In lib. primum Diofcoridis. 91

e vzftxt-Xin. i.

fum, e livefcens, redfacultate fecundum. Adulteratur gummi, fed ita vitiatum nonperindeguftui ama- ^rkudinemrepr£efentat,necufqueadeofuffitionibusodoratum. Calfacit, &emollit: duritias, &tur- fubiivi-gentiaguttura, humidasqiherniasdifcutitcum jeiunafalivadilutum: vulvae fpiracula laxat appofitu, dumMe.& fuffitu: &partus, humiditatesq; omnes extrahit: calculos potu comminuit, urinam movet: tuflien-tibus, &a ferpente perculfis utilifllmedatur: valetadrupta, vulfa, laterumdolores, & difcurfantesfpiritus. Malagmatisinferitur, quas contra duritias, & nervorumnodosprofunt. Contufumrefol-vitur aifufo vino, aut aqua calida.

Y)R£jiantifimum Bdellitm Diofcoridi translucidum eft, tauriniglutinis in morem, arnarum, taclu liquefcensfacile,&10 i- qitodincenfum odorememittatungui odoratoJimilem. Quodfimodouofhotanporein Italiani importatur, adeora-rum efi, ut (qitemadmodum de mjrrha diximus) adoflentationem tantum affervetur, vel ad adulterini, & reprobatidignofcendinormam. Crediderequidam,bocvulgare Edelltum, cujmpafuninofficiniseflufus, conflarepartim exnigro,quodlndia mittit,partim vero ex eo Arabicigenere,quodficcum>refinofumJivensq 3 exPetra defertur, utrisc^ a merca-tortbusftmul miJtis .Quodfi ita resfe baberet, non ejfetplane molefleferendum, quod faltem mediocreimpertiretur, pojl*quam nobis optimo mterdiclum eJi .Verhm etfi bocfieripofit, ciim tamen in eoparufn, vel niirilamarorisfentiatur,cumcfec&terisfereomnibustum notis,tum qualitatibusfitexpers,quaseiDiofcorides tribuit, eflpotius opinandum faUitium id&adulterinumejfe, qtiamlegitimum. Hincfattumejl,utqutdam recentioresftmplicium indagatores, cumnobis per-fuaderevellent, Bdellium in officinis reperiri, licet non adveclwm ex Saracafelicis Arabia civitate, unde advehi confueve-rat, fomniaverint communem myrrbam legttimum ejfebdellium,ut eorumfententiam refelleates,in pr£cedenti commen-20 tariofcripfimus. Hujus, quo pajsnn utimur,pluraquidem habentmgenera-.ftquidemaliquodquandoif vidinigrum, refi- Bdelli*nofuui, ocloreftxtido laferi quadantenusproximo: aliudtranslucidum, utpote taurinumglutinumffedficcum, amarorisexpers, nuHocf odorepr<editum:qnoddam vero adeo vulgari myrrb<t perfimile, ut ab ea vix dignofcipoJfet.Qua omniage-neratametfi illegitnna cenfeantur, ojfictnis tamen tanquam legitima, &priflantifima in medicamentispafim temereufurpantur.Bdellium fcriptis tradid/t Plinius lib.xn. cap. ix. bis verbis. Vicina eji Baclnana, in qua Bdellium nominatif- Bdelliifimum. Arbor nigra ejl, magnitudine ole&.folto roboris, fructu caprifici natura. Gummi alii brocbon appellant, alii ma-lacbran,alumaldacon. Nigrumvero, &inoffasconvolutum,hadrobolon. Ejfeautemdebettranslucidum,fimilecerte,o- 'doratum , &cum fricatur pingue, gujlu amarum citra acorem. In facris vinoperfufum odoratius.Nafcitur & in Arabia,indiaof 3 ,& Media, ac Babjlone. Aliqui Peraticum vocantex Mediaadveclum,factltusboc, &crujhftus, amariusq,: atlndicum humidius ,&gummofum .Adulteraturamygdala nttce: hs.c Plinius.Bdellufacultatesprodidtt Galen.ltb.vt.Jim- v iresex30 pliciummedicamentor.fictnquiens: Bdellium quodScytbicumnominant, quodfane&atriuseji, &refinofum magif, Gal.emollientisadmodum, & efficacis virtutise[l. Ata\terum,nempe Aralncum, quoddtlucidiuseft, magis deficcat,quam e-tnolliat.lgitur recens, & humidum ejl, & contufumfacilemoHefcit,adomnia, ad qua Scytbicum, idoneum. Atquod an-tiquius efl, & admodumguftu amaruiii,&acre,& ficcum, ab eorum, qun indurata molltunt jnediocritate excidit. U-tuntur autem quidam illis, &potiftmum Arabico, & ad gutturis ramices: & hernias aqitofas,faliva matutina, jejunafubigentes, ut emplajhiconfijlenttam accipiat. Porrb Arabicum & calculosremtminpotu fumptum frangere apparet,tum urmas ciere, & crudorum flatuum difcurfus, pr&terea laterum dolores,& rupturas perfanare: hattenus Galenus. C<t-terum invenio Serapionem duobuscapitibus Bdellu meminijfe: qtiorum alterttm appellavit Judaicum, quod nimirum eft Serapio-ipfum Diofcoridis bdellium: alterum veto cttjttfdam plant<c palm<t fimilis fiuftum ejfe tradidit. Hoc iseapoliftequentifit- ni.palmsemum vidhntts, iisc^ in ojficinis accepimus, ubi faccbari arundines e Sicilia petitx venundantur. Nam cum iiltc ejfem cum S eaw »40 Bcrnardo Clefto Cardinali, & Priticipe Tridenttno, qui apttd Cdtfarem Carolum V. inviftiftmum linperatorem agebat,mtdt arum videndarnm rerurn, qua ad medicam materiam fpeclantfnit mihifacultas.Hocigitur palmagenus ( ut ab in-colii accepi) ex Sicilia cumfoliispalmets, ac radtce defertur cubitali, vel paulo ampliorilongitudine. Vocanturb <e plant<e c .Neapoli vulgu Cefaglioni, qtiarum quoddam duntaxat germiculum comedunt, tenerrimutn,fapidum, &origra- on ,-j f on .-tiftimum. I nciuditur boc mtlie .jttibusdam tnvolncris, tanquam totius plantm: corcttlum.Hoc quidem tuberibus, & carduis, fideratio.CArduorttmcj 3 ecbtnatis capittbas ( carioffi& arcbicbiocbi Itali vulgb vocant) praferunt : quandoquidem id fecundismenfispro bellariis cumpipere,&falefolenniteraffumunt, tum qubdguftui is cibus admodum arrideat, tum etiant quodvcnerem conciliet. Porrb tlla vulgaris Cefaglioni appellatto ( quantum conjtcere pojfumus) a Mauritanis accepta eft:fi-quidem Serapioinquit: Cefilio eftcor iftiuspalma: &natura ejuseft, ficut naturapalmerii. Gal. infuperlib. vl w.fimpl.med. de palma dijferens, ejus meduUam encephalos appellari tradtdit : ex quo adducor, ut fujptcer, inde Arabes Gr&ca vo-<jo cecorrupta fuum Cefiliohis nomen acceptjJe.Oupd B<fJ>vucy Gr &ci, BdelliumfimiliterLatini vocant: Mauritani, Molo- ^ omina *cbtl, Molochal, Mochol aut Mocbel: ltali, Bdellio. Ilijpani, Bedelio.

1" Licet Saracenics.arborisleftioadmittipojsit ,qu'od Saraca, unde Saraant 'diclifunt, urbsfitin Arabia, nontamenimprobanda videtur leftio Arabica arboris, quod nonfoltim Plinius fcribat bdellium in Arabia tiafci, &Galenus alterumBdelliigenus Arabicumfaciat,fedetiam quod OrtbafiiisItb.xi.legatJlangvt» fjrl JlivJlgovecgxdmov:boceft:lacbryma ejlarlork Arabica.

i~ IleclocoinvulgatisGr&ctscodicibusfic legitur: ivH-fh!iv t;7 HviAixaet,ionus'ow^/.boceft,ftverbumverbore\idamus: 0-doratuminfujfitu,fimileungui.Eadem verbaex Diofcoride referunl inter Gr<ecos Aetius &Oribafm.C<tteritm in iis verbisilltid dubiamfententiamfacit, qnbd nonfacile colligipcftit, quidper intelhgat Diofcorides:nam cum b<tc vox bomo-njmafit, & plurafigiiificet, cui potijsimitm rei conveniat, auclor non explicavtt, ut hinc vel aliquid deejfefufpicandumio ftt ,ve!.hac voce divinandum de nota illa Bdetlii optimi magis ftt, quam aliquid certiftatuendum. Auget difficultatem>quod interpretes omnes, riri dociiftimi, verba illa in diverfumfenfum trabant. Alii enim probatum Bdellium volunt beneodoratum effefemper, fed incenfum,fiertunguifimiie, ut Manardus librofuarum epijt.octavo: alii dum incenditur,odoremaiunt ungui aftimilari, ut Hermolaus: quorum tamen utruhcfe conftat de oclorato ungue intellexijfe. His adftipulari vi-det ur Serapio inter Arabas,qui Bdelhi defi riptionem Diofcoridi acceptamferens, verba illa interpretatur in hunc fenfum:cum mcendttur, bonumJpirat odorem, odon ungttis odorattftniilem. Suntporro qui Bdeilium fuffitu odoratum faciunt,unguifimiie, ut Rueilius, qui certe eafimplici verlorum tUorum verfione non mintts ambiguum reliquit iilius nota fenfum,quam in Gracoreperiatur.Marc. autem diverfam ab antedicttsfententtam protulit, nam ita vertit iUa verba : cim in-cenchtur, odorattun, & bumano ungm colorefimile. H<tc uticfe Marceiii tnterpretatto plttra habet, quam tn Gr<tcisco-dic, l»gantur ,eafonaffe ratione ab cv addita,ut huUa rehqua ejfet aiybigmtas,quanquam in boc a Manardo redarguitur.

H * Mihi