fiL, >

•v;«.

frt»

(tufandi. Alias fiin tata ftgnificatione accipiantur,etiam inter caufas mpulftvas &inftrument ales aha dicipoteil principalis,alia minus principalis.

XXII.

a Principalis, cui in operando debentur prim*: b minusprin-c 5 palis,cui non debentur.

i) Principalis dicitur refpeftu miniftra: &miniftrarefpeftuprincipalis. Hacah aliis definitur qua plus virium ad effeftum producendum confert; ab aliis,a quatjfeftusfrincipaliterpendet, b Ad minusprincipalemreferturdistributiocaufain 0&ny*t*bl*v & Huc referuntur quoq^ inftrument a artifi-

cum,qua ufitate fic appellantur :ut,malleus,dolabra,ftcuris fyc. Alias lattitsaccipi-tur inftr umenti vocabulum pro quavis caufa adminiftra:& tum inftrument a dividl·pojfunt in tfafuya & dfuya, animata & inanimata. Sic agricola arans,duobusutitur inftrumentis, equo & aratro. Equus, eilinflrumentum efifvycr. aratrumviro afvgov. Eil etiam inflrumentum A oyr/Jv /Bpycuptota; agens: ut miniftriverbi divini, quibus Deus in annunciatione verbi fui tanquam inftr umentis utttur,ideo inflrumentum d nonnullis vane diftinguituri x. in atttvum velpaftivum. z. incorporeum & incorporeum. }. in naturale & artificiale. 4. m neceffanum & non-neceffitmm &c.

XX IIT.

Tertio caufa efficiensperfe efficit,aut per accidens.

Hac diftinftio originemfuam habet ex Ariftotele &Plutarcho,ut Dounamus re- Phyf.2.3,·fert. fflWef yf iy ov Istv (inquit Ariftoteles)ih /div rg-Ps' dvn, to Jingid avu.Qi-Cum, « 7 » dlvov. boe eil,quemadmodum enim ens aliud eil perfe, aliudper acci-dens:fit etiam caufa: Plutarcbus verb,ffi divoiv (inquitjrm/aiv dv tu, radi-

r& i» ro/mSe/S»«*. h.e. Caufarum alia per fe, alia per accidens. Hanc dfiinclionemcum P. Ramo ita proponimus, ut efficiendi modos intelligamur dftingitere. Quatuorautem hac principia ex Ariftotelis Et hic. 3. mutuati fiemus,juxta P. Ramum, ubiAriftoteles rerum agendarum caufas & principia effe ait, qvaiv, d.inLyduj, TvyLo,

xsu Uv

XXIV.

Efficiens per fe eft, qua: fua facultate efficit, feu qua: per fe efie»-producit,

XXV.

Eftq; vel naturalis, vel voluntaria.’ tSunt qui ponunt quatuor fpecies, nimirum <pi an,nat uram: ap/aluu, appetit Unii ·'f^^pmv^onftliumxTi-pr.lw,artem, G,Dounamus ad caput j,Dial.P.iamue ,