920. And. Matthioli Comm.
amantifiimos appellarepojfent, ut qui & atate & longa conjuetudine,&Jladiorum communione mihi cotijunttifiimlfint) clartfiimos medicos Tndento oriundos,Andream Galluw,& Julium Alexandrinum, qmjam dudum ob fuamiumd«ctrinam,tum integritatem a Serenifiimo Ferdinando Roina>iorum,Ungaru,Bobemi£fe Rege,infui &fu<t p> olu com-Aorifpo mo ^ um in wedtcos honorifisi recepti funt.Hoc itafepatto cadmia ofjicinispompbolygit vtcem explet . qutbus etiam anti-diumex Jptdiaquadam exarundinum radtcibus, &boum ofitbusconcremattsfada,(podiumfalsoreferunt. Quedtamennonuibus otumnofuerit reprobandum: nam Diofcoridis teflimomo,ubt legitimum de/idereturJpodium.atittfpcdiis ittt fane hcebtt:nemptqu&fiertpofint emyrtifohis,fioribus,bacctscfo: ex oltva frondtbtis, cjdontismalis. quercuumga!Iis,attrnis Ltntea-mintbtu: ttem moris nondum maturis,terebintho,lentifco,buxo, pfeudocypero,ficijrond:bus,taurigiutino.fuccida lana,piceautmelleperfufa. Ouofit,ut mthiplane immento uAlanardo reprehenfus videatur Avicentia,quiex combuflts arun-dinum radicibut fibi Jpodtum confecit,medictnis commifcendum, qux ad cordu roburparantur, & inttts tn corpits fu- 1°muntur. Hic emm longe meitus, ac confulttusfuerit arundtnaceum admifcereJpodium, qudm ejus vtce Tuttam feupom-pbolygem tmponeredicet btec quotj } fit Brafavohfententia.Sed equtdem hactenus nunquam me legtjfe recordor,pompbo-lygem feuJpodtum ijs medtcaoientts tuto admifcertpojfe.quttinttis m corpus fumuntur: citm neque Diofcorides,nefc Ga-lenus,necqut pofitpfos diverfis temportbus claruerunt, tam ex Gracis, quam Mattritanis, ufquam,quod invenerim tne-3.,f. ^"'ort*prodidertnt, cttra vttapertculum, bac haurirtpoffe. Namfieri non poteft,quin tam pompbolyx,quamfpodiumerror.Pd- ventruulo, & cnteris vijcer bus, mtrum in modum noceant,cum ex tenuijhma aru fubfiantia vehementifiima ignis vipholyge conficiantur,& ob td deletertj altquid habeant. Ouod majori qutdem diltgentia expenderepotuiffet Brafivolus,cum in-Spudio terrogatusdfuofenephannacopoia,quidJpodtjlocoin compofttis medtcamentts tmponendumforet, inconfulte fatis re-eotis, fpoidtt, pompbolygem, utfaciebat Galenus.Qua in re dupltci, meo qutdemjudtcto, notatur errore.Primum,quod refpon-
dens non difitnxerit, an boc velaho tnodoagendumfuertt cutn medtcamentts.qux orefumuntur,qiiilt^ niyropolajpodi- 20utn quandofe commifcent,omnino hac in re concludtre videtur,pompbolygetndtjjerenter pro Jpodto utendutn ejfe, tamtn haurtendis.quam exterius admovendts medtcamentis. Deinde vero cum pompholjgem,five (ut tpfc habet jtutiam (po-dit loco fumendam fiatttit, tn eodem verfarierrore deptehenditur, inquo Matiar.ium ejus civcm verfatum ofiendtmus.Quandojutdemfi recte tiovijfet Tutiam commum ufuslegtttmam non ejfepowpbolygem, otnnino (utfemper in cateristam adulterinis.qudmfuppofititiis medtcamenttsfacere adfoletjerrorem bunc juojentpbarmacopoUtndicaJfet.Ncc ob-fiat,quod dixerit Galentts tttJpodij defectu.pompbolygemfupplendamSiqtttdem in its tantiim medtcamentis td faclttan-dum voluit, qu&extertus illtnuntur. Nam Galeni dtate nullusJpodti vel antilpodtj extittt ufusad medtcamenta, qnain-Fuch. tus in corpusfumuntur, ut longo poit tempore d Mauritanisfactum ejfe repeno. Ctteruai Fuchfius, libro de cottiponendo-opmio. rum medicamentorum ratione. Agricolamfortajfefecutus,prater itludSpodium, quodinfornacibusfit,alterumquofc
recenfetfubtsrraneumfeufoJiiledifttm,id(j } inquatuorJpecies, cinereumvidelicet,ntgrum,vtrtde,& luttum digerit: 3°quod quidem fotis Arabtbus(AgrtcolafotiSerapiom) notum effe fcribit.Veruntamen Serapto ubt depompbolyge agtt cap.422.ub1f.ein deSpodtocap 2.nullam, quodlegertm, fpodtjfofitlis memionem factt: quemadmodum neqtte Avtcen-na,ne^etiam alti Arabicafamiltaautbores. Vorro memiwt tum Pompbolygis,tttm etiamfpodtjGalenus lib g.fiinphci-'" um mtdtcametitorum,fic tnquiens. Pompbolyxfit tn arisfornace, vclut &cadmta: fitty & dutn infornacibus cadmiafpodii untur,ut in Cypro.chm enim prtfeftusad arisforna.em tnjiruftas resnon baberet, prxceptt exipfa cadmia prxpararihift.&vi (prctfcnttbus, atfytnfpecl.inti.bus nobis) t>ompbo'yga, vtdelicetminutis cadmtAfiragmenttsin ignem conjeftis, qnaanteQj| CX (tranum jai ebatfollem, Camera erat tncurva, nufquam pertt:fa,fedintegra, qua egefiam ab ufia cadmiafavtllam ex-cipiebat-.quam ubt collegtjfe it,babebantpomphotyga. Atquodrefieftensinfia inpavitnentum recidebat,Jpodosefiquamvocant, qtt£ plurtma ubi <ts infornactbtts uritur, colhgi affolet. Quidam ettam Spodium neutro generepronunctant:cui vtdeturfimilem habcrefacultatem, quod vocant Anttjpodium. At ego tlio ufits fum nttnquam, citmlarge mi- 4°hi femperpompholyxfuppeteret. Necenim quuqttam,ubi hacadfit.Jpodio tttt velit,nedum .m tjpodio. Eft autempom-photyx medicamentum.prope omntutn,qui citra tnorfum deficcantji elota fuerit.prnftantifiitnum, quamobrem ad ul-cera cancrofa idonea eft,&aha omttia matigna. Itaq ; inditttr collyrus,qua ad oculorum imponunturJhtxioties qu&cj^bullasfeu pnfluUs tn eis natas curant. Praterea ad pudendorum,ac fedis ulcera opttmum efi medicamentutn,nimiru mftttettiorfudeJtccans.Sednonefthujusnegotijtnifiisdtutiusimmorari. ldetn tibro4.de cotnpofitionepbarmacorum fe-cundum locos de pompholygeita fcrtbtt: Pompbolyx lota nttlli pharmacorum mordacitatis expertiutn tnfertor eft:atry 3 obid ea utimurad acres, &tenuesflnxtones,capite videlicetpriusfitnuUj^ univerfo corporeevacuato.At vero manifejhtm ejlqtibdperveuafeftionem, acpurgationemtotum corpus evacttaitius, perapophlegmatifmosvero caputapituitavindi-camus. Poteslentm Pompbolyx lota, quemadmodum etiam (podtttm. att^ amylumfimul, &moderatehumores reftcca-re fmuljj neper tuniculas evacuetur ea,qudt in tnagnis ipforutn vents fuperfiua humiditas continetur.probtbere. Qua- jqre fi quis prtus,qua:n caput ab bumoribtts ad oculos defiuennbus expurget, obttiranttbus pbarmacis utatur, vebementemdolorem ex dtfientistiinicis efficiet, & ex mtiltitudttie injluentium htmorAm altquando ritpturatn,atit corrofionem in.
Noraina, ttucetMo^fSw^fic Gruis,ut etiam Pompbolyx Latinis,& Bulla dicttur: Arabibus,Tbucta:\talis P ompbolyge-.Germanii
& j7rM&,Grxce,Spodiumfimilittr Latine vocatur; ItaltceSpodio: Germxniee^x^W^Sl t$)f,
XxMiesJES USTUM. CAP. XLVII,
AEs uftum probatur rubrum,& quoci contritucolore cinnabarim imitetur: nigrum vero plu/quamdeceat, exuftumeft. Fit autemeclavisfolutarumnavium,fidili crudo compofltis:fubfperfoful-phurecum file pari,omnibus vicillim infperfis, fidtiJe, circumlitofigularicretafpiramento,fornacibusinditur,donecfigulinum percoquatur. Quidamprofulphure,&falealumeninfpergunt. Aliifineful-phure ac fale ,h &ili mulros dies urunt. Alii fulphure folo utuntur,fuliginem tamen excuriunt. Alii ob-litos fciliilialumineclavoscum fulphure&aceto,fiflilicrudocremant. Aliiinseneaollaaceto refper-fos urunt,& terumac tertio idem efficiunt,poftearecondunt. Principem locumtenetin Memphidecombuftum: proximum in Cypro. Adftringit,exiccat,reprimit,extenuat,attraliit:ulcerapurgat,&adcicatricemperducit: vitiaocuJorumemendar,excrefcentiaincarneconfumit,nomascohibet: vomi-tus ciet cum hydromelite potu m,aur cum melle delinftum. illitumve.Lavatur,ur cad mia,mutata qua-ter dieaqua, donec nulla prorfus fordes emergat. iErisrecrementum, ftercusvequamfcoriam vocant,sodemmodo lavatur: &eandem vim, fed imbecilliorem, habet.