \ (et)arta(n)t pectus. S(un)t (et) ttnia paria q(ue) tres Ultimostrahu(n)t costas ad sup(er)iora. duoq(ue) lac(er)ti p(er)lo(n)gu(m) pccto \ ris usq(uc) latus cartillaginis extensipecto-ral(is) q(ue) ensi simil(is) (est) (et) usq(ue) furculas. hicq(ue)lac(er)tus lac(er) || to co(n)linuat(ur) recto. lac(er)tiporro. 30(etj artantes (et) dilatantes pcct(us). int(er) pectoris s(un)tcostas. Int(er) duas \ (et)eni(m) costas lac(er)tus (est) posi-tus. cui(tis) iulli div(er)sa (est) positio. cifusjqfuej actios(e)c(un)d(u)m q(ui) in eo (est) iullu(m). Q(u)i (er)go \hor(um) in ossalib(us) (est) costar(um) partib(us) iullus.pectus suo dilatat iullo qfui) in ext(er)iorib(us) (est) stri(n)-git au(tein) in \ t(er)iori. Q(u)i v(er)o in parte (est) cartilla-ginosa. iullo qfui) in ext(er)iorib(us) (est) stringit (et)reducit pectus. int(er)iori au(tem) \ dilatat pectus iullo.Cap(itu)l(u)m. octavu(m). de lac(er)tor(um) ventre(m) (urspr.ventcrem, e getilgt) move(n)tiu(m) assignatione (et) utilitate. || 35Ventre(m) moventes lac(er)ti. quida(m) subplani s(un)tvenl(r)is. q(ui)da(m) testiculor(uiii). qiui)da(m) vi(r)ga(mjmove(n)tes. q(ui)da(m) \ collu(m) circu(m)da(njt vesice.q(ui)da(m) au(tem) podice(m). Et q(ui) subplani s(un)t ven-tris. octo s(un)t numcro. quor(um) duo \ tenucs q(ui) sup(cr)o(mne)s alios s(un)f. cute(m) tange(n)tes eor(um)q(ue) ortusa lat(er)ib(us) simil(is) \ ensi cartillaginis. (et) p(os)t(cr)io-rfum) | extremitatate costar(um). induu(n)tq(tie) (urspr. in-ducuntque, 11 getilgt) o(mne)s vent(r)is partes a lat(er)ib(us)(et) descendu(n)t extensi p(er) longu(m) sup(er) \ ventrismediu(m). (et) usq(ue) penisp(er)veniu(n)t ossa. (et) eor(um)iulli in lo(n)gu(m) p(ro)te(n)du(n)t(ur). co(n)tinua(n)t(urJ-q(ue) penis
b) aus der Handschrift Cod. lat. Monacensis 14733, einstSt. Emmeram G. 117. Vgl. über dieselbe Mon. Germ. SS. XVII,578 und Catalogus codicum latinorum bibl. reg. Monacensis IV, 2S. 224. 225. Auf fol. 23 — 34 stehen die Annales Ratisponenses,deren letzten Theil man wohl dem Domherrn Hugo von Lerchenfeldin Regensburg zuschreiben darf, cf. Mon. Germ. a. a. O. S. 578.Die Annalen sind wahrscheinlich zwischen 1174 und 1197, oderspätestens 1201 geschrieben. Bemerkenswerth ist der Gebrauch derarabischen Ziffern, vgl. Wattenbach, Anleitung 4 S. iooff.
Cronica i(d est) temporal(is) (ve)l tempor(um) seriesi(d est) tempor(um) ordo \ cronon gr(ccc) te(m)p(us). \ Prin-cipio mu(n)di s(unt) milia q(u)inq(ue) trecenti. et sexaginta. |septe(m) s(tmt) i(n)sup(er) a(n)ni. Virginis ad partu(m)[pep(er)it vi(r)goq(ue) salutc(m) (Randnachtrag)_/ S[e)c(un)-d(u)m q(u)osda(m). \ S(e)c(un)d(u)m alios. milia q(u)inq(ue)
O
duce(n)ti vigi(n)ti octo. || /. Anno XLII Augusti cesari. i(n) 5ipsa census p(ro)scripcio(n) e \ fe(su)s Chr(istu)s fili(us)d(c)i vivi dignat(us) e(st) i(n)carnari a beata virgi \ ne Maria,ea v(er)o duode(n)ne. Eode(m) a(n)no i(n) cunis a magisadorat(ur) \ 2. Infantiu(m) occisa s(un)t agmina. 12. Cti(m)e(ss)et fe(su)s a(n)nor(um) XII doctorib(us) miraculu(m)p(re)buit i(n)t(er)ro ,,gantib(us) (et) respo(n)sis suis. 15. Au- 10