I
fl? DISPUTATIO LOGICA
9 au
I CAUSIS.
&§ Jj)uam
Divina afpirante gratia iri ? T{y£ s i K i o
^CLARISSIMI, DOCTIS SIM I QJJ E
VIRI, M. HENRI C I GUTBERLETHI, PHI- lofophiai.in illuftiulkvfttiumNaflovicotum Comitum Schola Si- "•i4? g enen I>>Profcirorisordinarii,pra:ceptoris fui multis nominibus ve- nerandi, Philoiophia: ftudiofis ventilandam publice exercitii xlir gratia proponit, eamque pro viribus
fäLg tueri conabitur
Winandus Velbruggen, Montanus, Menfcj Februario loco boruq, [olitis.
m
H S\T! 0 'Kyi S S O VI 0\V M
Ex officina typographicaChriflophoriCorvini, clo Io c VIII.
ii*

'J :■
ff
A M P LI S S IMI S,C LARI S S IMI S, P&U- U
D EN TISSIMIS.C O N SULTISSIMIS
viris aC dominis: (h
DN.ViiHtiMO' Ve l b r u g g e n , Itluftriffimi Ducis Juliae, Montium &c.apud Sigaemotanospraefedto&qu^ftoriinitiis# Ai footff/patri fuo ut de fe patfiaq; femper bene metito, ita fumma -p[ etiam obedientia & amore profequendo. txt
Dn. Christiano ab #eitn6arf)/ejusdem Ducis quaeftori in /c· 33cn8&tir vigilantiffimo,avunculo fuo plurimum obfervando.
Dn.Fran c i s c o ab inclytae reipubl. DiiiTellopoIi-
tanse fenatori integerrimo,agnato & fusceptori iuo omni rere 1 · tyf
rentia colendo.
Nobilitate generis,virtutum fjlendore ac do firma fr&ftantij&mo juveni- vira,
Dn. Jo h an ni-Henrico a ^Siomentfjaf/ LL. Candidato, domino,commeniali & amico honorando.
Pietate quo^virtute^moribus, ac dofirina ornatifi - mif juvembus-viris,
Dn.Wh.helmo Velbru-ggen, LL. ftudiofo,fratri germano.
Dn.J o a n n i ab £iittt6aclj/philoibphia& medicinae ftudioio, confobrino,commenfali & amico ehariffimo & fuavillimo:
Hanc de Caufls disfmtationcm tanquam fiuiio- forum fuorum frimiticu m debitu obfervitn- ti& -nxfin^eii offerLj Q· infcribitL,
WtNANDUS Velbruggen Reippndens.
tepj

Disputatio Logica
DE CAUSIS.
Tussis 4
^ Aufam omnium argumentorum nobiliffimum & praftan- tiftimum efleexiftimamus. Scire enim eft,rem per caufas cogi gnofcere, terte Ariftotele lib.z. poft.cap.^.utfcientia nihila- 'iiud efle intelligatur,quam caularum cognitio. Merito igitur aP. Hamo lib.-i. Dial. cap.j. omnis fcientix fons &fcaturigo,caularum cognitio dicitur. Caufas enim qui novit,rem ipfam novitjqui vero in earum verfatur ignorantia, rei ipfiusignorantiam habeat necefie eft. Hinc etiam non minus fcite quam eleganter Virgilius in Georgicis felicem proclamat & praedicat eum, quicaufasrerum cognolcere potuit. Non abs reitaq;fa£lurosnosexiftimavimus,fipraeftantiiTimam illam caufarum categoriam philofophiaeftudiolis ventilandam probeq; examinandam propofuerimus.
IT.
Cicero lib. 1. offic. nec non 1. de orat.&r oratione ad Brutum redfe monet, omnem de re aliqua fusceptam mrtitutionem a definitione debere proficifci, utintelligatur.quid fit id de quo disputatur. Quare nos quoq; fecundum legitimas methodi leges,& communem philofopho« rum confenfum, a definitione caufar initiumfaciemus.
III.
Caufaertargumentum abfoluteconfentaneum.cujusvi res eft.
Abfolute confentire, eft nexu firmtfomo cobarere: ut firmior dari non poffit. Sic uufa cum effeti 0 fuo cobtret, quia tota effetit effentia unice a caufa dependet: ut fi caufa nonfit,nec effetium effe pofiit.
IV.
Hinc confedtaria. I. Caufa nature ordine prior eft effi cio. II. Caufa vi relationis femper arguit rem efFI dtam. Polita igitur causa, ponitur, effe&um: 4 fublataj tollitur. E. G. Otium eft caufa procreans
A ij

amotis. Sublato ergo otio amor tollitur.
. a) Canonis fecundi hujus autor fiwffe videtur Viato in lyfide·, ubi ait: 'hivat o/Arns dSvvuviv »* er' ituro eheu i viv du tu ii eriva. hoc est, Sublatdcausd fieri nonpoteil, ut porro fit illud, cujus erat caufa. Canon autem hic venu eü fi feilet ur relatio & mutua affeftio inter caufam & effectum. Relata enim je mutuo ponunt & perimunt. Si etiam effectumfumatur pro inpyek, i.e. ailione efficientis, vere dicitur: Ceffante causa ceffat effeilum. i.e.non continuatur operatio. Si vero u- dpiatur pro opere ipfo, quod antea caufa effecif.tum fublatd causa effectum tieceffa- rio non tollitur. Quid enim obßat, quo minus patre mortuo vivat film ? & office mortuo,perduret opificiumi
V.
Caufa eil· externa vel interna.
D iftmclionis caufa in externam & internam autor fiuififie videtur Arifioteles, cujus hacfunt verba:Trahayfi fi>· ava dgyafvd7w.v<hat /jXviw7ra.eyyiedi ehnv, di c fi hi-bi, hoc e fi, Omnescaufi principiafunt, horum autem aha infunt, alia vero fiunt foris. Goclen.part.t.probl.18.
VI.
Externa,(jus manet extra effl di cfTentiam: ut finis & efficiens.
VII.
Finis, eil· caufa cujus gratia res cfL
Tinis vocabulum eil aquivocum. 1. finis dicitur privatio , uv.mors esifinis hominis. z. finis confumtionis. 3. limes agri etiam finis dicitur. 4. punctum dlfinis linea. 5. finis intentionis, de quo nos m hoc caufiarum loco agimus. 6. finis <j h.e. tui. Finis Gracis dicitur Trigae, oKOTrosjfsiQ-^ÄiyJy s Uvor. Latinisfi opus ,met«. Folanus huc refert munus,officium.
VIII.
' Finis vel eil· fummus, vel fu bordinatus.
IX.
Summus finis eil·, ad quem omnia referuntur, & qui refertur ad nihil. Hic ultimus & principalis dicitur, ut: Gloria Dei,ad quam in 0- mnibus nofiris actionibus refpicere debemus.
X.
Subordinatus finis eloqui ad ulteriorem refertur, qui & interme« dius dicitur.
Hinc confe&aria.
XI. / ·
I. Ai’ 0 riurdgyei isgccv , iy.ctpc faa Mor viraey".
Propter

Propter quod unumquodq; tale eil, id magis tale efl, ut; Avarus appetit navigatione propter pecuniam :Ergo pecuniam magisappetit. II. Polito hne principali, ponitur & finitum. Sublato fine principali,tolluntur defhnata. III. Finis principalis non tollitfubordinatos. IV. U- niusrei multi pofTunt efTe fines fubordinati.
XII.
Fuit finis:fequitur efficiens.
XIII.
Efficienseft ac aufa h qua i res efl.
a) Definitio hac petita esi ex topicis Ciceronis,ut Domamus refert. Viato cati- Plutauh. fiam efficientem definit alimv v<p S. CuiP.Ramus lumen affert,dum ait:Efficiens eil, diplac.Ph, 'aqua res esi. b) Cujus vi effectum proprie dictum exiftit, effectum autem proprie dictum, filius efficientis est effeci um, ut materia materiatum &c. Sed Cicero Topper vocabulum efficientis omnes caufas, cartmicy vires complexus esi. Platoni quoy 3 Phileb.
70' mth yjj 7 o £moy\t,hoc eil, efficiens & caufia idem,hinc factum eil, ut nb dma/.av h.e.caufatum, quod ab omnibus caufis producitur,effectum diceretur. Proprie tamen efficiens eam denotate auf am, qua. Gracis rb crorSvff. 7 0' moimiMv dlvw dicitur. c ) Res.id tsl,effectum. Grace 75 ttoi d/xivov:five motusfitfftve res motu facta.
XIV.
Efficientium licet vera genera non appareant,ubertas tamen permagna modis quibusdam diiiinguitur.
XVr
Caufa efficiens primo eil procreans, aut confervans.
XVI.
Procreans efl caufaefficiens,qu$ rem nondum exi/lentem facit.
Sic Deus ex nihilo creavit caelum &-terram & mare, feil, rationeprimae materiae. Nam ex hac produxit cadum & terram.
XVII.
Confervans eil, quat rem procreatam confervat.
Sic Deus confirvavit viros tt es in fornace Babylonica·. Danielem mffieluncaleo- nm ·. fonam per tres dies inventrepifeis , Jonae 2.3. Sic Deus mundi & procreator eil&confervator. ... i
XVIII.
Secundo,caufa efficiens fola efficit, aut cum aliis,
XIX.
Solitaria caufa eil, quae a fine aliorum concurfu, effedlum pro-
A iij

Shileb.
ducit vel confervat. b) Et harc ab aliis totalis caufa, feuo'v*« <t’ii/*dicu turjut: Solus Deuscreavitmundum.
a ) Sola efficere dicitur, qua efficit fine aliis , eacfe etiam abfoluta.petfetta &fi- litam dici filet. Abfiluta quidem & per fecla,quia. opus fuum abstfc altarum caufi- tum opeabfilvit & perficit. Solitaria vero,quia fictu m agendo non habet, b ) Philippi Melanchthonis hac eil divifioiqui totales caufas nominat qua adrem efficiett- dam fufficientes fiunt. Philippus vocat totalem caufam rejpeäu effecit quod totum ab ea pendet·, partialem vero,a quo effieäi pars aliqua. Su viitonapars tribuitur im- peratori,pars militibus &c.
XX.
Socia dt, qua: a aliorum auxilio in effeito producendo utitur. Hsec ab aliis b aptesiin diiix,h.e. partialis caufa dicitur. i.Cor.j.v.tf, Ego plantavi, Apollos rigavit: fed Deus dedit increfcendi vim.
a ) Cum aliis efficit,qua nonfiola efficit,fed velipfa adjuvat altam,vel ab alia adjuvatur. Cujus generis (inquit Cicero in partit. Rhetor.) vis vana eil, & fiepe aut major aut minor: ut & illa, qua maximam vim habet, fiolafitpe caufa dicatur, bj Partialem caufam Philippus dicit. Partiales aut em fubdfflmguit in eas, quaad reliquas ordtnatafiunt velefifentiaiiter velaccidentaliter,h.e. velnecejfarib,·vel'contingent er. Ejfentialiter ordinata fiunt,quarum una fine aha ejfeäum in natura ordinatum producere non poteil, ut: mater & pater fiunt caufa partiales ejfentialiter ordinata ad gignendam fiobolem·, harum enim unafine alia prolem nunquam generavit. Nam quod mater Chrifih tdum generavit fine patre,mn naturalis,fed mira- culofiäeffeätofuit. Accident aliter vero ordinata fiunt, quando nonnecefieeilplu- res caufas concurrere ad effectum producendum: fed fi hocfit, per accidensfit. Altera enim caufa fiola id facere potuijfet.
XXL
Caufarum fociarum a faepe alia vel eft b principalis,vel minus principalis.
a) Sape dicimus, quia discrimen hoc in caufiisfodis non eil perpetuum. Caufi enim ficiaaut fiunt aquales, aut inaquales. In maqualibus aha eil princeps,alia mtnus principalis 1 ,fed in aqualibus nulla eil principalis·, ut cum duo equi trahunt currum. b) Diflmcho baca veteribus variis modis proponitur. Plato ait, div°v ahudtjje SnMxeyxv quod operi praeii, aliud S'xÄdjov eie yivioiv quod etiam <nuuuvw& ciwtffiv appellat, cujus mtmfterio principalis caufa utitur. Obfervandum hic eil, vocabulü illud principale & minusprincipale,hoc loco tnftriftdfignfficationeufiur- , fari , prout competit caufis efficientibus propter nobiliorem & ignobiliorem modum
caufiandi,
./}&
t- 'l
«ilii
nsmb
TEr
·«*/;

fiL, >
•v;«.
frt»
(tufandi. Alias fiin tata ftgnificatione accipiantur,etiam inter caufas mpulftvas & inftrument ales aha dicipoteil principalis,alia minus principalis.
XXII.
a Principalis, cui in operando debentur prim*: b minusprin- c 5 palis,cui non debentur.
i) Principalis dicitur refpeftu miniftra: &miniftrarefpeftuprincipalis. Hac ah aliis definitur qua plus virium ad effeftum producendum confert; ab aliis,a qua tjfeftusfrincipaliterpendet, b Ad minusprincipalemreferturdistributiocaufa in 0&ny*t*bl*v & Huc referuntur quoq^ inftrument a artificum,qua ufitate fic appellantur :ut,malleus,dolabra,ftcuris fyc. Alias lattitsaccipitur inftr umenti vocabulum pro quavis caufa adminiftra:& tum inftrument a dividl· pojfunt in tfafuya & dfuya, animata & inanimata. Sic agricola arans,duobus utitur inftrumentis, equo & aratro. Equus, eilinflrumentum efifvycr. aratrum viro afvgov. Eil etiam inflrumentum A oyr/Jv /Bpycuptota; agens: ut miniftri verbi divini, quibus Deus in annunciatione verbi fui tanquam inftr umentis utttur, ideo inflrumentum d nonnullis vane diftinguituri x. in atttvum velpaftivum. z. in corporeum & incorporeum. }. in naturale & artificiale. 4. m neceffanum & non- neceffitmm &c.
XX IIT.
Tertio caufa efficiensperfe efficit,aut per accidens.
Hac diftinftio originemfuam habet ex Ariftotele &Plutarcho,ut Dounamus re- Phyf.2.3,· fert. fflWef yf iy ov Istv (inquit Ariftoteles)ih /div rg-Ps' dvn, to Jingid avu.Qi- Cum, « 7 » dlvov. boe eil,quemadmodum enim ens aliud eil perfe, aliudper accidens:fit etiam caufa: Plutarcbus verb,ffi divoiv (inquitjrm/aiv dv tu, radi-
r& i» ro/mSe/S»«*. h.e. Caufarum alia per fe, alia per accidens. Hanc dfiinclionem cum P. Ramo ita proponimus, ut efficiendi modos intelligamur dftingitere. Quatuor autem hac principia ex Ariftotelis Et hic. 3. mutuati fiemus,juxta P. Ramum, ubi Ariftoteles rerum agendarum caufas & principia effe ait, qvaiv, d.inLyduj, TvyLo,
xsu Uv
XXIV.
Efficiens per fe eft, qua: fua facultate efficit, feu qua: per fe efie»- producit,
XXV.
Eftq; vel naturalis, vel voluntaria.’ t Sunt qui ponunt quatuor fpecies, nimirum <pi an,nat uram: ap/aluu, appetit Unii ·' f^^pmv^onftliumxTi-pr.lw,artem, G,Dounamus ad caput j,Dial.P.iamue ,

XXVI.
A Naturalis efi:, qua: b natura fu a agit.
a) Naturaliter agere dicuntur, qua qualitatibus naturalibus,tanquam infiru- mentis, tnftntcla motus cient. Magnes natura attrahit ferrum. Agensnaturale agit neceßttate phy fica, ideof necejfarium dici [olet, ut : Ignis urens eil agens naturale , quiaunt impetu quodam naturafuafeu vi ejfenttalis caloris: quotiescumyadmota eil materia, qua recipit inflammationem,non poteil ignis fuffienderefuam achoncm. b) Natura ab Ariflotele definitur principium motus ejus in quo eil &c. ideil,pr!n - apium motus internum.
XXVII.
a Efficiens voluntaria feu libera effiqua: agit certa prxcognitio- ne & b confilio.
a) Hac alias hoyinti dicitur, b Confiitum,Grace ®zsofi3te,h.e,pradeelio, eil voluntas cum judicio. Ab aliis definiturefliciens,quaconfilioagit,quandom* fulto quiddef induflria atq, prudens [ciensq^ facit. Seu,ut Artftotelesait,humi Ji ttoiS ei Sans ßn dmyr 9 .'(!>(Atmjd eil.fponte autemfacmtjquactmcfo
fcientes & non coaili.
XXVIII.
Fuit efficiens per fe: per a accidens efficit caufa,qua: b externifa- cultate efficit.
a) Grace itci.TTi· ev[j.ßeßnyJe. b Externa facultate efficit, quando principi, uni efficiendi eil extra efficientem: ideo ß non efficit per fefed per aliud.
XXIX.
Caufa efficiens per accidens, aut efficit neceffitate, aut imprudentia.
Enftmclio hac extat apudAriftotelem, Rhet.i. Arifioteles enim cum dixiffiet, homines facere -m. fiiv « Ji‘ aW« c, t« Ji dl’ «War , quadam non per fe,quadam per fi: Jubjungit, ffiiv iv jj.h <h’ au /Av Jia rvyjui rspclrlaoi, nd A s? arxy K >i s. b.e. eorum, qua non perfe,alia perfortunam agunt,aha ex neceßttate.
Vi*
»liat
,^-ia
tua·
izahi
n
.urcm
ttae,
rtms
*:h,t
*»'11
’kun
XXX.
A Neceffitate efficit.cum b efficiens vi cogitur ad cffcflum. Sic Eleazaruscogebatur vi didudiroore carne fuillavefci. 2. Maccab.6.^.iS· a) Neceßitas eft quadruplex. 1. axiomatis. 2. natura. 5. coaäionis. 4· «r findi.Sic neceffiarib efl Deus. Tertianeceßitatüßecies, nimirum coaäionis, huc pertinet . b Quando efficiens natura vi vel motu voluntariofive confilio aliter ageret-
fed impeditur ut aäionem exercere nonpoßit, vel contra natura ordinem,aut contra
V,;
voluntatem Snj

voluntatem agat. Sic ignio non u/tt tret v}rosmfornaceBabjtlonka > &lapio vio-
[entomotuafcenditfurfum.
XXXI. >
a Imprudentia efficit efficiens, b quando praeter fcopum aliquid accidit. E.G. Pifcatores Miiefli capturipifces,ceperunt aureum tripo- ' dem.
a) P. R amus & alti fortunam vocant,qua appellatio nobio minito placet. Fortuna enim,quia ab etbnicio Dea caca & rerum humanarum dominatu* res humanas varie & inconftanter rotaret,credebatur,inter nos qui Chrifto nomen dedimuoi & omnia divina providentia gubernari fumus,tale nomen audiri nondebet. bj imprudentia hac definitio ex Anflotele & Platone eil excerpta,ut Dounamus refert. Plato enim hunc efficiendi modum ita definit: κ&ί* τΰχίαι yiv%~w νης τίκ&',οτο,ν Αϊλαι, it) μ» ως \ζζολχ.μζάνει vs, ώΐίδ'α/ΐ'Η, /;. e. per fortunam ret fiunt,quandofecuo atq, quisfufpicatur aliquid accidit.
i xxx 11.
Tuerunt cauiai-externa?, finis & efficiens; fequuntur interna:, materia & form a.
a Materia eft b caufa c ex qua res eft. a) tJtyCateria vocabulum eil aquivocum i. lignum fignificat, tefle Livio, ubi ait-.miles multam ceciderat materiam. Quintii.hb.7.cap.i. Opera extruentibus non fatis eil, faxa & materiam & eat era adificandi congerere utilia, nifi disponendis eis collocandis ^ artificum manus adhibeatur, z. calcem,lapides &c. ex quibus domus conflruitur. 3. Pro objecto, & tunc dicitur materia circa quam. Sic ignis agit in aquam calefaciendo-.Vulnera & morbi,medicina dicuntur materia. 4. Pro fubjeclo: & dicitur materia in qua. Sic paries dicitur albedinis materia, f. Pro caufa qua largitur rei ejfentiam communem & indeterminatam, b Definitio hac congruit cum illa Anfiotelica &tlla Stoica apud Laertium. Arifloteles enim materiam ϊίλίαυ definit αίνον ίζ i yivmu- v bivirif/ovios: h. e. ex qua aliquid fit cui infit. Altera fic habet: ό'λκ ssr/v l| ns ovJuttotZv yivivu, hoceil,matertaeilexquaquodlibet fit. Dicitur dvdyx.» propter forma exiftentiam. c) Materia vis quam confert ai
tffeclum producendum,particula Ex exprimitur,qua tamen perpetua materianota non eil .
XXXIII.
Materia efi fenfilis vel intelligibilis.
Hac difimlho ex Ariflotelisphilofophia ltb.7-cap.10. &hb.S.cap-6. defumpta (H,uh uhlw duplicem ejfe ait, ’rbjj μϊνάι^ηΎΐαΰ,τΙυ) Jivombd.

corporea?,
XXXIV.
SenGlis,quae fub externos fenfus cadit. Quales fuut pKyfi, arca?.
ficae St
c _/?i.· _ i:
XXXV.
XXXVI
Immanens eft, quieabsqjtransmutationefuieflentiam reiingre- ditur. Sic aurum eft materia immanens aurei poculi. De hac materia Verum eit quod vulgo dicitur: Materia eft pars eflentialis rei.
XXXVII.
Transiens eft,qua? transmatataefientiam rei ingreditur. Dicitur H xc generationis materia,& in generationis adlu corrumpitur. Sic ex femine fit animal,ex ovo pullus.
XXXVIII.
Intelligibilis,eft quae fenfus fugit. Tales funtMetaphyfica?&Ma* tbcmaticae.
XXXIX.
Porro fenfilis,vel prima eil, vel fecunda.
. XI.
Prima eil, quae rerum omnium eft communis. -
XII
Secunda,qua? ficmateriaeft,utftmulfitcompofitum. Verum has diftin&iones non tam ad Logicam quam ad alias difciplinas pertinere videntur. Logica enim pra?cepta omnia, communia funt omnibus Entibus & non Entibus. Ex quoenim aliquid eft,materia logice diei* tur. Utrum autem illud primum fit,an fecundum;fenftle,an intelligi· 1 · bile;immanens,vcl transiensmihil hoc ad logicam pertinet. Majoris ta* men utilitatis gratiahasdiftin&iones adjecimus..
XL II.
a Forma eft caufa interna, £ per quam res eft id quodeft. a) Forma Ciceroni idem eft, quodfpeaesfeu pars generis, ut eh''©-etiam Gratis. Verum fi proprie loqui velimus,flectes eft pars generis, forma vero eft caufa, qM' cum genere fleciem format & conflit uit. Gracediatur Uia, aJ'&, iaU,
Ad;-©-' »V/ai, irrVhtytta.,ä.'mov Ji' vnreireu &c. bj Oua dat proprium- effe rei·, utforma hominis eft,per quam homo eft homo , & non aliud quid. '
XI III.

XL IIT.
Quamvis formae logica nulla poteft accurata distributio tradij logica enim illa ratio formae perquam res eft id quod eft,distributionis capax non eft: tlfus tamen formarum modos quosdam proponit.
XLIV.
Primo forma alia eft naturalis,alia artificiofa.
XLV.
Naturalis forma eft,quas ä natura eft.
X L VI.
Artificiofa eft, quas a nobis eft exftru&a vel introdu&a» Et ha: formas non itadifitcilesfuntinventusnaturales vero formsenos latent», propter imbecillitatem mentis, quam ex Adamilapfu contraximus.
XLV II.
Munus'formas duplexeft:primum, ut reideteflentiam,& rm «- sin ijtcaufa.imbprascipua rei natura &eiTenti3, hoc eft, ut rem infor- ,met.
XL VIII.
Secundum,ut rem ä re diftinguat.
XL.IX.
Hinc7roeiiT//a:Pr2cipua rerum explicatiofumituri forma,fi poft tfit inveniri.
X. ET VLTIMA.
Atq; hasc funt, quas de tota caufarum categoria,fonte&fcaturi- gine omnis fcientias, omniumque inventionis logicas argumentorum nobiliifimo& praeftantiffimo, commemorare & examinanda
proponere voluimus. Deus Qpt.Max. nobis fuam largiatur gratiam &fpiritum,ut omnes cogitationes,a<äionesatq;omniadi(äaatq;adeö .omnem vitam noftram ad fummumfinem,quiomnibusnobis propofitus eile debet,nempead gloriam ipfius» dirigere valeamus.
' · Qtu S'o^ce,
B ii
J 1

'S.^itSiaciXA vrciftuvil ixjqv
GEORGII PASORIS S.LI-
T
ERARUM PROFESSORIS, AD WIN A Nidum Velbriiggen prsclarx ipei adoleicentem 3 difcipu- · lum iuumchariiT de eruditionis caufis procreantibus & corrumpentibus.
I Mpietasfimnus piger,alea,vina,voluptas
Corporis,ingeniumhac quinq^venena necant,. Sed labor atcppreces, nec non timor omnipotentis, Hac tria perpetuo mentem animum^ beant.
Sunt jucunda malis,fateorjnala quin^priora ;
Sed quantum noceant,exitus tpfi docet.
Cauda nocet Sirenis, ut ut fit amabilis ore:
- Ut laßtßrpens exitiofits Evam,
Vulnerafimtfidifimper meliora magißri,
Oficula quam, Siren qua tibi blanda dabit.
Ergo time Dominum W mande, precare, laborat: Sic gratuspatria,charas eris^ Deo..

Oda Gratulatoria;
QUA PIUM, DOCTUM, ET MODE-
STUM ADOLESCENTEM DN. VI NANDUM VEL· bruggen Montanum, philofophia: fanioris ftudiofum,amicum iuum syicrp/ATtf.w avy^ai^av dasa^cf mQ' compellat Johannes Leuneiladt Montanus.
Winandus Vel bruggen,
dyd^a/j./ua.vmc
Wnde gravibm vel nunc?
Evolutio “ ^
N JE te dilaudo Sophia quignaviter hortos
Intras, unde tibi commoda multa par as.
Fallor? nonreor,ac claro nunc prafidefretus Dicis de caufis,queis fine cunclajacent.
Aft mirabor ego. Vnde tibifit mentis acumen,
Audes de gravibus,«« decet, apta loqui.
Alloquar, ingenium nam vult Deus ejfe colendum ,
Vt fubeant duram fe moderante vicem.
Quippe laboriferum caput indefejfaj^pofcens Lumina·, non ullo deficiendadie.
Colla jugo praberejubet,nodes^ diebus i
'jungendas inagris pr&ciptt Aonidum. ^
Sii quia tum magno coluijli hucufy labore jugeraMufarum,quod libet,inde metis.
Nec non pr&fidio confidis & arte Magifiri Henrici,cuifunt larga tributa bona.
FU honor hic magnus! fateor,fedfifiere noli Bicgrejfum,patulas carpere perge vias.
Irgo made tuis animi virtutibus: Euge!
Perge,nec d capta dimoveare vid.
QVa flant petlUVs ConVInCtls peCtore Votts. tTt oft%pVf
Sit reX CVnCta regens LaVs tVa honos^ tibi.

KssHssjescffiesxsacsesxsss
|ATO RIA;
U M, E T MODE.
N. WI NANDUM VEL- Jfanioris ftudiofum.amicum lacaret^o(iiy@ i compellat It Montanus.
[brugg
•jel nunc ?
en,
IO
Bnaviter hortes noda multa parti, prafide fretus \clajacent. nentis acumen, let, apta loqui.
\eu$ ejfe colendum, Xante vicem. \ e Jfa%pofrens l die.
tsq 3 diebus Aonidum, cufrfe labore ijnde metis. ueMagiftri \ta bona.
\dfrfierenoU e perge viat, his: Euge!
|re via.
~2tls pectore Votis.
LaVs tVa honosfy tlbl.
tn otiypv,
J S.
f-