Druckschrift 
Joannis Mesuae Opera : de medicamentorum purgantium delectu, castigatione, & usu, libri duo ; quorum priorem Canones universales, posteriorem de Simplicibus vocant, Grabadin, hoc est Compendii secretorum medicamentorum, libri duo, quorum prior Antidotarium, posterior de Appropriatis vulgo inscribitur ; cum Mundini, Honesti, Manardi, & Sylvii in tres priores libros observationibus, quae vulgo cum his prodire consueverunt, his accessere Plantarum in libro simplicium descriptarum Imagines ; atque item Joannis Costaei annotationes
Entstehung
Seite
22v
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

FRANC- D E

vomirns ciiolericusquaque die. Sed quod ex fplene in-fluat, fimiliter fignum eft, prascedens eius paflio •, putaoppilatio, & eius groffides, qux aperta immittit melan•choliam ftomacho,' vtconfueuit, &efthora vacuita-tis magis, & oppilatio eius ceflauit,atque groffities, nonapparente aliqua manifella eius euacuatione; fed mate-riam in vacuitate eius natantem,oftendit eius Hudhtatioin ieiunio apud motum, & fumpto cibo, vel potu fuble-uatur, & fupernatat, & facit naufcam, & fi multa fit,femper nauteam facit, fi veropauca, non fine fumptocibo, & facili egreditur vomitu, vel Huxuventrisdatoaliquo fubdudhiio. Sed inuifcatam adhirentem figni-ficatnaufea, nec facile educitur vomitu , vel feceffu, &ctiam dato aliquo abfterfiuo, fi multu fit adhxrens, necfludluat in motu corporis. Imbibitam autem, fingul-tus proprie tibi demonftrat, neceft aliquod prxdidtorti.Signumautem diftincSiuum cuius fpeciei humor fit,coiligere potes hoc modo. Nam fi quidem materia fitcalida, ex cordis morfu, tenebrofitate,& faftidio,vtdt-xit Hipp.fcies ex fiti,&orisamaritudine, vel falfedine,fifitphlegmafalfum, & eius fittscefftt, cum calidofciiicet vino, & aceto. Cholera: vero cum frigido, fci-licet aqua cum fucco granatorum, velaceto cum aquamifto. Si vero fit humor fanguineus, ex dulceditie, &priuationefolitxeuacuationts, naturalisfanguinis, velomiffioneartificialis;necn6,& membri mutilatione>&coniedturari pocerit, & quascunque fit,manifelie in exe-untib.apparebit.Sivero materiafitfrigida,exfaftidio,&paucitate fenfus apud rei acutz receptionem, & defedtu•appetitus, nifi fit phlegma acetofum, vel melancholia,inter qui diftinguit,melancholicaimaginatio,timor, &pufillanimitas in domino, vel muliere contingens complexio corporis, & regimen, & apparitio cuiushbet, inexeuntibus, ipfiun manifeftat. Et quandoque plurescaufefimulconueniunt, quas commiftio, &confufiofignorum tibi oftendit. Et fi quidem fit diuerfa, erit cumdolore, cum veropcrdurat, &tranfit in manfiuam, fe-datur dolor,& calefadtio crefcit. Cura vero eius eft qua-tuorres.primaeducit materiam in ftomacho exiften-teni, & aggregatam, fiue generata fit, fiue influxa, quianonpoffibilcell vllam dilpofitionem curare hnahter,adhuc manente caufa faciente eam, vt ai t Gal. Et fi qui-dem fit in concauo ftomachi natans, & impetum fa-ciensadosftomachi, quodpernaufeam fcics, vomitucum aqua tepida,pura, vel pauco aceto permifta prouo-catoeducatur. Etfifemelnon fufficiat,reiteretur,nonquod fupetfluat. vltimo cum aqua multum caltdala-uetur, & melle rof quoniam aut expellet eam, cum vo-mitu,autfoluet ventrem, & confortabit.Si veroinferio-ra petat,quod per grauedinem in fundo ltomachiperce-ptam cognofces.collyrijsjclyfteribus, vel ptoprijsphar-macis ventris fubdudtiuis,quae infra,Chnfto duce dicentur, educatur. Et ex proprijseft turbith non confortatu,quoniam trahit humorem fubtilem, & groffum a fto-macho, non trahendo a remotisad ipfum. Si vero fitadhserens,& inuifcata cum inci)iuis,& abfterfiuis vomitum prouocato, vt puta cum ptifana, vel aqua mellis ex-purgetur, vel cum oxymellite fimplici, '""Vel Iquilliticomifto curn aqua raphani ,fi multum fit inuifcata, & ex-pulfioni inobediens,vel cum folutione ventriscum pre-didlis modis, &appropriatis, vtturbith, & hiera_^.Si vero fit imbibita:& eft plurimum cholera, vel phle-gma falfum, cum hiera Gal.euellatur, & mundificetur,quxeftcommunisin omnimateria, etfipropriaigno-retur , & fuperfluitates eductt, ablque humiditatibusinnatis, ac mundificentur etiam humiditates putrefa-clai^tles, feu putrefachones a circunadtcenttbus parti-cults, &adipfumnontrahit, &confortat, vt nonre-generet, necrecipiat. Et fi qttident cacochy mia genc-rata , fen influxaalongo tempnre in ipfo permanferitob penuriam, vel infcitiam, vel negligqntiam medico-rum, vel infirmi inobedientiam , ieu delidtum aftan-ftum miniftrorum,& aliquodimprefTeritjVtprediclumstit, ^ltccctm cuip pnmarratis. Sccunda.tcsrcftificAt

PEDEMONT-

E membrum •, puta ftomachum, fi generans folus fit, veicorpus , membraalia,&ftomachum, fimateiiafit eisab lllis influxa. Et fi quidem fit ftomachus folus gene-rans, duo requiruntur. Primuin ell mundificationemeius, vt didtum eft, facere. Secundum eft dyfcrafiam ,quxcaufaefficiens eit prout fupra di&um eft, cum con-trarijs conforrantibus,aIterare, & regimen,vtnon rege^neretur materia, digerere, & adxquare, quod ribi quali*ter fiat,confequenteradijciemus. Si vero fit influxa ma-teria, oportetduoagere, primoprouidentiammitten-ti, vel in fluenti pnrmittere, quod velut fons eft, vt aonmittat, fecundum autem llomacho curam fubiungere,vtnon recipiat. Circaprimumtriafunt etiam oppor-tuna, prunum eftprxmittere eius euacuationes, & £quidem totutn corpus mittat, quia plethoricum fir,phlebotomiaprxmittaturdenigra,vel proportionaleilli, vtfcarificatio cturiu, fpatularu,& ventofitatio, prouocatioh?morrhoidarii,vel meftruorum, ieiunium,exercitium,P fri6tio, purgatio, diuretica, & balneum,omniatempera-ra- Si vero quia cacochymum primo digeratur humor }Deinde proprijs pharmacis expurgetur. Nam fiquidemfitcholera. Oxyfacchara, velfyrupoacetofofimplici',vel cum leuiori, fcilicet fucco granatorum muzorum,& acetoforum,vel arancio loto curn zuccha.maturabis;deindecum rhabar.myroba.citrinis, tamarindis, fuccoroiatum,& alijs (blufiuis ventrisnon vomitiuis,& letti-btis expurgabis,& ltypticitatem habentibus, qux ftomachum confortent, non debilitent, necad ipfum trahant.Et hoc eft commune prxceptumattendendum, in pur-gationibus materierti aEgritudinum ftomachi omnium,fiuegeneratarum fiueinfluxarum. Siverofitphlegma-tica,cum fyrupo acetofo fimplici,vel compofito, vel oxymellitefimplici,cumgeleniabin, velfquillitico, prourmateriaexigit, maturabis, & cum aqua hyffopi, origa-ni,calamenthi, & ameos, fi fir groffa valde.deinde cumagarico,colocynthide,ft£chados,& myrobolanis chebulis:afTociata fpica, vcl maftiche, vel rhabarbaro,velaloc„G vel turbithconfortato , cumzingibere, vei hiens ma-gnis, Vt hiera Hermetis, Logodionis, & colocynthideexpurgabis. Et pilulis dequinque generibus, & rhabar-baro. Srvero materia fit melancholica, digeres cum fy-rupo acetofo, de bugloffa, de boragine; d laboraginato,& fiicco pomorum dulcium,& diabugloffato cu regimine humcdtatiuo fupcriusdidto; deindeexpurgabis cti dccodtione cpithymi,& myrobolanis indis,emblicis, belliricis, hiera Archigenis,& pilulisde!apidelaznh,& delapidearme. Sivero fit adufta,cum regimine huincctati-uo, & cumzuccharo violato,cufcuta,lupulo, ik calen-dula: deinde purgabis cum aqua latftis deco£tionefolli-culommfenx,&fumiter.diafena,&fimilibas. Siverofit aliqua particula, puta cerebrum mittens prxparetur,& purgetur materia eius, fi non fit fanguis cum applo-priatis, qualia funt in prxparado eius rnateriam,qux plurimum eft phlegma,fy rupi acetofi pr^didti habentes vittutes melifI?,hyfTopi,ftxchados,acori,& fimilium cumpj geleniabin. Etinexpurgandocumagarico,colocynthi'-de,hieris magnis,pilulis cocchijs,& de hiera. Et deindecum gargarifmis, &caputpurgijs, ex fuccoireos pro-prie, & lternutationem prouocantibus notis, ac mafti-cationibus, & propric de maftiche fadtis, deponit enimphlegmadecapite,quodplurimum ibiabundat,& fto-machum ipfum confortat, vt non recipiat lterum. Et fiquidineopoft eius mundificationem remanfit, lique^faciendo, facitdefcendere,quodfi groffum fuerit,& co-padtum mifceatur cum eo aliquid piperis,vel radicis ftaphidifagrix, aut fiant cum pvrethro, & caricis. Si verofit hepar,eius materiam cholericam pr£parabis,vt fupradictum eft, & cum fyrupo aceto. fimplici, vel violaceo,aut de endiuia, & expurgabis deinde, cum prxdidtis fo-luciuis vcntris,fi materia fit in concauo hepatis,vel cumdiureticis frigidis, fi fit m gibbo. Si vero fit fplen,eius materiam digeres,cum oxymeliitehabente virtutem corti-cis tamarifci,& capparorum,lcolopcndtix, & corticumteliciStdcindeexpurgabis cum prsdictis miftts cum ap-

propriatis