Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli senensis, serenissimi Principis Ferdinandi Auchiducis Austriae &c. Medici, commentarii secundo aucti, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei de medica materia : adjectis quam plurimis Plantarum, & Animalium Imaginibus quae in priore Editione non habentur, eodem Authore
Entstehung
Seite
463
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

ao

InLib. tertiumDio/coridis. 4.6 }

Androsaces ex Syria, quod fcim, non dcfirtur in Italiam. Vcrim, quia cam hcrbam inibi etiam na~ Androfaci»fci pojfe mhil prohibeat, quoddam planU genuf nuper inuentum eji in HetrurU maritimis, cuius hic pitturam ided conl > der 'exhibere libuit,quodid a quibusdam Androfaces exijltmetur. Idipfum adme mifit hoc anno Pifis Lucai Ghinus mc-Akm clarifimMs, er rei herbari£ perittfiimus :aquo(fiti illi opinioni fubfcriberet, er Androfaces in Italia nafce=retur ) non mihi cx eo diffentiendum effct, quod prxter alias notax hcecplanta ( ut Oribafim ex Diofcoride tranfcrUtens habet) tota candida fpeflatur. Androfacis meminit Galenus libro v 1 .fimplicium medicamentorum, ubificinquit. Androfaces humida, o~ dcrix herba cfi. P otejl autcm reficcata, exhibitaty tum ipfa, tum fruttus eius magno=pere urinatn mouere, er nimirum difcutere, cr deficcare. H £c planta ut Gr<ecis dv$si>GXH.i(, ita Latinis An-drofaces dicitur: Italis, Androface.

t I nudgatis exemplaribut hoc loco fcriptum repcritur A sst T k , hoc c(l tenuis: quam uocem, ut fuperuacaneam,cmifit RuelUus. In Oribafio uero Mim, id eft, alba legitur: er hanc ex aliquo forte antiquo codice uertit MarceUtus. Cxterim non defunt, qui ubip&ulo pofl oc<4>vAAof, hoc ejl,finefolijs legitur, ^u^vAAof , hoc eft, cumfolijs le-gendum putent.

Androfaci*uiresex Gai.

Nomina.

aW ahvov . asplenvm.

CAP. CXXXIIII.

*o

J9

Asplenvm aliqui fcolopendrion vocant,alijfple-nion, alij hemionium: folijs eft multis, fcolopendrs a-nimali fimilibus,ab radiceunaprodeuntibus. Nafciturin parietibus, faxisque filiceis, & opacis: neccaulem,necflorem,nec femenhabet. Folia polypodij modo diui-duntur, fubter flauefcentiahirfutaque, fuperne uiridia.

Vimhanchabent foliain aceto feruefa£ta,utperdiesquadragintapotalienemabfumant:quibus etiam con-tritis lienem ex uino illini : oportet. ftranguri®, & regiomorbo prcdeft, fingultum fedat, calculos in uefica com-minuit. Conceptum adimere credi tur, per fefe, aut cummuli liene appenfa. Traduntnoftu, lilente luna, huiusrei gratia effodiendam.

Asplenvm, fiue Scolopendrium tam a medicis, quam Afpleni con-pharmacopolis, qui plane Mauritanorumfcriptafequuntur, Ce- fideratio.trach barbara uoce uocatur. N ec diu eft, quod nouere rei her*bari£ periti Arabum Ceterach ejfe legitimum Scolopendrium .Quandoquidem antea uniuerfa herbariorum fchola Afrleni locophyUuim, quam etiam uulgo Linguam ceruinam appeUant ,fuisimmifcebant mcdicamentis. Verim enimuero quanquam hoc a*deoclarwmeji ,ut nuUus amplius dubitandi locus relinquatur;aihuctamen inueniuntur e ueteribusnojiris feplafiarijs,quiut4 0 fuam potm pcrtinaciam, quam ueritatem ipfam tueantur , nuUo

patto fibi perfuafum effe uolunt,phyllitim non effe legitimum Scolopendrium: eo tantitm argumento pertinaciter innixi, quod fuimaioresphyUitimScolopendriam appeUauerint,quodq; cam fple*nifcmper maxime profuiffe experimento cognouerint. Quata*meninre prorfm aberrant,utexAfpIcnij notis facile ab omni*bus inteUtgi potejl: ex quibus apertifitme cognofcitur, nilaliud ejfe A fplcnum, quam ipfum Cetrah uocatum. N ec Quorundaradefunt pr£terea, qui obnixe contendant, Cetrach non effe Afj>lenum,quod fcripferit Diofcoridcs nafci Afrlenumfo- error *lijs polypodij,fiue filicuU, quibus tamen ipfiius Ceterach folia non undequaq<• rcfpondcre uidentur. Verianfi ij, quiita obijciunt, eam uidijfent filtculam, qu£ in montibus prouenitin itinere, quo Goritia per montes in Carniolam itur,

$ o folijs angujiioribus, er admodum uirentibus, ijs in poflerum, quantum cquidcm reor, omnis dubitandi occafio fublatdejfet. Siquidem filicula h^cfolio exit Ceteracho perquam fimili, quanquam paulo ampliore. Tantaq; cji fimilitudo ,ut mihi primum hanc berbam mfpiacnti ea forme uifa fit uerum Afylenum: qu£ tamen effoffa radice jiatim projili*cula agnofiitur. Vrxjianttfiimum afplenm in Creta nafcitur, ubi repcrtwm Vitruuius affirmat circa Potereum am*ncm, qui dius urbcs Gnofon, 0~~ Cortynam interlabitur: parte qu£ ad Cortynam fpeftat, pecoribus fine liene inuen*tis, quia herbam hanc rodercnt: altera uero parte, qu£ ad Gnofon efi, hencm habentibus ,quia ibi herba iUa non ap*pareat. Afrlcm uirespaucispcrjirinxit Galenw libro vi.jimplictum medicamentorm ,fic inquiens. Afylenum Afpleni uire»tenuiumquidempartium, 11011 tamencalidaherba eft.Hacutiq.; ratione er laptdesfrangit, er Uenesliquat.h<ec Gct ex Galeno.lenus. C£tcrim funt qui exijiiment Afylenum, er Scolopendrium Gr<ccisnon idem ,Jed diuerfas omnino plantasrepr^fentare,Galeniauthoritate frcti. Q uippe quilibro v. cap,X1 i.fimplicium medicamentorum dehiidifferens,qu£ objirufto lieniconjirunt, Scolopendrium ab Afplenofegregajfe minifefic uiieatur, ciminquit. Maiores licniiobftrufaones uehementiora defiderant mcdicamenta, ttmpf capparis (orticem, tamaricK radices ,fcolopcndrium,

CrfciUam,