Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli Medici Caesarei et Ferdinandi Archiducis Austriae, opera quae extant omnia
Entstehung
Seite
919
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

Inlib. QuintumDiofcoridis. 919

evolare peffit.Cujus duo fluxerunt genera. Unum ad f ris colorem vergens/ubpingueialterum magno-pere candidum,fummamq; levitatem naftum.Candida fit pompholyx,quoties in perficiendo a;re fabripraeftantiorem facsre volentes 5 detritam cadiniam cumulatius infperferint: namq; tenuilfima favilla,qu^eflFertur ir; p. mphoiygemcoit.Caeterum pompholyxnonexaerismodo mateiia,& fabnli incluitjiafaftitaturjv:dex cadmiaquoqj,adgignendamipfameximiefollibusproflata. Cujus faciundas jatio h^ceft.In domo gemina contignati^ne operta, fornax extruitur, juxta quam mediocris feneftra,ad tabula-tum a fupernis partibus pateat:domicilii paries fornaci proximus,tenuiforamine ad foi nacem fq: per-foretur,ad excipiendam follis narem: oftium mediocre habeat,pro exitu ingrefluqj ai tihcis fabricatum:domunculaaltera huic conjunfta fit, in qua & folles, & flator fuo munerefungantur:deinde carbonibusic in camino fuccenfis, aflidens artifex cadmiam particulatim fraftam infpargit, a locis (upra in fu rnibu-lurn extruftis: idem negotium obit inferne artificisminifter, fimulqj carbones adjicit, ufq; dum ir.ditacadmiae copia prorfus abfumatur. Itaq; gefta fuffitu tenuis pars, & levis matenae in funimam domumevolat,& parietibus,te(fiis,fornaciq; adhaerefcit: conflatum autem inde corpus, inter initiaerumpenti-busaquarumbullis fimileprodit,poftea majus incrementum capeifens, glomufcuiis vellerum firrileredditur.Ponderofius auteminimalocaferecipit:fedhocfornacibuscflunditur,iiluddomuspavirrien-tocohaeret: quodtenuioredeteriusexiftimandumeft, ideoquodmultumterraecoiJegerit,& fpurcitiain acervatione referciatur.Sunt qui hocmodotantum fieri fpodium arbitrantur, de qu.i antt dicc jm eft.

Optima creditur Cypria, quse accepto aceto halitum aeris praellat,colore aiiquantumpiceo,faoore oenihorrido: & fi fraudem non experta, flagranti carbone infer vefcit aereum colf«rem contrahit. Antediftis„ o autern notisdiiigenterattendendum eft. SiquidemanonnulJisadulteratur taurinogiuune,ov.Jlo pui-mone, auc marino,aut crematisgrollis, & quibufdam confimilibus: quod facile cognitu fuerit, qiuppenihil in lis probandis invenietur eorum,qu£ ante difta fant.Pompholygem in comniune lta la van s -por-tet. Ligatam linteo mundo, modiceq; raro,aut ficcam,aut aqua 1 efperfam in labellum clemittito, quodimbrem contineat, & huc atqj iliuc fafciculum deferens, immergito: ita enim limofa pars ejs. s ; ac utihseftluet, Scomne fedimentum in linteolo remanebit: poftea refiderelinens aqu/>m cumcineie colis inctr-nito,&novaminfundens, agitato, & eflundito: mutata tantifperaqua, & coiata, dum aienofinihi 1 li-datidemum aquamexprimito^&ficcatumcineremrecondito.Aliiquairum niaximeiien poteftficcant^manibusinaqua conterunt,dummeliis craflamentumimitetur: deinde linteo faucib;sexce r >turi va-fisobtento,autlaxius iliigato,colant,&quofacrlius tranfeat, infufa per 1 inteum largioreaqua, cine-jo rem conturbant: mox fpumofum, quod trajeftum eft, & fupernatat vafi, concha eXvipiunt, & fiftili no-voadufusrecondunt. Quodverorefedit, fenfim cribratum, in aliudvastransfundunr, relifto. renofo,quodpeifumierat: rurfus iapidofa fidere pauuntur, &invas aliud excolant: hocidentidemfaciunt,doneccinismerus, &aren£eexpersinveniatur. Alii paulatimintegram inaauarefpergunt,arbitratiare-nas,lapiIIosq; fuo pondufculo degravatos,pefium ire:pilos autem,& paleas levitate fua in fubiimeattoi-li.Cjeterum cinerem medium feparant, & in pilam conjeftum, ut cadmiam, eluunt. Quinetiam lavaturvino chio marina aqua diluto,modis quos fupra diximus:&ita redditur adflringentior,quam aqu is elo-ta. Vis pompholygis adftringere, refrigerare, explere, purgare, obftruere, &aiiquantunr exiccare.Intsrmedicamenta numeratur, quae leniter cruftas obducunt.Quod fi fpodon torrere iibet,diligenter tritam,& irrigatam aqua, colliges in paftillos, fiftiliq novo, fubje&is levibus prunis orbiculos continuo verfa-4.0 bis,dumafliccatifulvefcant. Neq;ignorandumexauro,argento, plumbocjjfieri fpodium verumpoftCyprium,plumbeum maximecommendatur. Quoniamfpodosfaepenumerodefideratur, necefleefto<Aendere, quae fimili virtute polleant,ut in fpodii locum fufKci poflint, antifpoda vocant: quoq; modofumi debeant. Folia itaq - , myrti cum floribus, & immaturis, in fictile crudum conje&a, indito operculocontinua foraminahabente, urunturfornacibus,donec figlinum percoquatur : iterum in fi&ilealiudcrudum transferuntur: quod ubiperaflatumfuerit, exemtaJavanturadu/us. Idemquo que e termitefylveftrisolivae, /i habeatur: finfecus, /ativaecuin/uisfloribus, autmalis cotoncisdilleftis, 8cdetrattisoflibus,autgaIIis,aut laceratisJinteoijs:itemexmorisimmaturis,ideft candidis,in fole priusarefinftis,aut terebintho, aut Jentifco, cenanthe, aut moJJibus rubi foJiis, vel e buxi coma,vel e pfeudocypero cumflore.Aliificulneasfrondesin foJeantea ficcatas,eodem modo parant: aliitaurinumgluten : aiufucci-f0 das lanas afperas, pice aut melle irrigatas. Quae omnia in fpodu vicem ufurpantur.

POntpbclygem ojficina Mauritatios fecuta jTutiam dicunt. Ita tnim pompbolyx appellatur Serapioni, & Avicent?it.Ve-rumquam SeplaJiaritTutiam ex.jiimant, legitima nonest.ftdc.idmi&potinsJpectes. Sttjutdetn ckm b&clupidistnodo (idcracio.truf}ofa.praduraj s fit,pompht>l)gem,Jive tuttam dtttam prorfus mentttur.Pompbolyxnamfc Diojcoritie & Galmioau.tbortbus■ ex<t)is.vclcadmtitfavtilatnglomufculos veUerum fimtlescott, &farin<t ntodocontattaikjpergitur. idq iodre-centiorumnullus,quod fctam, anirnadverterit.fort ajje qnbd omnes ret betbaria tndagandt magis itlfudavennt, quam minvejhganda fojsiltum materia.Quamobrem Manardum Ferrartetfem, medicum atMunoJlr* clar/fiimumjjac ik re de- Manardiceptutnfatts reperto 0".'t>pequt, dum Avtctnnam red.irgutt.quod Jpodtum ecotnbtifiisarundinum radicibusconfiaat.je. cr ' aiuiu 'dulonos adwoneat :tt fetutt Galent fententiam, m Jpodu defeftujutta votiu vamur.qua feplafn abundant ,quam Avi-. cemuanttjfodio Sed m boc Manardusplane balluctnatus deprebenditur, qitod nrocul dubiocredtdent, vulgarem offici-narum Turtatn leguitnam Dtoforidis, & Galem effepoiupbolygem. citm tatnen legttm* Tutta nullts tn ojjictnts ftt v fus,quod (utjam diximtts) omnespompbolygu lococadmia tantitm utantur. Vorrolegittmam tum pompholygem, tumjpodt-um.qttit a Diofcoridif & Galent bijlorta nulits d jsiden' notts. egoab £rariis,argeutariisq. j fotnactbus plurtesmecum detu-li, tam ab bis, qut Perz.etii. & Lavifii in Tndenttno agro babentur, qttam ab tllis, qf£ Sboztj in Ttrolenft comitatu Ger-manu inventuntur,ubicerte celebernma lunt metallorumfere omnium fornares, ac fodtna: t quibus non modb pom~fbolygis, &(podttquantuw r ,i'isfucrat aciptendi ttobtsfuitfjiulcas: fedetiam cadmi&,pyriru.uipbrypis.f!>.rit aris.hel-cyfma, molybds.n&, cdruleu & Armetni lapsdit. Qnortnn ne mtntmam qutdtm parttculam apud Italt <t feplafartos reperiunquam,prtterquatn<>pud eos,qut velame, velabamicit meisadmonittjegittma htc metaUica medtt antenta, aduJte-linit ex fuis ojftcinu abdicatis , m medicum fufceperunt ufum. Nunc vero amtcts wtthgo ( quos tamen venm fratrei

amant.fi.