Druckschrift 
Zur Geschichte eines lateinischen Teufelsspruchs :
(Carm. Bur. Nr. 55)
Entstehung
Seite
3
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

Zur Geschichte eines lateinischen Teufelsspruchs. 3

J. A. Schm ell er, der (außer dem Verweis auf clm. 2561. 2611.23390. Den. II I 578. Haupt's Ztschr. v. 207) anführte: Ducangevoce Amaratunta. Hier findet man den Wortlaut:

Amaratunta, Vox facticia quae cum aliis pluribus occurrit in versibus sequen-tibus quos eruditissimus vir. D. 1 e B e u f Canonicus Autissiodor. ad calcemveteris MS. 12. sec. scriptos reperit cum hoc titulo, Versus maligni An-geli, atque morali eorundem explicatione. Sic autem se habent:Oppositum montem conscendere cernis Orontem.Arm.a tua dextra capies et fer Caput extra,Hinc gladio multos umbris mactabis inultos.Sed priun hoc unus puerorum fert tibi munus,Lanx quae cum carne tibi dudum servit Agarne, 5

Iam praelatura tibi constat munera plura,Hinc et gallina dat vocem, pandite lina,Panibus indutos piscesque videte minutos;Trax caput Orontis jacet hoc in corpore montis,Quem circuntstabant acies, et vociferabant: 10

Amaratunta tibi codoxia noxia Nili,Pensa tibi dippus eris hoc in lumine lippusVictus amore pio; sie cantat maxima Clio.Ubi Agarne dictum puto pro Agarene, Codoxia pro Cacodoxia,Dippus pro OB dippus, unde arbitror aenigmaticos esse versus, quibus adaliquam historiae illius aevi partem alluditur. (Jerte hie versus Praelaturatibi jam constat munera plura praelatum aliquem simoniaca labe infectuniarguere videtur.Mit den letzteren Bemerkungen hat freilich Du Gange nicht dasRichtige getroffen, die Vermutung hinsichtlich einer historia be-stätigt sich im anderen (novellistischen, nicht satirischen) Sinne,wie wir bald sehen werden.

Unsere Dichtung findet sich als Ganzes wiedergegeben in derHs. Wien, Nationalbibl. 303 fol. 64 r (s. XIV). v. 1. 5 dudum tibiseruit. 6 Iam perlatura constat tibi. 9 iacet hie in uertice montis.10 circumstabunt acies et uoeifer abunt. 11 codoxica noxia nili. 12 erishoc in limine.

Es galt vor allem, bis zu jener von Du Gange zitierten ex-plicatio, d. h. dem erklärenden Kommentar, vorzudringen. Ichfand drei Formen dieser Expositio, wie die Hss. sie nennen,die sämtlich verschiedenen Charakter tragen: I. novellistisch(Teufelsverse mit Verschreibung eines Scholaren in Versnöten anden Teufel, der für ihn eintritt) 1 ). II. apologetisch (gegenKetzerei). III. moralisch (für Predigerzwecke).

1) Zum Motiv (Teufel hilft Schüler beim Versmachen) vgl. Caesarius vonHeisterbach, Libri mir. II 22 (nach meiner Neuausgabe). Gesta Romanorum (hgb.Oesterley), cap. 163, daraus Pelbart, Quadrages. 1, 30, D (bei Katona, Budapest1902, S. 54).

1*