Druckschrift 
Joannis Mesuae Opera : de medicamentorum purgantium delectu, castigatione, & usu, libri duo ; quorum priorem Canones universales, posteriorem de Simplicibus vocant, Grabadin, hoc est Compendii secretorum medicamentorum, libri duo, quorum prior Antidotarium, posterior de Appropriatis vulgo inscribitur ; cum Mundini, Honesti, Manardi, & Sylvii in tres priores libros observationibus, quae vulgo cum his prodire consueverunt, his accessere Plantarum in libro simplicium descriptarum Imagines ; atque item Joannis Costaei annotationes
Entstehung
Seite
180r
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

L I B E R

cisnl qnoqtie in muiiis componcndi rationem, qux cilpropcmo-dnni vnicacuicjue pra-ditloiiim generum. Ad(ie,quod oleum plu-lofophorum ,& alia cjiia'dain mitta funt,& in rertmm fimul,&«juartum genus incidunt. De primo genere rancjiiam ommbusperipicuo nihil tlicemus: de tertxo pauca quaxiam iiodieconfueta,de fecundo, & quarto dicendum nobis cit, cjuantum rei proj:o(utrcfcopus exigit.

OLe i voxpropriedeexprefioexolca fucco di-citur, transfertur tamen id nomen ad fuccum omnem pinguem, qui fubftantia oleum referat. Eft ergooleum hoc modo fumptum multiplex ,tum naturale,tum artificiofum. Ts^aturale arbores quxdamfundunt,vt balfamnniycuim arboris ft vel cafu vel confilio findatur cortexjpontccertis tcmporibus erumpitpinguisfuccus olei jpccicm Ycprmfcntans, ftc cx abictc fuccusoleo fimilis efflnit, vulgo lachryma abietisnmcupa-iur, idem cum refina : Jedtenuior. K^aturaetiam exfaxis alicttbi locorum olcum prodit, vt olcum petra.,/lt artificio multis fit modis,vt quidem Mef.bic ait,tribus; per cxprejfionem, per nnprejjionem-, per refolutionem, quibu-s addere etiatn licct per hnprefjionem, &expreffionem fimul.Torro cxprejfione elicitur ex plan-tarum maxirnefiuchbus, tum arborum,tum etiam mi-norum, vulgatum csi,quotnodo ex olea,ex amygdala-rum,nucu?n,& vnguentarigglandis nucleis prematur."Premebatur vero alta-s quoque ex vnoueniana ipfiusglandis fummo corticc,nunc ex aurantij,& citrvj,malicute. Sed ex herbarum muitarum femimbm quotidieexprimitter,vt ex lini,napi, finapi, ricinifemineiinterdum explantarum quoque lachrymispremendo eli-titur, vt ex myrrha non vetufta, tandemque ex animalium etia fiultihm oleu exprimitur, vt ex vitellis oui.

At vero infinita funtqus impreffione olei generaquotidieparantur: inieElis inoleum vuigare ftirpibus,earum vepart:bm,autfiuffihtcs aridis,aut recentibm,ititegris,aut contufis,tum maceratis,tum mccclis igne,fole, fimo,aut calce. Fieri tertio poffunt impreffione,&exprejjione multa oleigenera : clegantijfimo fane mo~do, cr nonfemsfruCluofo quam Jhperioribm ,ft enimnuclcis amygdalarum, vel vnguentaria glandis corti-ce expurgatis odoratum aliquid commifcueris, atquealiquot poft dies contufos nucleos exprefieris, oleumprodibitproprium commijis: rci odoremprxfe ferens,fic in(lrat£ rofis, violis, iefemino, cinnamomo, caryo-phyllis,amygdaLc,oleum earudem rcrum odorcm,vimque rctinens reddunt. Fit quarto olcumper refolutio-ne, ideflpcrfeparationcfcitra expreffionem eius, quodpingue efi a nonpingui, hoc vero duobu-s in vniuerfumfit modis, aut pcrvltirnam refolutionem, autpcrnonvltimam. vltmum voco,quum prorfum corrumpiturres, vtnibil fuperfit exterioris facici,qua diftingui abalijsfolet rebits. Sic qmexuruntur ,quorumfoiusfu~perefi cinis, vltimam pajfa refoiutionem videntur. 0-leum igitur per refolutionem non vitimam varus eii-citur modis, interdum coquendo : fic autcm quxrcsmulto pingui fucco fcatent, vtftrobiii, & amygdaU,Jicontufx aqu&vt ferueantdiutius committantur; viignis oleofus ,pinguisque omnis fuccm areliqua fub-ftantia feparatur, quifuperfiuitat aqua, ita balfamumoccidcntale ex Goaconax ramis paratur; coilecto co,quod aquxfupernatat, pingui; coiiigcndi autem moduseft ,velpluma ,vbi refrixeritdetrahendo ,vei effujapingui Uia decociioms aqua in vas, in cuius imo cxi-guum fitforamen, vbi enim refrixerit, apertoforami-ne fenfiui aqna effiuitoleo fupcrfiite,quod ubi effluxif-

P R I M V S- 180

A fc aquam fenferis,reponcs,elegantcr etiacmcffa olci,& aqug materia inpeluim,vbi refrixeritjanea linguavtevis,fic enim hac vniucrfam aquam fenfim clicientcfolus oleofus fuccus rclinquitur inpelui. Torro alia re-folutiofeufeparatiofitperdefiillationem vocatam,hecvero tribus modis,autper afcenfum,autper defcefum ,aut per afcenftm. & defcenfumftmul. Tcr afcenfnmquidem vuigata per cucurbitam deftiilatione, qua etiaaqna elici folet, fic cx terebinthina,cera,imo ex aridisquoq; rcb 9 ,vt anifo, caryophyllis,nuce mofchata, oleutrahes,quin etiaex humettis,& qitantumfenfus agno-Jcat, minime pinguibus rebus hocpa£lo clicitur,na exrofis ex lauenduU floribus,atq; ex reccntiquoquefgni~citli herbaoleum cumaqua afcendijfe obferuauimus,&fuperfiuitas ipfum coilegimus. Sed, & alia eft ratiooleumper afcenfum colligendi,quam fequuntur,qui exB fnlphure oleum eliciunt ,accenfo enim in ollulaful-phure,in vitream campanam(vt vocant)Jeufquod eflelegantiusjin capitellum vitreum y quo etiam ad elicic-das aquas vtuntur,digitorum circiter quaternu inter-uallo fuprapofitum crafjioresfulphuris halitus excipiutur,exceptiq; in olcofum liqmrem coaffi cffluunt. Sedrurfum ea quoq; deftiilatio quxdam cjlper afcenfum ,qua caphurct fuccum lulius Contarinus medicits egre-gie elicit. Trimiim autem vafcuiti lateritiumparatur,reclis,vtin vcterum lebete, parietibus; &planisprorfum labris digitorum circiter quatertiu altitudine. Tuprcterea vitrca inpromptueji cucurbita paulo maio-ris,quam id vafculum ambitus, vtipfum appofite cir-cuat,reffa autem,ac dodrantis feri longitudine, <jrJu-prema partefornicata; exiguo infummafornice reli-tto (piracuio,ut ne nimio caiidiorum vaporum cocurfuq dijrumpatur.ltaq; pofita inpriori vafculo contrita ca-ph:ira,illiq; vafculo,tum fuperpofita cucurbita,iu fuppofitis paucis aiiquot accefis carbonibus inparopfide,crajjipaulopoft vapores ex caphura vi ignis excitan-tur,qui anguftiorem exitum per exiguumjjnracuiu ha-bentes,in parietes cucurbitx impaHi, cadidi cuiufdambutyri injiariliis htcrcnt,eo igitur liquore,vbiparietescucurbittx, obduttos videris,aliam eiufcemodi cucurbi-tapriore detrafla impones, & rurjum aliam, quoufq;vaporu aliquid ex capbura excitetur,pluma dcincepsisfuccus dcnfato oleo fimilis dcraditur, <jr in opporttt-nos vfus feruatur.lt a quide quomodo variis modis oleupcr afcenfum eliciatur,apparct.^itper defcenfum du-plici in vniuerfum ratione elicitur,nempe,autfrigorisvi,aut caloris,frigoris quidem vi,aut certe fine operacaloris,quopa(io myrrhaintra ouialbumen conciufa,p appefofrigido in loco, albumine, per eius rimas oleumJenfim dejiuit.Extrabitur etia oleumper defcen/um vicaloris,huins vero,uel ignei,vcl folaris,folaris inqud,quia ex floribus rofmanni, ac fclarem in vitrea phyaiafoiiexpofitispingue, atq; oleofumJuccu effluxifie vi-dimus.Igtii vero caloris opera dcfcendit oleu eo artifi-cio,de quo ad huius traciationis calcen Mcfubi de oleoiuniperi agit,de qua tame rc,quadopofl Mcfuen natu-r<z siudiofi longa exercitationc faciiiore inicrunt ratio-ne,non comittd,quinhoc loco in mediceartisgratia,ahqua affera,queneq; cuiuis hdc artcprofitetipatet,neq;elcgdtia,&frutlu caret.Trimtt itacp, binxfiftiles olie,ita cdftruutur, vtaltera alterdrecipiat,tuinoris autemimapars crebrisptunditur joramimbus,vtraq; auteintus vitrea crufta diiigeter obducitur, in maiori tninorita collocatur, vthmeab iliius fundoternum digitorum

Hh 2 inter-