Druckschrift 
Joannis Mesuae Opera : de medicamentorum purgantium delectu, castigatione, & usu, libri duo ; quorum priorem Canones universales, posteriorem de Simplicibus vocant, Grabadin, hoc est Compendii secretorum medicamentorum, libri duo, quorum prior Antidotarium, posterior de Appropriatis vulgo inscribitur ; cum Mundini, Honesti, Manardi, & Sylvii in tres priores libros observationibus, quae vulgo cum his prodire consueverunt, his accessere Plantarum in libro simplicium descriptarum Imagines ; atque item Joannis Costaei annotationes
Entstehung
Seite
23r
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

DE ^GRIT-

propnatis fplcni nunc numeratis. Si vero materia fitfanguinea, euacueturphlebotomia appropriata llii, fe-cundum eft fubiungere deriuationes eius, quod ciereli-ftum eft poft euacuationes, vel regeneratum.neinfiuat,donec redlificatio fiat. Et illud mgrofTare , quietare,vel compingere; & duftus perquos Huit, fi poiiibile_jeft, coanguftare. Sed deriuationes fianr,cum fridtiorii-bus ficcis, & duris ,extremitatum compreffionibus, &ligaturisdolorofis, &alijs, in cura phrenefis, fuperiusenarratis , vt replicabilibus , euacuationum confueta-tum naturaiiter, ac artificialiter faitarum . Tertiumeft cofortare, & redtificareipfum corpus, vel membrummittens, &etiamregimen,vtnon regeneret materiam,&du6luseiusnaturalesexpurgare, vtfi qua regenere-tur, exinde per naruram educatur, vel per artem cum a-liquopharmacoappropriatoexpra:di6tis, & perinter-terualla modici temporis exhibito. Confortatio corpo-ris, velmembri mittentis, per contemperantia fuamcomplexionem,&: fubftandam eius vnientia,vt funt al-terantia ftypri^a , & aromatica ex cibis, & podbus ha-bet fieri, & medicinis, quse fupra in confolatione mcdi-cinarum diximus, cum, de cura xgritudinum, quas hs-reditare faciunt folutius medicina - in ftomacho, loque-bamur. Regiminisrcftificatioftatimfubiungetur. Ex-purgatio corporis dudluum cum vomitibus, ciyfteri-bus, diurecicis, & rarcfadtiuis pororum, qua; friaioni-bus cum oleo chamannelino, vino, & aqua tepida com-pletur. Hcpatis, & fplenis,& cerebri,cum gargarifmis,& caputpurgijs antedidtis. Quar autem materiam in-grolTent,& compingant,ac du£tus,& orificia anguftenr,& quietent humores corporis in confolatione medici-narum, diximus, & alij s etiam de rebus. Secundo poftprouidentiam exhibitam membro mittenti, vel corpo-ri oportebit curam ftomacho adhibere. Fit autem hocdupliciter vno modo, vt quod fluxum eft-, educatur, vtfupra di6tum eft. Et fi quidem fuerit cholera proprie,vomitus prouocatione cum aqua tepida cum pauco aceto, vel cum folutione ventris cum hiera, cum aquaab-fynthij ,quodfifueritcum multa inflamatione, meliuseft ipfam darecum aqua ladtis, «'"Vel rofis,vel ladtc ace-tofo, velaquaprunorum, & tamarindorum, & myro-ba.citrinis, cum aqua rofa.endiuiar,& fimilibus. Si ve-ro fit phlegmatica grofla vomitu , cum aqua raphani,finapis, narcifii, aceto , & porro cum aceto , vel folu-tioneventriscumhieris, &proprie magnis propter il-lud,quod eft in ipfis de medicinis calidis, & fortis refo-lutionis, & abfterfionis. Et praemittes oxymel fquilli-ticum,diatrionpiper,& diacyininu, &cibabis eosaquacicerum, & carnibus leporu, cum fpeciebus calidis, &coIumbarum,& vino vinofo non ftyprico,quia in eo efterror, & etia in medicinis ftypticis, maximeante mun-dificationem perfedta. Et fi fueritphlegma humidum,& aquofum, dabis zingib.corticem thuris, bal(ami,cin-namomi, myrobalanorum , ftyracis ficci,xyloaloes, a-meos fcoriam ferri, & inuri, & caricas cum eo. Et vte-ris aqua ferrea minerali, vel in aquafitextin&uin fcr-rum ignitum, oxymelle fquilli tico-, quoniam fmntexiccatiuaomniumhumidiratum ftomachi. Et Galen.commendauitferratumperfuccum cytoniorum, coa-ceruantibus cacochy miam phlegmaticam, vel choleri-cam, vcl vtrumquc, quod infra( Chrifto duce) dicetur.E c fi fuerit melancholia, educatur cum decoftione epi-thymi; & calamenthi campeftris, cum melle,& hieraArchigenis , vt fupraftomachumin hora infufionis,apponatur fpongia in aceto calido valde, vel facculus cxlenticul''sin acetodecoclionis cum intcgntatefua. Etfi fit fanguisetiam vomitu,vel folutione ventris cukljmelle, cafia,aqua lupuli, capillis venetis,& lennbus fvl-ueftribus, cum drachm.i.thuris. Et fuccus porri, edu-cir (anguinem,& cucumerafininus,& quxdam fpecicsvolubilis mala, & cabem, & aliium fvlueitre cum fu-perfluic in folutione, fed nocet ftomacho-, idso non con-ueniunt nifi apud ncceflitatem. Et in vltimo approxi-mentur balnca, quia lefoiuunt materiam, & dcnuant.

STOMACHI. 13

Aliomodofit, vt quod mundificatumefl confortetur,& quod influitnorecipiat,fedrepellat,maximefiquodinfluitnon fitprincipale. Etpcr medicinas, qui con-tempcrant fuam complexionem , & eius fubftantiamaggregant, qua; funt contrariac fua: dyfcrafia:,a rheuma-te, fibiillata:, & ftypticac aromaricx fimulapproxima-ta:. Harum autem quxdamfuntinteriusapproximad^qu^da exterius. E r harum quxdam funt calida",qua:damfrigida:, & quxdam funt fimplices, & quxdam compo-fitse, quae infra (duce Chrifto) dicentur. Simplices nuncdicamus. Frigids, & ftyptica: interius approximanda:funt.Cytonia, fumach,& granata cum granis bene con-trita. dulcia, muza, vel acria, flos eorum, & etiam campulpis eoruexprefls,pyra, maciana,zarur,ribes, corian-drum, (podium,rofa-,{andali,vua,& agrefta,aqux,& fuccuseorum,fex vini,& charabe,& barbahircina ,& pro-prie fuccus eius, & myrobalani conditi, & fimilia. Ca-Iida, xyloaloe, maftich», fpica, thus, & cortex eius, gal-lia mufchata, poconia ,nux mufch.&proprie decocta infyrupis, galanga , macis, cinnamomummenta,abfyn-thium,fampfuchus , vinum ftypticum,&vino(iim,&crocus, capillus vcne. & omnia breuiter calida, aroma-tica, ftyptica, quorum mentionem fccimus fuprain cu-rameri. Exteriusapproximandafrigida funt pra:didtaomnia, & cymx', frudtus rubi, folia vitis, & falicis, &cytoniorum,acacia,hypocyftis,lentes,& fimilia. Etcalida funtprxdidtaomnia, & frudtus vitis fylueftris,

quidicitur rafpa j myrtha, aloe, p fimilia. Si ergo

fit eius dyicrafiadebilitans ipfum frigida, adminiftrabiscalida. Et fifitcalidafrigida. Et quacdam confortantipfum a proprietate, vt corallus fufpenfus ad collum, itaqucd tangatftomachum, vel fumptus interius inquan-titate,drachm. i. Cura malx complexioniscompofitx.Sed ficontingit, quodplures caufefimul conueniantin tali dyfcrafia, puta dua:, vel tres, vt quia fit materiain concauo aahxtens tunicis, & villis imbibita,vel quiafitcacochymiain ftomacho generata, & acerebroetiailliinHuxa-,cercehuiufmodicuraindua(^is rebus con-fiftit, fcilicetin copiamedicinarum habentium virtu-tem curatiuam , proprietatem ad illam quam iamhic fupra habuifti. Etm apto vfu earurn, qui in ordinecurationis confiftit,& eft vt ab eo prius curam incipias,quod periculofius videbis, & maius fecundum magni-tudinem difpofitionis,vel dignitatem virtutis, quia no-bilius fit, vt eft dyfcafia cerebri, vel hepatis,vel magisIxdensvirtutem, vteft cacochymia in tunicis adhxres,vel imbibita villis. Quac magis perducit ad virtutis dif-folutionem , & fyncopim, vel fubuerfionem. Item con-fiderabis fi xqualia fint: qux fit inrer illa, & qux fu al-terius caufa. Nam ab eo quod eft vt caufa,incipies prius,&eam amouebis ante•, deindequod eft, vtcaufatum,vt quia, a cura cacochymix incipiendum.deinde ad cu-ram dyfcrafix procedendum eft . Et fiquidcmiliafi-mulpoflis curare, vtquiadyfcrafiaftomachi cacochy-miaaggregata, &influxafirfiigida,optimumerit, &breue. Attendequoque, &in(picefialiudfir,finequoaliud curari non poffir, vt puta quia cacochy mia ftoma-chi, finecurainfluentisnonpoteltfieri. acuraergoin-fluentis inciperedebes - , deinde ad curamcacochymixftomachigenerarx, velaggregatx, & vltimo ad curamdylcrafixftomachiperuenire , nifi paruxfin: eius ca-cochymia,& dyfcrafia, &dentfpacia. Tertiaresprin-cipalis ponitcuram in ordinationc regiminis inomni-bus rebus non naturalibus. Regatur igiturin aeretem-pcrato, & exercitetut ante cibum temperate, & ad con-fuctum gymnafium redeat, fiomifir, quiefcatpoft ci-bum , donec digeftionem compleat. Cibetur leuibus,facilc digeftibilibus. Inquit enim Galen. ventcr mfir-mus non bene digcrit, & paucarum fuperfluitatum , &laudabilem chymum vtfuntcibana, &potus fuperiusdidta in cura xgritudinis cordis. Potetur vino eiedto invirture, xtate, &mifto, prourexigirdifjx)fitio prxdi-dtorum, & proprie ltomachi. Sit autem eorum quanti-tas parua, qux non replcat, fed llifteiitct tantu m ,& nou