Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli Medici Caesarei et Ferdinandi Archiducis Austriae, opera quae extant omnia
Entstehung
Seite
209
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

In !ib. primum Diofcoridis. 209

celebr a.vere fuperba,fakrnn ,decumiana, dolobelltana,poinpeianA,lueriana,feveriana>tyranniana,favomana,laterta-na, anuiana, ttberiana,fignina, purpurea,fementina, laurea, ampborina, coriolana, cucurbitana,&alia,quorum enu-meratio longaforet.Quasfane varias appcllattones mutuati funt, vel ab homintbns, quiprimum ea inctborum ufum re-VOcarunt: velalocts, urtde venerant: auta notis, quas aliquibusfiuctibusacceptas referebant :aut a coloreproprio: aut atempore, in quoab arbortbus decerpcbantur. In hoc itaej s noflri quoc^ Hetrufci antiquorum confuetudinem fecuti, variisnominibtu a diverftsinditis cauftsfua 1'yra vulgo appellant ,mofcbatelle ,giugnole, ciampoltne, rogte,gl)iacciuole,Jpinofe>quadrane,carouelle,papali,fan Nicolc,durelle,Zficcaie,campane,vernareccie,gentili,porctne,fementine.&plura altahabent aliismmenclaturisappellata.Cateritm ft qttis vellet in noftrattbus, veterum Pjra collattoneajfequi, operapretiumejfet,ut unumquodtfo eorumgenus pecultarem perjptcuamij ; babuiffet defcriptiotiem-.quandoquidemfieri non potefi,tit b<tcIO fola nomenclaturainnotefcant. Porrbin univerfum deeorum viribus dijferentes,dicamus,ftcutietiam de malis diximus

qubdpjrorumfacultatesex faporibusguflu dignofcuntur: cum dulcia nattira diftent ab acerbis,aadu, aufteris, & ab bis, py roruinqtu unum,velpiurespr^feferunt fapores: & cvntra,h£c detncepsab tlltsfint diverfa .Pyra ( utfcrtptuin reliquitGalenus vires e*lib .s .fimpliciummedicamentorum) efufiomachogratafunt, quin&vtm habent exiccandt.Aiqut fjlveftrtbus magis ad- Ga '*firingendifacultas ineft: ob idetiammagispritjiantcontrafluxiones. Etltb.2.de alimentorumfacultattbusita fcribit:Ou£ demalit diximus, fi omma adpyra,&punica transferantur, nihil novo alto fuper bis fermone optts erit. Nam in iisqua^ a.Uit aufterattmtwn, vel acerba apparent, velutiqu&dam actda, quadam dulcia, qnctdam icnitfe ex borum mi-fitone cotnpofitafunt, qtt£ nuilam penitus bujufcemodi qttalitatem exuperantem babent: qutfit, ut cittn aquea fint, achebetia nalla roborandi vipoileant. Talisigitur omntnopyrorum ttfus,qualis malorum. Atpyrisprafertimcfe grandibus,qua apud nos menata vocanttir,aliqua alendtfacultas donata eft.Proindeeafetta in tenues orbiculosficcata^reponunt,io quibtts cuclis perhyemem, &ver, citmfameseft, ciborumparumnutrientiumvice vefcuntur. Pyrifiuctus, quiantx jj 0T : asGr&cis, Latinis Pyra dicuntttr: Arabibus, Humecbte, Cirmetre,feu Kemetry: ltalis, Vere: Germanis, ; Hijpanis, ' "

Peras: Gailis, Potres: Eohemis Hrttfiky.

Pyra dicuntur,quae longo pediculopendent,& quidem a fruftus figura pyramidem referente: diffe-renti$plurim;£rationemagnirudinis,figur£e,faporis,odoris,coloris,temporis,ita utCordus in fua hi-iloriaquinquagintagenera recenfuerit. Sic genus quoddameilquodcomeftum ventremfubducit,quieleganti rubore carnis placentreft & alterum genus equorum medio corpore folium exoritur,quodPyrophilla dicuntur: eft & quoddam pomi folio.

3o mfariM», MESPILUS* CAP. CXXXIII.

TV/f E fpilus, quas a nonnullis aronia vocatur, fpinofa arbor eft, folio + pyracanthse/ive oxyacanthae*

* Fert pomum fuave,exiguo malo non diffinulejtribus intus oiliculis: qua ex caula id nonnulli tri-

coccon appellavere,Tarde maturefcit,efu adftringit: ftomacho gratum eft,alvumq; fupprimit.Alterum R ^mefpili genus in Italia na(citur,quodaliqui fetanium,ali)epimelida vocanf.arbor foliis mali,fed mino- i.fbnda,,ribus:pomumfertrotundum,efuiaptum,(tumbilicolariore: quodadftringit,feroq-, maturefcit» mcum

liabec,

1. mespilus prima.

ME IpUorum bic a Diofcoride duo recenfenturgenera: quo- Mefpilo-irumilla,quafoliisefi pyracantb<e,five oxyacantba no- rumcon.firatibushaudquaquam adfiipularividetur. Qutppe ( utfenfu ^ criLpatet) noftrdtes Mefpilifoiits oblonois, ceraforumferefimilibusvtrent, non atuem apihnodoper atnbitum incifis ,veiuti oxya-cantha.Fruclumferunt tton quidemguftatufua vem, fed pottusinjttcundum, quodacerbusftt, &aufterus. Ouin & is quinaincludn ofticula, nonfitne terna: ut primo Mefptlorumgeneriafiignat Diofcortdes. C&teritm fi fiuclum profert ltalia, quiprtort Mefptlo legttmeadfcrtbt pofitt, ejus ntmirum arboris e-rit, qu<z Neapoh, ubi copiofaferttttr in bortis, virtdariis, ac vi-neis, Az.arolo vulgo nomtnatur. Hujusplures plantas vidi egoprtmum Neapolt tnampltfitmo viridarto Pompeii Cardinalis aColumna, via, qua ituradpoeta Maronis fepulchrum, vel utvulgb dicunt a Pedigrotta.ArboreJimediocrisprocerttatis, cor~ Azarolittce, ac materia pruno [pyro \ haud abftmilts:Jpints borrida,nontamen admodum acutis-.foliis lactniatis, apti amttlts aut oxya-cantha,flortbus albicantibtts, racematim coharentibus. Fre.tlusi!ltfunt forborum crafittudine, oblongi, rubentes, vulgartbusmefptlis <tquales,fed arcitore umbilico, tribus tantum intus of-ficuiis. Maturefcuntautumno, Septembri tantum menfe. Exquoperfpicipotefi,eosDiofcoridiscodtceshoc loco ficatere men-dis,in quibus depravate legitur, hanc arboremfoltis ejfe pyxa-canth<e, non autetn, ut legittme legi debet, oxyacantha. Nam(ut fttperitts fue loco explicavimus) oxyacantbafoltisgermmatdtjfeilis:pyxacantha verb buxi modo oblongis. Cujus rei illud ^ 0 ^°"'"manifefto eftindtcio, quod de hoc Mejpilorumgenere pofierita- enuciea-tts memoru prodtdit Theophrafius libro 3. capite 12. citm in- tus.qutt: Magmtudine arbor ifta exceliit,gjroq 3 comatur. Folium j^ p 0 '^ sinagnaexpartetnfijfum, quodvel aptttmpartepofirema imi- '

S 3 tatur,